Teitl Casgliad: Seren Cymru

Sefydliad: Llyfrgell Genedlaethol Cymru

Hawliau: Mae hawlfraint yr adnodd hwn yn eiddo i Undeb Bedyddwyr Cymru.

Gwylio manylion cyfan

Cyntaf Cynt Llun 4 o 16 Nesaf Olaf
Full Screen
3 erthygl ar y dudalen hon
Hanes y Rhyfel

Hanes y Rhyfel. (GAN LYGAD-Dysre O'R PENCADLYS.) Nid oes fawr aflonyddu wedi bod arnom gaii y golya ers tro bellach. Cawsom hin dawel ers dyddiau bellach, gyda llewyrch haul a phelydrau'r lienad, dim end fod y gwynt yn bur oer, nes achosi rliew yn ynos. O'r amgylcliia&au a ddigwyddasant, y eanlynol yn unig sydd yn deilwng i'w cof- nod i: Ddydd lau, y 25ain, tan-bole nwyd rhai l'hannau 0'11 lIineUfliu. yn bur drwm, ao ar ein cyfer yr oedd y oel-saethwyr Germanaidd yn bur fywiog. Ddydd Gwener, goHyngodd awyr-beiriant bump o ffrwydron ar Essarc, gan glwyfo un dyn. Yr oedd y cyflegrau yn brysur iawn eto mewn rhai cyfeiriadau. Ddydd Sadwn, y 27ain, darfu l'r awyr- beiriannau ollwng ffrwydron ar Sailly, gan ladd dan ddyn. Gwelwyd Zeppelin yn ystod y nos yn hwylio i gyfeiriad gogledd-orllew- inol. Ddvdd Sul, yr 28ain, gollyngwyd nrwydron c'r awyr ger Estaires a Haze- brouck, ond ni "achcs wyd fawi- niwed ganddynt. Colledlom me Win Magnelau. Gan y ory- bwyllir yn bur fynych am 'ein gwaith yn cnill gwn-beiriannau oddiar ,y gelyn, dylcm rybuddio'r darllenwyr rlialo gosod mwy o bwys nag a ddylid ar y llwyddiant hwn o'n heiddo. Dylid coRo, nad yw i'r Germaniaid golii .nifer o'r gynau liyn ond megys dibwys iddynt lnvy ragor i ni, gan fed ganddynt y fath ystor anferth ohonynt y,n 'eu meddiant. Credir fed ganddynt pan don odd y rhyfel allan, wrth law, gynifer a 50,000 o'r gynau hynny, ar "vvahan i'r liyn a drowyd allan o'u gweithfaoedd ar ol hynny. Oblegid hynny y mae eu defnyddiad ohonynt wedi bod broii yn wastrafflyd a diofal i'r eithaf. Edrych y Germaniaid ar y peiriannau hyn yn unig fel dernyn o beicianwaifch. agoetiodd iddynt ryw 8 win o. larian, ond sydd o allu dyehrynllyd i ddiuistrio dynion, acfelly'n haws eu caei a'u Iluosogi na milwyr. Pan fydd y gwn wedi cyflawni y gwaith -,I, oddiwrfcho, nid ydynt yn malio cymaint o-'i golli--eolled hawdd i'w gwneud i fýny iddynt hwy. Haws oael peiriannau lla. dynion. Gallai fod yn ddiddorol i'r rhai hynny ilad ydynt yn hys- bys am fanylion y peiriannau 'hyn i wybod y gellir tallioyn gyson 500. o ergydion bob numud drwyddynt. Mewn un adran o'r llin- ,ell yn niffynfeydd Neuve Chapelle, lie bu'r frwydr fawr ddiweddar, dywedir fod gan Y Germaniaid gynifer a pliymtheg o wn- beiriannau mewn lliuell o 250 llatb, ac felly'n abl i danio 7,500 o fwledi bob munyd, heblaw'r bwledi a ddeuellt odeli wrth y milwyr a l" cyHegrau. Mae'n amlwg felly yr afon o dan a arllwysid felLy i wynebau ein mihvyr pan yn gwneud rhuthr ar y fath Ie, licb Ison eu bod yn oael eu llesteirio lar eu laith gan bob math o rwystrau megys gwif- rau pigog,. pyllaxi cuddiedig, &c., ac nid yw yn syn fod y dinyfstr ar tywydau mor ofnadwy; y syiidod- mwyaf yw dyfod neb yn ol yn fyvv or fath le, heb isou am ig'uro'r gelyn yn 01 a ehymeryd ei arfau ar ei waethaf oddiarno. Ysprydion Gwasanaethgar. Gwriaed cyf- eiriad gennym la war tro at y teinlladau oaredig a i'oclolant cydrhwng ein mihvyr yn gyffredin a tlirigolion y cyti-idogaetliali lle'r arhosant. Y mae yna un cyfeiriad, fodd by nag, sy'n arbenig, sef y oaredigrwydd rnawr a axddaiiigO'sir gaa y Ffrancod, yn lueiLlduol folly gan y merched o bob doa- barth, yn y cynorthwy a'r gofal a arddang- oisaiit tuag at ein milwyr clwyfedig. Y raae'r rhan fwyaf c'n gorsafau medclygol ar gyfer y clwyfedion wedi 011 sefydlu mewn ysgoMai, gweithidai, a thai preifat, nc. ymhob achois y mae'r perclienogiotii neu'r gofalwyr wedi dang03 pob awyddfryd i fo-d at wasanaetli yr awdurdodau, Mewn un lie, y mae dwy fon- (Mldiges, pveewylfod pa rai sydd wedi ei fedd- iamyflfli dioi'n ynpytty, wucli aios yno ai; we«feflPriroddi a'u holl egni i wneiid eu Im yn wa. -.anact h g'a,r i'r tne d a r \mJKf i'r medc1ygoll a'r chvyfedigion. Mae ein trefniadau meddyg- iniaethol wedi bod o fudd anrhaethol i'r Belgiaid druain ao mewn achosion oreill aneirif. Beth ddywed1 y CarCharorlon. Y miae yr ymddiddai-iion a gawsom gyd,a rh,ai o'roar- charorion a'r swyddogion Germanaidd wedi taflu cryn oleuni i ni ar y safle gyffredinol a ddelir erbyn hyn gan y, fyddin German- aidd. Addefir yn rhwydd ganddynt mai Germany roddodd gychwyniad i'r fhyfel, ondrhanedig iawn yw eu syniadau parthed bwriad Germany iary oychwyn i feddiannu Belgium yn gyfangwbl. Y dyb yw, na buiatsai Germany wedi croesi y Meu.se ped arhoisasai Lloegr yn amhartiol, ond y buasent yn hytrach wedi ymdeithio drwy Ddehau Bel- gium a Luxemberg, gan hyderu y buasai Prydain yn gadael iddi gymoryd ei ffordd. Tra yr honant nad oedd yn eu bryd ych- wanegu unrhyw diriogaethauEwropeaidd ond y rhai a feddienid eisoes gun bobl yn siarad y Germanaeg, laddefant fod yn rhaid iddynt wrth ad -dref:niant y ftimdir yn y Vos- ges. Y rhan fwyaf pwysig o'r syniadau ia goleddir ganddynt yn awr, fodd bynag—a rhan sydd o'r pwysigrwydd mwyaf i Awrstria -ydyw y cyfaddefiad difloeisgni yngwyneb methiant truenus Awstria yn y rhyfel a'r anhwylusdod a'r rhwystr mawra brofodd i Germany, y rhaid iddi orfod dioddef drwy dalu am hynny a chaiel ei gwaedu. Dyfodol Aust ia-Huingary. Y mae'r car- eharorion Germanaidd hyn yn dal allan y bydd i'r Ymherodraeth Awstriaidd gael ei diddymu, ao y bydd i Gerniani roddi. ym- aith ran o'i thiriogaethau i Italy, gan gym- eryd trosodd y rhannau iiyiiny, ohoni He y siaredir y Glermaiiaeg a,'u hymuno a Ger- many, a'r un rnodd hefyd Luxemburg. Hefyd dywedant y byddai Germany yn 'foddlon gwneud Poland yn dalaeth ar ei phon ei hu'n, fel gwarohodfa rhyngddi hi a Rwisia; rhaid fydd i Belgium ymuno a'r man-freniniaeth- au. dan Germany ao ? Antwerp ddyfod yn borthladd agored. Ffurfir un oyngreiriaeth fawr Ewropeaidd o'r hoU Germa.nia.id yng nghanolbarth Ewrop, gan gynnwys y Scan- dinaviaid. Mewn cysylltiad ag Itali, ymiae Germany yn edrych ymlaen am ymyriad ffafriol y Pab, or nad ydynt yn rhyw galon- og iawn gyda golwg ar hynny gan y gwydd- ys nad yw efe yn bleidiol o gwbl i ddy- lieadau Germany. Dengys y, syniadau hyn o eiddo'r oarcharorion Germanaidd nad ydynt eto wedi rhoddi heibio gobeithio dyfod allan yn fuddugoliaethus yn y rhyfel. Ym mysg y rhai gymerwyd yn garchar- orion yn jSTeuve Chapelle yr oedd nirer fawr o'r Pwyliaid, y rhai a siaradent Germanaeg lied g'arpiog, ac heb fod yn rhyw or-gyfeill- gar a'r Prwsiaid. Ymddangosent yn teimlo yn fawr oddiwrth y ffaith ddarfod i gat- rawd en wag o'r Prwisiaid i ba un y perthyn- ent, gyfarfod a'r fath ddinistr ofnadwy oddiar.ein Haw, a thybient nad oedd ond rhyw saith milltir rhyngddy,nt a chyrraedd Paris! Yr oeddynt hefyd wedi eu syfrdanu gan sydynrwycld ein hymoeodiad arnynt. Ymddyrysodd pawb a phobpeth, gan Iwyr golli eu penau, a gyrrai'r swycldogion y milwyr a ddeuent fel adgyfnerthion i rywle ar eu cyfer, heb fath yn y 'byd o gynllun na, threfn, a rhai ohonynt heb weled tamaid o fwyd ers orian meithion. Ar ol hynny, mae'r Germaniaid yn cymeryd pob rhagofal i symud y preswylwyr Ffrengig allaii o'r cymdogaethau sydd yn eu meddiant gan ofn oael eu bradychu. Ffydd gref y Prydieinwyr. Os oes yma unjieth yn fwy an-ilwg iia'l gilydd—ac y mae hyd yn oed yn amlycach y di wrnodau di- weddaf hyn--dyna ydyw--yr awyddfryd sydd yn meddiannu ein milwyr i orchfygu'r gelyn. Dyna glywir ganddynt y:n y gwer- sylloedd, yn y ffosydd, ac yn yr yspytai, "Beth sy'n dod ohonom?" B'le mor belied yr ydym wedi ymwthio?" "Gymerwyd y He a'r Ile?" Rhai ohonynt feallai wedi eu handwyo am eu hoes,' wedi colli eu cym- deil.iiion am byth,ond heb feddwl fawr am liynny yn yr awyddfryd angerddol o Iwyddiant arfau Prydain!

LLWYR ATAL Y FASNACH FEDDWOL

LLWYR ATAL Y FASNACH FEDDWOL. Yr ydym yn byw imewn cyfnod y dygir oddiamgylch ddiwygiadau mawr yn ddiym- droi; ac heb golli gormod o amiser i siarad yn eu cylch. Y goreu a allai caredigion sobrwydd ddisgwyl oddiar Lywodraeth Prydain, ychydig wythn,oisatin ol, oedd iddi gyfyngu ar oriau gwerthu diodydd meddwol yn ystod par had y rhyfel. Yn ystod ydydd- iau diweddaf daeth y syniad o roi ataliad llwyr 'ar y fasnach, yn. destyn siarad ac ysgrifennu, ac fel y'n hysbysir, yn destyn ymgynghoriad y Weinyddiaeth. Ymwelwyd a Changhellor y Trysorlys ddydd Liun di- weddaf gan ddirprwyaeth bwysig a gyn- rychiolai brif adeiladwyr llongau ydeyrnas, a'i chais syml ydoedd, iar iddo wneuthur a allai i atal yn llwyr werthiant diodydd meddwol yn ystod y rhyfel, gan mai y ddiod yw'r prif rwystr ar y ffordd i gael mwy o waith o ddwylo'r gweithwyr. Yn ei ateb dywedodd y Canghellor ci fod yn llwyr argyhoeddedig y dylid cymryd mesur- au llym gyda'r mater. Ymladdwn fel teyrnas," meddai, yn erbyn tri gelyn, yr Almaen, Awstria, a'r ddiod feddwol, a'r mwyaf o'r tri g'elyn hyn ydyw'r ddiod." Cred wn, pe eawsai'r Canghellor ei ffordd. ei liun, y oauid drwis pob tafarndy drwy'r wlad mewn un dydd, ond nid gwiw i'r Llywodraeth geisio oerdded yn gyflymach na'r fiarn gyhoeddms. Y mae'n destun llawenydd fod y mater hwn wedi dod i gylch gwleidyddiaeth ymarferol. Nid breu- ddwyd gwiag- nifer o benboethiaid y'i hys- tyrir, ond cwestiwn a a-studir yn ddifrifol gan arweinwyr y deyrnas. Mantais fawr i'r achos fydd geiriau y Brenin am y pwnc hwn. Amlygodd ef ei barodrwydd i Ian- haii I)yrddati'-v breiiliiiiol oddiwrth ddi- odydd meddwol, yn uniongyrchol, fel y byddo i gyfoefchog a thlawd gydaberthu yn y cyfeiriad hwn. Ni wyddis eto beth a ddaw o'r d'rafodaeth, ond eredir y trefnir C'N T rilltiii i'w gyflwyno i .sylw'r Llywodraeth pan yr ail-gyferfydd. Y mae ynglyn a'r cwestiwn anhawsterau mawr. Rhaid fyddai rhoi iawn i'r rhai a golledid, pe cymerid y cam a awgrymir, a chollid wrth gvvrs yr elw rnawr a ddeillia i'r Llywodraeth oddi- wrth y fasnach. Dyma ddywed y, "British Weekly" ai-I mater: We hope we axe not too sanguine in believing that, in a very short time, we shall have total pro- hibition adopted in this oountry as an em- ergency measure, for war time. Of course there must be nothing in the shape of favouritism. Whatever applies to the poor man (must apply to the rich. there must be no (drinking in West-End Clubs while the Cri_ sis lasts. If, and when, the nation tries the experiment, we believe that the results will be so excellent as to surprise the most convinced prohibitionists."

CYNHADLEDDAU YNGLYN A MESUR OEDI DATGYSYLL TIAD

CYNHADLEDDAU YNGLYN A "MESUR OEDI" DATGYSYLL TIAD. Viory, ddydd Mawrth, gwahoddir cyn- rychiolwyr holl Eghvysi Ymneilltuol De Cymru i Gynhadledd a gynhelir yn y Tabernacl, Caerdydd, i ystyried y Mesur uchod. Bu cynhadledd gref a brAvdfrydig o gynrychiohvyr eglwysi'r Gogledd yn y Rhyl, a phasiwyd yno i alw ar Iol, ynrychiol- wyr Seneddol Cymru i wrtln/ynebu'ii eg- niol y Mesur Oedi, yn ei ffurf bresennol, a,c i wneuthur hyuny hyd at bleidleisio yn erbyn y Llywodraeth. Cyfaxf u'r ael- odau Seneddol Cymreig yn "Llandrindod yr wythnos ddiweddaf i ystyried y sefyllfa, a'u penderfyniad oedd gwrthod vn bendant a thrafod y Mesur 0 gwbl gan yr ystyrir fod ci ddwyn ymlaen yu torri y Cytundab,