Teitl Casgliad: Seren Cymru

Sefydliad: Llyfrgell Genedlaethol Cymru

Hawliau: Mae hawlfraint yr adnodd hwn yn eiddo i Undeb Bedyddwyr Cymru.

Gwylio manylion cyfan

Cyntaf Cynt Llun 4 o 16 Nesaf Olaf
Full Screen
3 erthygl ar y dudalen hon
Pulpud y Seren

iau fynediad helaeth a. dinaead at orsedd Duw; a thi a ddarperi waredigaeth der- fynol a gagoneddus i'tli wlad drwy weith- rediad ysbrydol a sauctaidd yr adgyfodiad a'r by wyd.G. Gxanier yn yr Eglise Libre. R. M. P.

Gweithwyr a Gorfodaeth

Gweithwyr a Gor- fodaeth. LLAFUR A'R RHYFEL. GEIRIAU CRYF GAN AELOD CYMREIG. Parhau y mae yr ymgais i wthio Gorfod- ooth ar y deyrnas. Nos Fawrth diweddaf, yn Nh Y' l' Cyffredin, yngwy neh gwrth- dvstiad cryf a phendiant Mr. Aisquith ei hun, mynnodd y Ciapten Guest, ac enaill sy'n ffafru gorfodaeth ddiadleu'r cwestiwn drachefn yn y Ty. Ond mrue'r wlad erbyn. hyn yn dechreu ag-or ei llygaid ac yn am- lygu ei barn a'i theimlad. PENDERFYNIAD Y GLOWYR. Mewn cyfarfod cyffredinol 0. lowyr yr Haf- od, Rhos, pasiwyd y penderfyniad cryf lac unfrydol yn mynegn: u- 1. Fod y glowyr yn ffieiddio yr ymgyrch o blaid gorfodaeth isy'n cael ei gario ymlaen gan adran neillduol o'r wasg. 2. Pod y, glowyr yn credu mai ymdreeh oedd hwn gan ddosparth neilltuol i osod llyfi'etheiriau ar welthwyr y deyrnas. 3. Fed y glowyr felly yn amlygu gwrth- wYJlübiad penderfYrllol i uurhyw: fath o wasanaeth gorfodoi. Danfonodd Ysgrifenydd y glowyr gopi 0';1' penderfyniad i Mr. E. T. John, A.S., yr Aelod dros y Rlianbarth, Mae atebiad Mr. John Yin un mor groew, ac yn taflu y fiath oleuni lar agwieddau pwysig o'r cwestiwn, fel y teimlwn y dylai pawb yng- Nghymru ei ddarllen a'i ystyried; yn ddifrifol. Rhodd- wn yma aralleiriad yn Gymraeg o syhvedd y llythyr pwysig hwin. PERYGL ODDIWRTH ADRAN O'R WASG. Amlyga Mr. John ei gydymdeimlad jlwyr a'r penderfyniiad uchod. Llawenha fod gweithwyr Cyinru yn ddigoncDaff i ganfod gwir ffynlionnell iao amcan yr "holl gynuwrf o blaid Gorfodaeth gweithfaol a tfiilwrol. Tria yn gwerthfawrogi llawn ryddid y Wasg, ac inia fynnai gwtogi y rhyddid hwnw, dywed fod y duedd yn Lloegr 0. gysylltu nifer 0. bapurau 01 dan enwau gwahanol ond oil o dan yr un perchen a'r un rheol- aeth, y;n golygu .perygl difrifol i'r wlad, lac yn enwedig pan fo'r prif berohen ei hun yn oael ei lywodnaethu gan yspryd inaterol- iaetli ia gwrthweithiad. Greda, er hynny, y bydd gwerin Prydain gan niwyaf ynsefyll y;n Igryt yn erbyn dysgeidiaeth berygluis y wasg fili tariaidd. DIM ANGEN GORFODAETH. Dadleua nad oes modd amddiifyn y cri a godir o blaid G orf odaeth yn y wlad hon. Atebodd yr holl genedl yn arddercliog pan alwyd arn filwyr. Ymrestrodd yn agos i dair iiiiliwii d'u gwirfodd, dynion oryfion yn foe sol, yn feddyliol, ac yn gorfforol. Profas- anfc eu hunayi yn filwyr- godidog- ar faes y gwaed. Er iddynt ddod o wahanol alwed- igaethau, cymhwysw'yd hwynt mewn ameer byr i fod yn "filwyr effeithiol. Givyddai y rhai sydd am wthio gorfod- aeth iarnom yn dda, mai nid prinder dynion Oind prinder arfiau a ehyfarpar a fu em gwendid hyd yn hyn. Gwyddent hefyd mai dyna la fyddaiangell mawr y wlad lion a'i Chynghreiriaid am bethamser etol. Anghof- ia,i y gorfodwyji- hefyd y rhaid talu iam yr arflau a'r oyl'arpar liyn, ao mai ar 6iii gweith- feydd a'n masnaeh yj rhaid, dibynnu am gynhaliaeth y milwyr. Yr oeddid erbyn hyn yin dechreu gweled mai gwiell fuasai pe bae'r wlad hoin Vlllodi oaclw xhiagor o'i gweithwyr gartref i droi allan arfau a chyfarpar er oael adgyflenwiad belaeth a digoaiol ohonynt i arfogi Byddinoedd mawr Rwisia, ac felly i'w galluiogi i ddal y tir a enillwyd gan- ddynt yn Oalicia a Dwyrain Prwisia llynedd. BAICH COST Y RHYFEL. Mae swffl anferth Tryisorfa Dyled y Rhyf- el, iar gost ofnadwy o dros dï.r miliwn a hanner bob dydd i gario y rhyfel ymlaen, yn golygu trethiant trwm ar bawb, ar y cyfoiethog yn ei lawnder ac ar y tlawd ynei brinder. Danghoisai hyn yr angen am ddiad- blygu ac leangu holl adnoddau'r wlad mewn gwaith a masnach; ond yr oedd y rhai hyn eisoes wedi cael eu llyffetheirioi a'u cyfyngu ga,n brinder dwylaw, yn y pwll glo, yn y gweithfeydd mawr, lac ar y tir. CYFLOGAU'R MILWYR. Ond hyd yn ioed a chaniatau fod angen mwy; o ddynion i'r fyddin, onid gwell a fuasiai i'r awdurdodau, yn lie son am orfod- aetli, i gynnyg i ddyniom ieuainc 'dibriod gyfiog yn y Fyddin eyfiartal i'r hyn a en- illant wrth eu galwedigaeth arferol? Yn lie hynny yr oedd telerau gwasanaeth yn y Fyddin yn iawr yn gymhelliad cryf i wyr priod a ohanddynt deuluoedd mawr o blant yn ymddibynnu iariiyiit, tra nad oedd y tel- erau yn gymhelliad yn y, byd i fechgyn a dynion isengl heb end ychydig neu ddim cyfrifoldeb cynnal teulu yn gorffwys arnynt. Cyn son am osod gorfodaeth ar y wlad, dylai'r Swyddfa Rhyfel 0 leiaf gyjinyg cyf- log teilwng ia digoinol i fechgyn iouainc yn ymrestru fel milwyr cyffredin. CAMGYMERIADAU'R LLYWODRAETHi Yr oedd methiant ein Byddin i ennill buddugoliaeth fuan ar y gelyn i'w briodoli ymlaenaf oil i anallu yr a wdurdodau ar y dechreu i gyflawnu y gwaith mawr o drefnu a chyfienwi y mihvyr a atebasant yralwad. Yr oedd y Dr,an-iio,r hefvc"t -wiedi bod jar fai. Bu yn hwyrfrydig lac ,aneff("ithiol yn ceiisioi Y cymorth a. allasai fod wedi ei sicrhau. Pan gyhoeddwyd y Rhyfel dylasai fod wedi sicrhau cymorth yr Eidal ar un- waith, lac wedi adsefydlu Cyngrair y Balk- ans. Yn awr, ar ol petriliso llawer, yr oodi! yr Eidal wedi yniunoi, ond yr oedd y f!:I1! t yn y Balkans ar 01 tri mis ar ddeg o ryfel, yn parhau yn amheus a difrifol. Oherwydd y pethau hyn yr oedd ennill y Dardanels wedi bod yn with anhawdd, ac wedi costio cynifer o fywydau. DYLANWADAU GWLEDYDD AMHLEID GAR. Mewn cyffelyb fodd ychydig mewn cym- hariaeth a wnaed i sicrhau cydymdeimlad moesol' a chydweithrediad masnachol y gwledydd amhleidgar. Cr,eclai llawer mSi nerth dwrn yn unig sydd yn cyfrif heddyw. Eto dylid oafio niai g-weithrediad galluoedd moesol oedd wedi cymhell bechgyn ein gwlad ni, a'n perthynalsall yn. y Trefedigaethau ymhell dros y rnor, i gynnyg eu gwasanaeth mor frwdfrydig ag a wnaethant. Ac nid yw grym y dylanwiadau moiesol hyni-iy oto, wedi oael ei weithio allan. Y GWEITHWYR A RHYDDID GWLAD- OLi rterfyna Mr. John ei lythyr drwy ddweyd ei fod yn isior y bydd i werin Cymru yn gyffredinol, a gweithwyr Cymru yn arbenig, sefyll yn gadarn yn yr argyiwng hwn dros eg-wyddor fawt Rhyddid G wladol; lac y bydd iddynt, yr un mor benderfynol wrthwynebu pob yimgais i wneud bywydau a hawliau y bobl yn is-ddaaroistyngedig i fympwy. swyddogian gwladol, lao ypgrifenwyr a gwleid yiddwyr sy'n prMi eu bod mor brin mewn sefydlogrwydd ac aeddfedrwydd barn ag ydynt a ansior yn eu ffyddlondeb i egwyddorion sylfaenol rhyddid." o J

Y Gymdeithas Ddarbodol

Y Gymdeithas Ddarbodol. Cynlialiwyd cyfarfod blynyddol y Gym- deithas Ddarbodol yn Noddfa, Trecynon, prynhawn Mercher, Medi 29ain, 1915. Llyw- yddwyd gan y, Parch. T. Erasmus Gravell Begelly. Anerchwyd gorsedd gras gan y Parch. J. E. Griffiths, Bircharove. 1. DarPenwyd cofnodion gweithrediadau'r P wyllgor gan yr ysgrifannydd, a phender- fynwyd eu bod yn oael eu dorbyn a'u cadarnhau. 2. Darllenwyd y Mynegiad gan yr ysg- rifenydd, a phenderfynwyid ei fod yn cael ei fabwyisiadu. Y MYNEGIAD. Anwyl Frodyr, iSyrth i'n rhan gyflwyno pedweiydd Mynegiad a deugain y 'Gymdeithas, yn cynwys crynhodeb o'i gwieithrediadau yn ystod un o'r blynyddau rhyfeddaf yn hanes y byd, y ryfeddaf jar yr iOchr echryslon, la bydd ei hanes wedi ei ysgrifennu mewn gwaed. Tria mae y cwiniwl du uwfehben Ewrop, yn cysgodj pob peth, a phawb yn dyoddef ladfyd yspryd1 i raddau mwy neu lai o'i herwydd, y jma,e i ni achlyisur diolch llawer i Arglwydd Dduw Rhagluniaeth am ei diripndeb tuag atom. Coilasom ddau o'r aelodau trwy borth langeu er pan gyfarfu- asoim 6r bljaen, set yi dyn diwyd y Parcli W. Elfad DiaAies, 0 Glydach Vale, a'r dyn dirodres, y Parcli. B. Evans, Rhuddlan. Y iiiiae yn 11awen gennym hysbysu "fod y bylchau wedi mwy na'u llenwi, yn gynnaint a bod wyth o frodyr da eu gair wedi ym- uno er y cwrdd blynyddol diweddaf,der- byniAvyd chwech yng lighyflaxfocl y Pwyll- goir, ac y Imoo dau !eraill yn erfyn am dder- byniad heddyw; a thai amryw o honynt swm sylwfeddol yn dal derbyn, yr hyn yn ymarferol sydd ddirwy; am beidio ymuno yn gynt. Dyma'r nifer uwchaf o geiswyr am aelodaeth er ein cysylltiad svvyddog'ol a'r Gyiindeithas, yr hyn a sieryd drosto'i hun. Credwit fwy fwy o hyd mai dim ond dwyn y Gymdeithas i isylw ein brodyr ieuainc, a hyny drwy ymddyddan personol, sydd ang- enrheidiol er eu darbwyllo i ymrestru'n aelodau. Ni chwrddasom a'r un etonas gwelai yn wierth ymuno, wrth edrych i mewn i'w chyfansoddiad a'i buddiannau, ond fod rhai yn me-thu cwrdd. Credwn fod y Myn- iad a'r gofynion oblegid oediad teirblwyddol diweddaf yn ddig-on i'w chyfiawnhau, i'r ueb 'a'i darlleno,—a.c anfonir copi yn rhad i'r neb r.J,'i iiny;noi. Ni bu c-yfnod teir-bhvydd- 01 mor Jewyrchus yn ei hai-ios o'r blaen. Dengys fod y Gyiindeithas wedi gvveini er cyXnliorth sylweddol i lawer o frodyr ffydd- Ion pan, ar ol diwrnod da o waitli, y jmae. "dyddiau blin" lien-oed neu fethiant wedi eu. dal. Dau beth sy"n bwysig i'r Gymdeithas, sef ei haelodaeth a'i chyllid, a dibyna y naill ar y Hall. Gredwn na bu Cymdeitlias iachaoh yn yr ystyr arianol. Y mao yn human-gynnyddol yn ol ei natur, ac, fel prein ar lan afonydd dyfroedd, yn tyfu wrth wneyd ei gwaith, giall fad 25 y cant ollyd yn myn d at ei cl iyi'alai. Y mao methiant, er wedi digwydd i rai, o'i bath, yn aninhos- ibl i lion, ac y mae ei ehynydd yn lheid- rwydd, yn ol ei deddfau ei hun. Wedi y; oarhaeddoi y cyllid £ 400 y flwy- ddyn, ac y malo, hyny nid yn unig yn nod ac yn bosibl, ond yn cyflym 'brysuro at fod yn ffaith ac yn sylwedd,—bydd yr ychwan- egiad at ly cyfalaf yn llai o'r hanner, gaa, yn ol barn y rhai dynasant allan y cyfan-