Teitl Casgliad: Seren Cymru

Sefydliad: Llyfrgell Genedlaethol Cymru

Hawliau: Mae hawlfraint yr adnodd hwn yn eiddo i Undeb Bedyddwyr Cymru.

Gwylio manylion cyfan

Cyntaf Cynt Llun 4 o 16 Nesaf Olaf
Full Screen
6 erthygl ar y dudalen hon
0 DUYDD I DDYDD

profodd Mr. Gabriel fedr neillduol i feirn- iadu. Dosbarthodd efe y cantorion yndde- heuig a hunan-feddianol, a meiistrolaidd, gan roddi ei feirniadaeth yn gryno a di- ymhongar. Teimlai pawb ei allu a rhoddodd foddlonrwydd yn ei ddyfarniadau. Clywir swn y pirophwyd yn ngeiriau y Doon Ing,e--dy,dd Nadolig. Dyma hnvy: "Y mae Milwriaeth ddiweddar yn wad- iad llwyr o'r efengyl. Yr hen genhedloedd, cyfoethog, of nus, sydd yn llafurus yn diog- elu eu hunain yn erbyn gelynion nad oes un arwydd o'u bodolaeth yn unrhyw chwar- ter (o'r ddaear). Y mae Ewrop fel Ystryd o Fasnachwyr, sydd yn talu haner eu hen- illion arianol mewn YsAviriaeth tydorol (burglary Insurance) yn erbyn eugilydd." Belgium yw y Deyrnas fwyaf goleu, ym- roddol a blaenfynedol o holl wledydd Pab- ydJdol y Cyfandir. Gwnaeth gamau breision i gyfeiriad tegwch, rhyddicl a chydraddol- deb, er gwaethaf y Babaeth, oblegid di- wydrwydd a phenderfyniad gwrthwyneb- wyr Clerigiaeth Babyddol y rhai sydd yn lluosog yn y wlad. Yn y Mesur Addysg Newydd yn Bel- gium cynygir wneyd Addysg Elfenol yn orfodol a rhydd o dal o 7 hyd 14 oed. Ceir yno Ysgolion y Llywodraeth--Ysgolion Mabwysiedig ac Ysgolion Proifet--Yii y ddau ddosbarth olaf swyddogion yr Eglwys Babaidd. yw yr Athrawon. Cynygia y Mesur newydd i godi cyflogau y rhai hyn o drysorfa y Llywodraeth i safon cyflogau yr Athrawon yn ysgolion y Llywodraeth. Yr elfen Babaidd yw y gryfaf yn y Senedd yn awlr, a dyma waith yr adran Babaidd. -0-

RHWYG POSIBL YN EGLWYS LOEGR

RHWYG POSIBL YN EGLWYS LOEGR. Gweithia eglwys Loegr mewn maes cenadol yn Nwyrain Affrica. Rhanwyd y maes i dair esgobaeth, sef Zanzibar, Momb- as ae Uganda. Yn y maes hwn hefyd gweithia Eglwys Sefydledig Bresbyteraidd Scotland, y Lu- theriaid, Crynwyr. Methodistiaid Unedig, &c. Teimlai cenadon pob enwad mai pwysig iawn i lwyddiant yr efengyl oedd dangos Undeb Cristionogol gerbron y paganiaid. Gwyddent mai marwol i'r ymdrechion cenadol oedd Ymraniad Cristionogaeth. Gyda'r amcan o geisio trefnu i gael un eglwys Gristionogol yn Nwyrain Affrica, trefnwyd i gynal Cynadledd Mehefin di- weddaf mewn lie o'r enw Kirkuyu. Gallu cenadol arall geisia gonero Affrica yw Mahometaniaeth, a dengys y gyfun- drefn grefyddol honounoliaeth ac unedd yn ei chyfansoddiad. Gwanheid ymdrechion Cristionogaeth gan yr ymraniadau enwadol. Yn Nghynadledd Kikuyu penderfynwyd fod aelodaeth mewn un enwad yn hawl i aelodaeth mewn enwad arall, os symudai y pagan dychweledig--o un maes cenadol i un arall. Cytunwyd ar amodau yr uniad. Addoldy y Presbyteriaid Sefydledig—Ysgotaidd yn unig geir yn Ki- kuyu. Trefnwyd i ddiweddu y Gynadledd trwy weinyddu Y Cymundeb. Gwasanaethodd Esgob Peel, Mombasa, wrth fwrdd y Cynmndeb. Yn bresenol yr oedd Esgob Willis, Uganda, a chenadon y gwahanol enwadau. Credwyd y byddai pen- derfyniad y Gynadledd a gweinyddiad y Cymundeb rhwng-enwadol hwn yn symbyl- iad i Gristionogaeth yn nghanol pagan- iaeth Affrica. Ond ysgrifenodd Esgob Zanzibar i'r wlad hon i gyhuddo Esgob Mombasa ao Esgob Uganda o heresi, gan iddynt gydnabod hawl cen- adon anordeinieclig i weinyddll y Cymun- deb mewn gwahanol orsafoedd, ac y dylai y ddau esgob ymddiswydjdio i fod yn gyson a'u cred yn effeithiolrwydd y cymundeb o law dynion na ordeiniwyd mo honynt gaii Esgob. O'r tu arall os deddfir i'r ddau esgob hyny aros yn Eglwys Loegr i Bro- testaneiddio y byd, y byddai efe, Esgob Zanzibar yn ymddiswyddo--a myned at yr eiddo. Ysgrifena llu o arweinwyr Eglwys Loegr i'r wasg Seisnig--yn ddwy fyddin gref- Byddin y, Protestaniaid dan arweiniad Es- gob Durham, a byddin yr Uchel Eglwys- wyr-Pabyddol. Mae Esgob Zanzibar ar ei ffordd i Bryd- ain i hawlio dyfarniad awdurdodau Eglwys Loegr ar y mater. Dywedir y cymer Archesgob Caergaint (Canterbury) amser i dafoli y mater. Ceisio cadw Eglwys Loegr yn gyfan wna efe. Pe .dadgysylltid yr Eglwys Sefydledig yn Lloegr, ymranai ar unwaith. Gwynebai ad- ran ar Rufain--ac adran at Brotestaniaeth Efengylaidd. Bydd y tri mis nesaf yn gweled Eglwys Loegr yn y glorian. o

Y WASG

Y WASG. Wales. Ionawr, 1914. Rhifyn yn darllen yn dda drwyddo yw hwn. Y prif erthyglau y ml ID yw Cymry yn America," gan Thos. L. James; Y pulpud Cymreig," gan y Proff. Joseph Jones, M.A., B.D.; a'r Dadeni," gan y Parch. D. D. Williams. O'r tair hyn yr oreu i'n tyb ni yw y ganol. Mae gan yr Awd wr weledigaeth glir ar ei fater. Y Greal, Ionawr, 1914. Testynau traethodau hwn sydd fel y can- lyn:Amser a He genedigaeth Iesu o Naz- areth, gan Proff. M. B. Owen; Oriel y gwyr cryfion, gan Marmora; Anerchiad Mathetes o Gadair Cymanfa Mynwy, yn 1875; Hanes Bedyddwyr Manchester, gaiiy Parch. J. H. Hughes, Manchester; a'r Eg- lwys Gristionogol yn ei pherthynas a chwest- iynau cymdeithasol a gwleidyddol, gan Areo- pagiad. Ceir ysgrifau teilwng arnynt. Mae y gweddill o'r rhifyn fel arfer yn fywiog a llenwir disgwyliadau ei ddarllenwyr. Yr Athraw, Ionawr, 1914. Mae nodiadau Golygyddol hwn yn fyrion, amserol ac i'r pwynt. Yr esboniwr am y mis yw y Parch. J. Griffiths, B.A., B.D., Ammanford, ac y mae ei enw yn ddigon i sicrhau na fydd ysgolheigion yr Athraw dan un anfantais. Mae y traethodau byr- ion, a chynwysiad y conglau i'r adroddwyr a'r plant yn gyfaddas a darllenadwy. Yr Ymwelyd'd Misol, Ionawr, 1914. Dechreuir stori newydd dan y penawd "Hen hobl LIanestyn," gan Mrs. J. M. Saunders, sydd yn debyg o droi allan yn ddifyrus yn hwn. Ceir hefyd ysgrif ragorol ar Mrs: Lloyd George, gyda darlun o honi hi a'i merch, gan y Parch. T. Williams. Dernyn da yw yr un gan Hiraethog. Ni leiheir croesaw yr Ymwelydd gan ddim o'i gynwys. --0-

GWELLHAD IR BYDDAR

GWELLHAD I'R BYDDAR. Effaith Rhyfeddol o Driniaeth Cartref Newydd. Danfonir yn mlaen 10 niwrnod Prawf Rhad. Braidd mae cymaint o ddyddordeb wedi. ei cleimlo erioed a'r un am ddarganfyddiad rhyfeddol gwellhad y clywa Swn yny Pen. Mae wedi profi yn llwyddiant yn yr achosion gwaethaf o Fyddardod, a dalifona y Dar- ganfyddwr ef yn mlaen 10 ni wrnod prawf rhad i unrhyw ddioddefydd a en wa y Papyr hwn ac amgau stamp 19. i daJu'r cludiad. CyfeiriaCi: --Elmer Shirley (Suite 946), 6, Great James St., Bedford Row, London, W.C.

VrlllA AC ACW

VrlllA AC ACW. Cynygiodd Arglwydd Howard de Walden gan' punt o wobr am y ddrama Gymreig oreu. Yn ei feirniadaeth rhydd air calonog i "Jane Wogan" am ddrama Seisonig, a gobeithiai yr elai yr awdures rhagddi. Can- olig oedd y gweddill o'r cyfansoddiadau Seisnig. Rhanwyd y wobr ar y cyfansodd- I iadau Cymraeg rhwng "Peredur" a Mwn- wr "y naill wedi danfon un cyfansoddiad i'r gystadleuaeth Ar y GroesNordd," a'?f Hall wedi anfon tri chyfansoddiad, "Ma f a," "Y Dieithrddyn," ac Ephraim Harris. I Y Parch. J. G. Berry, Gwaelodygartli, ylw Peredur," a Mr. D. T. Davies, 130, Mill Lane, West Hampstead, Llundain, yw "Ap Mwnwr." > Bydd yn llawen iawn gan bawb ddeall fodj y Parch. E. Edmunds, Abertawe, Ysgrifenn ydd Undeb Bedyddwyr Cymru, yr hwn sydd wedi bod yn dioddef oddiwrth anhwylder. yn ddiweddar, yn graddol wella. i Llawenydd mawr iddo ef a Mrs, Edmundf oedd penodiad eu mab Carey, aUan olaw'e? o ymgeiswyr, i fod yn oruwchadeiladydd dan Gymdeithas Genadol y Bodydd-wy -I China am yr yspaid o dair biynedd, er bod yn gyf rif 61 am yr adeiladau Cenadol a godir yno, a chydlawenha Bedyddwyr Cymru a hwynt. Da iawn. Dyna ddechreu godidog i fywyd ieuangc gobeithiol. I f Llongyfarchwn y Parch. J. Tywi Jane Glais, ar ei benodiad yn Olygydd "Tariaf y Gweithiwr," i'r hwn y mae wedi ysg rifenu llawer yn barod yn amrywiol dyddorol. Y mae Jubili y Tabernacl (A.), Tri foris, newydd gael ei dathlu, a chynaliwy rhes o gyfarfodydd ar yr achlysur. D\ma capel eangaf, fe ddichon, yn Nghymiu 0 nad y gwychaf hefyd. Y mae yn o,did(t fawreddog' ac urddasol yr olwg arno, a'¡' ddyled oil wedi ei thalu. Da oedd genytf weled Arglwydd Pontypridd ymhlith y rh0j a gymerent ran. Mae y lleill yn rhy luosol i'w rhoi yma. Dywedir fod yr holl eiddo yl werth tua Y.40,000 y dydd heddyw. Mae eglwysi parchus Capelybeirdd a Gat Dolbenmaen wedi rhoi galwad daer ac uf j frydol i'r Parch. T. M. Reed, Rhyl, 1 ddyf i'w bugeilio yn yr Arglwydd ac y mae wed ateb yr alwad yn gadarnhaol. Bwriadaddec reu ei weinidogaeth yma yr ail Sul yn El rill, sef Sul y Pasc. Ar y 5ed o Ragfyr darlithiodd Dr. r- Witton Davies yn Nghaer (Chester) riiom perthynas a Chymdeithas Gymraeg y J)dini Y testyn oedd 'Dwyreinwyr Cymreig.'Cy) erwyd y gadair gan Arglwydd Esgob Oa Dr. Jayne. Mae gan Dr. Witton Davíi ysgrif yn yr Expositor am Ionawr ar Tf words witch and witchcraft in history a literature." Fel mae'n hysbys i ddarllenwyr y SER, y Parch. W. J. Morgan, Siloam, Gelij Rhondda, fu am rai wythnosau ddiwedd II flwyddyn hon yn gwasanaethu eglwys Plf i mouth, Pa., U.D.A. Daeth yn ol gydag gofion melus o garedigrwydd y Oymry" wasgar yno, a hefyd gal wad gynhes i'w bu £ eilio yn yr Arglwydd, a gorfodir ni i hJ5' bysu iddo syrthio yn aberth i gyfaredd gwlad fawr y gorllewin. Bydd yn terfyi," gweinidogaeth lafurus o dros dair blynedd J Siloam Chwef. 8,1914. Erfyniwn iddo feP' dith gyfoethog y Nef yn ei wlad a'i t¡¡,e; newydd. o

NODIADAU CENADOL

NODIADAU CENADOL. Diwedd y flwyddyn 1913 derbyniodd .• Gymdeithas ddwy rodd arbenig tuag at ?. ddyled oedd yn aras o yn agos i £ 4,O0¥ Cynaliodd y Pwyllgor gwrdd gweddi ? t benig i'r am can, a chyn fod y cyrxld