Teitl Casgliad: Seren Cymru

Sefydliad: Llyfrgell Genedlaethol Cymru

Hawliau: Mae hawlfraint yr adnodd hwn yn eiddo i Undeb Bedyddwyr Cymru.

Gwylio manylion cyfan

Cyntaf Cynt Llun 4 o 16 Nesaf Olaf
Full Screen
1 erthygl ar y dudalen hon
Claddedigaethy IGolygydd

Claddedigaethy Golygydd. Hawdd oedd canfod fod rhywbeth anarferol yn cymeryd lie yn nghymydogaeth Glandwr prydnawn dydd Iau diweddaf, Chwef. 5, wrth y lluaws gweinidogion a lleygwyr parehus a gyrhaeddent yno gyda'r cerbyd- resi, y cerbydau. trydanol, a phob math ar gerbydau, ac ar draed, o bob parth a chyf- eiriad. Yr oedd yn bresenol yn yr a,ngladd gynrychiolwyr o bob rhan o Ddeheudir Cymru, rhai o'r Gogledd, a llythyrau oddi wrth lawer yn dadgan eu gofid oherwydd eu hanallu i fod yn bresenol ynghyd a'u teimlad o hiraeth a cholled ar ol yr ym- adawedig a'u cydymdeimlad dwfn a'r galar- wyr. Cafwyd pfofion fod i Dr. Williams le mawr yn yr enwad, ac, yn y dref a'r wlad, ac y teimlid yn gyffredinol fod tyw- ysog a gwr mawr yn Israel wedi syrthio. Codasai rhai yn foreu, a theithiasent bell- der mawr i fod yn bresenol. Mor bell ag oedd yr ardal yn myned buasai y dorf a'r orymdaith, er yn liuo-og lawn, yn llawer lluosocach oni bai am angladdau eraill yn y cylch yr un prydnawn, a gorfu i rai gwein- idogion ymadael o'r Ddinas er gwasanaethu yn y rhai hyny. Dywedid fod saith cyn- hebrwng yn Nghladdle Cwmgelly y dydd hwnw. Yn herwydd agosrwydd preswylfod ein hybarch frawd i'r Ddinas, aeth llawer yn unionsyth i'r capel, lie y cynaliwyd yr holl wasanaeth, ac ar lan y bedd. Dygid y corph gan ddiaconiaid yr eglwys, a'r prif alarwyr oeddynt Mrs. Williams (y weddw); Mr. Idwal E. Williams, M.A. (mab); Mrs. Colmore (merch) a'i phriod; Mrs. Fraser (merch); Miss Williams (merch); Mrs. Rowe (merch) a'i phriod; Miss Dulcie Wil- liams (wyres); Master Victor Rowe (wyr); Mr. Willie Owen, Llangefni (nai); Mr. Thomas Medical Hall, Aberffraw; a Mrs. Hancock, Casnewydd. Tref nid y gwasanaeth gan y Parchn. J. Gomer Lewis, D.D., a D,. B. Richards, Brynhyfryd. Yr oedd em- ynau neillduol wedi eu hargraphu ar gyfer yr amgylchiad, ao arweinid gan Mr. John Evans, arweinydd y lie, yr hwn hefyd a ch wareuodd y "Dead March" ar ddiwedd y gwasanaeth. Yr oedd y capel yn orlawn ac arwyddion galar yn mhob man,capel ysblenydd y gellir edrych arno fel cof- adael i weithgarwch ac anturiaeth ffyddiog y gweinidog oedd newydd huno ynghyd a phobl ei ofal. Darllenwyd rhan o Air yr Arglwydd gan y Parch. T. V. Evans, Clydach; a gweddiwyd gan y Parch. J. E. Griffiths, Birchgrove. Galwyd ar Mr. J. Lott Hughes, Ysg. yr eglwys, yr'hwn a hysbys- odd fod lluaws wedi anfon llythyrau a brysnegesau yn dadgan eu hiraeth ar ol y Doctor, eu cydymdeimlad a'r teulu galarus ac a'r eglwys, ynghyd a'u gofid am nad allent fod yn bresenol. Darllenodd ysgrifen- ydd y nodion hyn lythyr hynod dyner oddiwrth Arglwydd Pontypridd, a phriodol nodi yma fod brysneges wedi dod oddiwrth Mr. Lloyd George erbyn dychweliad y galar- wyr o'r gladdfa yn dadgan ei hinder yntau i ddeall am farwolaeth ei hen gyfaill a'i gar. Newvcld ddychwelyd yr oedd efe o Glasgow, lie y siaradai y noson lfaonorol, ac o ganlyniad ddiweddarwch y genadwri. Derbyniwyd negesau oddiwrth a ganlyn: Parchn. Charles Davies, Caerdydd; D. W. Morris (Marmora), Abertawe; W. Tawe Griffiths, Seven Sisters; J. M. Williams (A.) Clydach; James Owen Abertawe; J. T. Rhys (A.), Ehyddings; W. E. Davies, lI- ford; E. W. Davies, Ton; J. H. Lamb, Salem; W. Edwards, D.D., Caerdydd; Wm. Morris, D.D., Treorchy; M. T. Rees, Meinc- iau; R. S. Rogers, B.A., Mountain Ash; Llechidon Williams, Barry; R. W. Davies, Pontardulais; M. Jones, B.A., Wliltlaiicl;, Del. Powell, Lerpwl; J. 0. Williams (Ped- rog, A.), Lerpwl; W. Casnodyn Rees, Aber- tawe; -T. Humphreys, Blaenllechau; E. R. Evans, Pontardawe; D. C. Jones, Penygraig; J. H. Hughes, Manchester; D;. Ff. Davies, Pontlliw; E. Talfryn Jones, Llanelli; Jos- eph Evans, Mardy; J. Hughes, Nantmoel; ,yd d Emlyti,; Jos. J. S. Morgan, Castellnewydd Emlyn; Jos. Edward, Aberystwyth; J. Williams, Aber- teifi; Dd. Griffiths, Gelliwen; J. E. Thomag, Cwmgorse; T. Thomas, Llanstephan; Waldo Lewis, B.A., Caerfyrddin; J. T. Evans, M.A., B.D., Bangor; E. Parry, Aberdulais; T. C. Harris, Glynnedd; J. Edwards, Porth; E. Llwchwr Jones, Bed was; J. Idwal Jones, Tonypandy; J. B. Jones, Dowlais; T. Wit- ton Davies, Ph.D., M.A., D.D., Bangor; J. W. Williams, Holyhead; E. Edmunds, Abertawe; W. Emlyn Jones (A.), Tre- forris; Dd. Jones (A.), Cwmbwrla; H. J. Evans, Brynmawr; D. James, Llandilo; T. J. Hughes, Caerau; B. E. Williams, Groves- end; J. Griffiths, B.A., B.D., Ammanford; R. Evans, Hengoed; W. S. Jones, Llwyn- pia; J. H. Morgan, Aberfan; A. B. Mor- gan, Holyhead; H. Hughes, Llanberis; W. J. Lewis, Beulah; T. Morgan, Skewen; Dd. Davies, Lianishen; W. Gibbon (A.), Aber- tawe; Isaac James, Rhuthyn; J. D. Hughes Blaenywaun; L. G. Lewis, Ogmore; D. G. Hughes, Coedpenmaen; Ben Jones, Maesteg; R. G. Roberts, Caernarfon; E. K. Jones, Cefnmawr; T. Shankland, Bangor; H. C. Williams, D.D., Corwen; Owen Davies, D.D., Caernarvon; Prin. T. F. Ro berts, M.A Ph.D., Aberystwyth; Prin.. Silas Morr i s, M.A., Bangor; Gwilym Davies, M.A., Caer- fyrddin; Wm. Rees, Ebbw Vale; J. H. Miles, Caerdydd; B. V. Davies, Abergwyn- fi; J. R. Phillips, Laugharne; W. T. Fran- cis, Aberaman; J. M. Pugh, Cwmdu; H. Ellis, Llangefni; H. Williams, Pontypridd; W. R. Lewis, Cwmanian; W. T. Hughes, Gwmtwrch; Proff. J. M. Davies, M.A., Caerdydd; D. J. Richards, Penclawdd; J. Lee Davies, Brynaman; y Gwir Anrh. D. Lloyd George; Arglwydd Pontypridd; Syr Dd. & Lady Brynmor Jones; Edgar Jones, Ysw., A.S.; J. Towyn Jones, Ysw., A.S.; Major Whiskin, Caernarvon; Mr. Pugh, Llangennech; D. Stanley Owen, Ysw., Ab- ertawe; Rich. Roberts, Ysw., Caernarvon; D. Williams, Ysw., Mountain Ash; R. R. Williams, Ysw., Llangollen; D. L. Jones, Ysw., Merthyr; W. T. Kenwood, B.A., Spring Grove, London; J. Westbury, B.A., Harrow; M. E. Williams, Medical Hall, Ab- erffraw; D. R. Williams, Carnarvon; Geo. Rowe, Y.H., Treforris; W. Williams, Y.H., Wern; y Guard, Caergybi. Deth pleidlais o gydymdeimlad oddiwrth yr eglwysi a ganlyn: Ebenezer, Llangefni (ei fain eglwys); Hephzibali, Bedwas (maes cyntaf ei wein- idogaeth); Siloh. Newydd, Gland wr; Bryn- hyfryd; Hermon, Plasmarl; Trinity, Pen- clawdd; Calf aria, Tref orris; Philadelphia, Treforris; Cwrdd Chwarter Ceredigion; Go- beitlilu Seion, Ffestiniog; Pwyllgor Athrofa y Be dydd wyr Caerdydd. Anerchwyd y cynulliad gan Dr. Gomer Lewis, fel. hen gyfaill; Mr. J. Williams Hughes, B.A., B.D., Rhydychain, mab ysg. yr eglwys, wyr yr enwog Williams Aber- d,ti,ar (loan ap loan), a mab ieuangaf Dr. Williams yn y Dydd--a ddaethai i lawr yn un swycld o Rydychain i ddangos ei barch i'r hybarch daJd: y Parch. W. Rees, Blaen- afon, cydfyfyriwr a'r Doctor yn Athrofa Llangollen; yr Hybarch. H. Harris, D.D., Treherbert, hen gyfaill arall i'r ymadawedig am 45 mlynedd: y Parch. Iorwerth Jones, Maesteg, Cadeirydd Cymanfa Gorllewin Mor- ganwg; Parch. J. Davies, Cadle (A.), aelod o Fwrdd Ysgol Abertawe yr un. plryd a Dr. Williams: Parch. Ben Davies, Hennon (A.), cymydog agos a chyfaill; Parch. Walter Davies, Tabernacl (M.C.), ,cymydog agos a chyfaill eto: Mr. Thos. Edmunds, Mountain Ash, Llywydd Uncleb Bedyddwyr Cymru; a chan y cofnodydd, ei gyfaill mynwesol y rhan ddiweddaf o'i oes. Talai yr oil deyrn- ged uchel iddo fel dyn, Cristion, a chymer- iad cyhoeddus: fel pregethwr, Golygydd, a chymdeithaswr. Ac y mae yn sicr pa mor ragorol bynag oedd mewn cylchoedd ereill, nad oedd yn unveii yn un man nag yn yr areithfa. Bu ganddo lawer 0 bethau mewn Haw, ond ni chafodd dim erioed fyned rhyng ddo a'r pulpud, ac yr oedd yn amheuthyn gwrando arno yn trin yr ysgrythyrau a'r gwynt o'i .du, megis yn ein cymanfaoedd. Bu yn weithiwr caled, ac nid oedd ganddo syniad am fyw orid i waith, a'i waith mawr oedd pregethu. Dywedai yn ddiweddar yn ei deulu y buasai yn well ganddo ef dalu am gael pregethu, pe raid, na bod heb bregethu o gwbl. Hoff-bwngc ei siarad oedd pregethu a phregethwyr. Diweddwyd y gwasanaeth yn y capel gan y Parch. T. B. Phillips, Tylegwyn, ysg. y Gymanfa. Yna ffurfiwyd gorymdaith alarus tua Chladdfa Cwmgelly sydd gyfagos. Anerchwyd y dorf ar lan y bedd gan y Parchn. J. Griffiths, Aberdar; A. F. Mills, Caerfyrddin; a J. T. Griffiths, D.D., Pyle, a gweddiwyd gan y Parch. O. J. Owen, Caersalem Newydd. Wedi canu "Bydd myrdd 0 ryfeddodau," &c., gwas- garodd y dorf--pob un i'w ffordd,gan aclael yr hyn oedd farwol yn unig o'r ym- adawedig i orphwys yn nhy ei hir gartref. le, yr" ymadawedig," canys fel y dywedai un, nid oedd eie yno, canys efe a esgynas- ai yn barod. Rhy fyw oedd ef i angeu i'w ddal, ac nid byth y deil y bedd ei lwch. Gwelwyd yn bresenol y canlynol: Gweinidogion—Gomer Lewis, D.D., Aber- tawe; J. T. Griffiths, D.D., Kenfig Hill; Fred Morgan, Tref orris; E. J. Hughes, Ravenhill; T. Thomas, Ynystawe; T. V. Evans, Clydach; J. Davies (A.), Cadle; O. J. Owen, Caersalem Newydd; D. M. Davies (A.), Waunarlwydd; Sam Williams (A.), Siloh Newydd; J. E. Griffiths, Birch- grove; E. Watkins, Casllwchwr; H. Harris, D.D., Treherbert; H. Hughes, Briton Ferry; W. Richards, Pontrhydyfen; W. Rees, Blaen afon; J. Griffiths, Blaenafon; R. S. Morris, Cwmavon; W. Jones (M.C.), Aberdulais; J. Stephens (A.), Brynteg; D. M. Jones, M.A., Vicar Landore; J. Llan Davies, B.A., (E.), Landore; Skidmore, B.A. (E.) Landore D. D. Richards, Brynhyfryd; Dyfodwg Dav- ies (A.), Treforris; Hugh Jones, Llanelli; J. R. Evans, Llwynhendy; J. Griffiths, Ab- erdare; W. R. Watkin, M.A., Llanelli; B. James, Tumble; B. O. James, Crosshands; D. C. Howells, Maesteg; D. Griffiths, Talog; D. Davies, Briton Ferry; J. Lewis, Maesteg; W. Walters, Gorseinon; D. Williams, Llan- on; B. Lewis, Llangyfelach; J. Davies, B.A. (A.), Mynydd Bach; J. H. Parry, (A.), Llansamlet; Evan Jenkins (A.), Ab- tawe; Sinclair Evans (A.), Abertawe; D. W. Hopkin, Castellnedd; D. P. Williams, Hafod; W. Saunders, Pontycymer; J. D. Harris, Llansamlet; Herrnas Evans, Cwm- bwrla; Aaron Morgan, Blaenffos; G. Wil- liams, Pontardulais; D. Price, Abertawe; R. Lewis, Craigcefnparc; J. Williams Hugh- es, B.A., B.D., Oxford; H. D. Clement, Treforris; Dd. James, Treforris; Foster Rob- erts, Tref or lis; Ben Davies (A.), Plasmarl; Walter Davies (M.C.), Plasmarl; Iorwerth Jones, Maesteg; D. Lewis (M.C.), Plasmarl; George (M.C.), Llangyfelach; B. 0. Thom- as (A.), Hen Siloh; E. D. Lewis, Ystaly- fera; Wm. Jones, Ystalyfera; Dd. Samuel, Treforris; Dd. Thomas, Hafod; D. Salmon (A.), Treforris; Tywi Jones, Glais; Penar Griffiths (A.), Pentre; D. J. Davios, Ys- tradgyiilais; Ed. Wocthington, Abertawe; H. J. James, Llandovery; J. Lewis, Llanelli; Trevor Jones, Llanelli; E. Ungoed Thomas, Caerfyrddin; A. F. Mills, Caerfyrddin; J. I Ql -J I'll' Lewis, Sitewen; J. S. opxon, Skewen; J. J. Richards, Aberavon; T. T. Jones, Blaen- clydach; W. R. Jones, Glynceiriog; 0. M. Pritchard, Ferryside; Egryn Davies, Briton Ferry; T. M, Williaiyis, Keiifi-g Hill; J. M. Hughes, Pendaren; J. Jones, Waunarlwydd; J. H. Davies, Killay; E. Davies, Llanfyllin; R. E. Williams, Penbre; W. F. Knight, Manselton; T. B. Phillips, Tylagwyn; R. D. Phillips, Cilfynydd; R. R. Thomas, Ferryside; D. Thomas, Abertawe; Mri. C. B. Griffiths, Llansamlet; J. Edwards, Tre- forris; Coun. Dd. Griffiths, Y.H., Abertawe; J- nv '1;1 J'T A J. Thomas, Y.H., Aberiawe; A. 1-1. Thomas, Y.H., Abertawe; Hen. M. Tutton, Y.H., Abertawe; Coun. J. Lewis, Abertawe; B.