Teitl Casgliad: Seren Cymru

Sefydliad: Llyfrgell Genedlaethol Cymru

Hawliau: Mae hawlfraint yr adnodd hwn yn eiddo i Undeb Bedyddwyr Cymru.

Gwylio manylion cyfan

Cyntaf Cynt Llun 6 o 16 Nesaf Olaf
Full Screen
2 erthygl ar y dudalen hon
HGwers yr YsgoI SuI

__H Gwers! yr YsgoI SuI. Sul, Chwef. 22ain, 1914.-Actau xxvii. 1—12. MORDAITH PAUL Y CARCHAROR RUFAIN. Hwn yw y darn godidocaf fel desgrinad o fordaith a geir mewn hen lenyddiaeth. Dengys fod gan Luc lygad i wei'd, a'i fod yn onro yn mhob cylch y ceid ef ynddynt. Pel ag y gellir casglu oddiwrth y termau meddygol a ddefnyddir gan Luc yn ei ysg- rifeniadau ei fod yn feddyg', braidd na ellir dyweyd y g'ellir casglu oddiwrth ei gyn- efindra a thermau morwrol ei fod hefydyn forwr'-dim ond yr enw sydd yn eisiau. Y mae y desgrinad o'r daith yn cynwyno cyneustra rhagorol i bron cywirdeb yr hanes, a drwy hyny i gadarnhau ein hymddiried- aeth yn Luc fel hanesydd. Tystiolaethir gan rai cymhwys i farnu ei fod yn hollol gywir yn mhob cyfeiriad morwrol a wna. Ond canolb-,vyiit dyddordeb yr hanes i gyd yw Paul. Er iddo ymddangos i ni fel o'r golwg mewn darnau o'r hanes, etc ceir gweled fod yr holl gyfanwa,ith yn gwa.sa.n- aethu i'w ddatg'uddio mewn arweddion am- rywiol. Ac y mae unrhyw ymdriniaeth a'r wers hon ar draul ei anwybyddu ef, fel pe cymerid cwmwl allan o ddarlun machlud haul er mwyn sylwi arno ef yn hytrach nag ar yr haul ei hun, drwy y cwmwl sydd yn derbyn ei ogoniant oddiwrtho. Cyfleir Paul i ni mewn cysylltiadau a goleuni newyddion. Gawd cyfeiriadau Iluos- og a chyfoethog at ei fywyd ar y tir, ond dim ond crybwylliadau noethion o'i gysyllt- iad a'r mor. Ni chroniclir y pethaa a ddig- wyddasant yn ystod y teithiau hyay. Nid am nad oedd llawer o bethau dyddorol yn nglyn a hwynt yn ddiau; ond oherwydd fod cyfoeth a ph-\vysigrwydd y daith hon yn gyfryw ag i wneyd hyny yn afreidiol. 11 Ei gwmni: 1-2. Mae y dosbarthiadau a gynrychiolir gan y cwmni yn gyfryw ag y buodd Paul yn eu mysg o'r blaen. Ond ni fwriwyd hwynt at eu gilydd fel yn yr hanes hwn. Ac ni fuodd ychwaith yn eu plith dan amgylchiadau ag ceddynt yn eu deffroi i sylweddoli eu hei- ddilwch i gymaint graddau. Y mae tri yn cael eu henwi yn yr hanes, a chyfeirir at bedwerydd sydd gyffelyb i'r "disgybl anwyl yn cuddio ei enw. Enwir Paul am mat efe yw prif arwr yr hanes. Enwir Julius nid yn unig am mat efe y,W yca-nwriad sydd agofal y carchar- orion arno, eithr hefyd, ac yn benaf, am ei ysbryd rhagorol, ei ymddygiad parchus tuag at Paul, a'i werthfawrogiad ohono. Enwir Aristarchus a chyfeiria yr hanesydd ato ei hun, er dangos fod brodyr "yn y ffydd" yn glynu wrth Paul. Oblegid, er fod yr ef- engyl yn ein galluogi i ymgynal yngwyneb caethiwed ac amddifadrwydd o gwmni'r brodyr," eto nid oes dim a'n galluoga i fwynhau cymdeithas i'r un graddau. Y mae cyfeiriad yr hanesydd ato ei hun yn wyrth i gywirdeb yr hanes. Y mae yr hanes nid yn unig yn cynwys cyfeiriad at unigolion, eithr hefyd at ddps- parthiadau mown cymdeithas. Ceir cyfeiriad at dri ohonynt ar wahan i Paul a i ddos- barth—y milwyr, y morwyr, a'r carchar- orion. Y mae yr efengyl oherwydd ei heang- der, ei hamrywiaeth, a'i chyfoeth, o angen- rbeidrwydd yn rhwym o ddod i gysylltiad a phob math a dosbarth o ddynion. Ni cheir gwell prawf nac enghraipht o hyny nag yn hanes Pa.ul. Ac yn y dosbarthiad- au a geir ynghwmni Paul ar ei fordaith, daw i gynyrddiad a phobi sydd a thri o bethau yn eu nodweddu fel eu gilydd, ond nid i'r un graddau. Y tri pheth hyny yw disgyblaeth, caethiwed, a pheryglon. Dyna ini dair egwyddor fawr mewn bywyd, ag y mae yr efengyl yn mherson Paul yn dyfod i 'gyi-yyddiad a hwynt. Tri pheth ydynt nad cjs dim all gystadlu a'r efengyl yn ei hymwneyd a hwynt. Ac y mae y tri pheth yn cymeryd i fewn yr oil o fywyd dyn, yn ei holl gylchoedd, ei holl angen, a'i holl ddyheuadau. 2. Ei ragorfraint: 3. Yr arnlygiad cyntaf o syniad Julius am Paul. Ei syniad am dano yn cael ei amiygu drwy estyn rhagorfraint werthfawr iddo ef yn unig o'r carcharorion. Deil ar y cyneustra cyntaf i fod yn garedig i Paul. Yr oedd y caredigrwydd yn cynwys meddylgarwch ac ystyriaeth Thoughtful kindness (\Veymouth). Ac yr oedd oherwydd hyny yn fwy gwerthfawr. Yr oedd ei ffurf yn cael ei benderfynu gan Paul. Yr oedd yn gyneustra i galon fawr Paul amiygu ei hun o'r newydd. Yr oedd yn garedigrwydd hollol rydd o bob drwgdybiaeth; gan ei fod yn gyneustra Paul weled cyfeillion a derbyn o'u carecl- igrwydd at ei gysur ei hun yn ol Haw. Y mae y rhagorfraint a estynir i Paul yn dyweyd yn dda am Julius. Ond ni fuasai Julius wedi ymddwyn y modd y gwnaeth, onibae fod ymddygiad a chymoriad Paul yn hawlio hyny oddiar ei law. Gan mai efe yw prif arwr yr hanes, rhaid iddo gael ei Ie ei hun, a hwmv yn Ie ar ei ben ei hun, fcl cymeriad cyfoethog, cryf, wedi ei drwytho a chariad Duw fel ag i'w wneyd yn hollol naturiol, a'i alluogi heb drais i ddonpawb: "Gwyn eu byd y rhai addfwyn: cany; hwy a etifeddant y ddaear. 3. Ei ymostyngiad i'r anocheladwy: 4-8. Daw yr ymdeimlad o arafwch ac ymdrech poenus drosom pan yn darllen yr adnodau hyn. Naturiol fyddai i lawer edrych ar ar- afwch y fordaith fel gwastran ar' amser gwerthfawr. Ni fu yr arwydd am weitllio yn gryfach yn neb erioed nag yn Paul. Dynion felly, wrth natur, yw y rhai mwyaf anhawdd ganddynt ymfoddloni yngwyneb pob rhwystr a gyfyd ar nordd ea gwaith. Ond yr oedd eyiii(,.ria)d Paul fel Cristion yn ei aHuogi i ymostwng i'r anoobeladwy. Er fod bywyd y credadyn mewn u.n ystyr uwch law amgylchiadau y byd,. ca ei hun yn ami yn eu canol. Nid yw yn medru eu Hywodr- aethu weithiau, mwy nag y mae y morwr y tonau. Er hyny medr fanteisio arnynt i'w gy north wyo i gyrhaedd y lan. Oblegid y mae tonau amgylchiadau y credadyn i gyd, yn wahanoJ i eiddo y mor, yn donau llanw "cynawnder Duw. Ac yr oedd Paul wedi dealt hyny yn dda: "Pob peth yn cyd- weitbio er daioni i'r rhai sydd yn earu Duw. Cona hefyd mat nid un Nurf yn unig sydd yn agored i'w weithgarwch, a bod cau y nordd i weithgarwch ynglyn a thc'yrnas Duw mewn un cyfeiriad yn ei hagor yn helaethach i weithgarwch mewn cyfeiriad arall. Os na fedrai Paul gyrhaedd Rhufain yn ddiymaros i osod ei a-chos gerbron yr Ym- herawdwr, a drwy hyny gael ei ryddhau dan nawdd ac amddigyniad Rhufain at ei waith, yr oedd yn medru myfyrio, ysgrifenu a gweddio yn helaethach. Ac yr oedd yn gampwT r yn y tri pheth hyn—tri pheth pwysig yn ei hanes fel gwas yr Arglwydd. Yna, nid oedd rhaid iddo arcs, eithr ymgyf- addasu i'r amgylchiadau. Mewn bywyd yn ngwasanaeth yr Arglwydd lesu yn unig y ceir cyneustra i weithgarwoh o ryw fath ymhob rhyw amgylchiad. Ac nid yw hyny ond prawf o gynawnder y bywyd a geir ynddi. Y sawl a ymostwng i'r anocheladwy, ymostynga, nid i gael ei orchfygu, ond i orchfygu. Nid pan yn ymostwng yn ysbryd y Stoic, ond fel credadyn sydd yn ymddiried yn Llywydd net a llawr. 4. Ei gynghor: 9-12. Nid ymddengys fod Paul wedi tori ar drefniadau naturiol y fordaith ond ynglyn a'i achos ei hun hyd yn hyn. Hyny wrth fyned at ei gyfeillion yn Sidon. Yn awr y mae yn ceisio dwyn ei ddylanwad i orpliwyjs ar y rhai oeddynt mewn awdurdod, a cheisio ganddynt wrando arno ar fater o bwys cyNredinol iddynt fel cyd-deithwyr. Nid ymyrwr yn materion pobi ei'eiU yd- oedd. Yr oedd yn gynghor ag oedd yn Srwyth ystyriaeth. Yr oedd "yn gweled" am ei fod wedi edrych' i fewn ac o gwmpas i'r amgylchia,da,u. Ac y ma.c Luc yn cyflwyno y rhesyuia/a a'i arweiniodd i roddi y cynghor: ad. 9fed. Hunaniaetha Paul ei hun a'r cwmni, ac, er ei fod yn gyfansoddedig o rai ucliel ac isel, rhai mewn awdurdocl a rhai dan aw- durdod, a'i fod ef ei hun yn garcharor, teimla fod ganddo lais pan oddiweddir hwynt gan amgylchiadau sydd yn peryglu y buddianau a gyfrinr yn bwysig a gwerth- '1 fawr gan bawb yn ddiwahaniaeth. Ac yr oedd y perygl yn fawr iawn, gan fod y llwyth, y Hong, a'r bywydau o fewn ei rawd: ad. lOfed. Nid doeth i neb fod yn gynghorwr heb fod ganddo weledigaeth eglur. Ac yr oedd gan Paul weledigaeth eglur, fel ag y mae yr hanes yn ol Haw yn prou. Paul oedd llygacl yr holl gwrnni; ac y mae gwr o'r fath o werth mawr ymhol.) cylch. Nid yw y cynghor yn p'rofi fod Paul yn ffugio o ran ei nydd. Dengys yn bytrachei werthfawrogiad o fywyd a meddianau na- tunol; ac mat doeth yw peidio myned i beryglon mwy nag sydd rhaid. Amiyg'a ei gynghor ei wroldeb hefyd, er ei fod yn garcharor. Ond y mae yn debygol ei fod yn wahanol iawn i'r carcharorion er- eill oll-yn garcharor hunanddewisedig i raddau helaeth. Yr oedd ei achos wedi ei bron droion, a'i arnddiffyniad yn fwy ys- gubol y tro diweddaf nag oil. Yr oedd y rhyddid a rhoddasai Julius iddo yn gymhorth iddo fod yn hyf. Heblaw hyny, yr oedd ar gyfrif ei alluoedd disglaer, ei yni diorphwys, a.'i ewylly¡s gref yn ar- weinydd ymhob cylch y oenid ef ynddynt. Ac, o bobpeth sydd yn cyfrif am ei wroldeb rhaid cono ymysgaroedd ei dbsturi a'i gyd- wybod ddiwyrni. Fel rhwng y cwbl, nid rhyfedd ei fod yn cael ei goroni a moes- garwch ac urddas, heb y rhai y mao gwr- oldeb yn ami fel brenin heb ei goroni. Methodd a chael gwrandawiad: li—12. Nid ar Paul yr oedd y bai. Nis gellir beio Julius ychwaith dan yr amgylchiadau. Yr oedd heb gael cyRe i adnabod Paul fel mor- wr. Ac yr oedd hefyd yn naturiol iddo gysylitu pwysigrwydd mwy, a barn morwyr proifesedig, rhai a wyddai oodd yn meddu ar y budcliant personol mWyaf yn y Hong, yn ogysta.1 ag yn meddu ar bronad hela-eth fel morwyr. Ond y mae y fordaith o'r "Porthladdoedd Prydferth" hyd y llong- ddrylliad yn cynwyno cyne ardderchog i ni wei'd Paul fel gwr o tarn a synwyr Gyn- redin uwchlaw ei g'yd-deithwyr. Ac y mae hanes Paul yr atebiad cryfaf a ellir ei gael i'r ddadi fod crefydd yn g'wneyd dyn yn anymarferol. Gwelliant gwallau.Gwers Chwef. laf, colofn gyjataf, "dri rheswm" yn lie "dair rheswm," "radd o urddas" yn He rodd o urddas," "yn. ei ragluniaeth yn "yn lie yn Rhagluniaeth ac"; colofn yr ail, "yr hyn a gyrbaeddir" yn lie a "gyhoeddir." Gwers Chwef. 15fed, colofn gyntaf yn He "a'r un p'ethau o safbwynt hanes," "a'r un petbaa o safbwynt prophwydoliaeth ag yr oedd yntau o safbwynt hanes," colofn yr ail "gesid ei droed."

Family Notices

/-0- BU FARW Carmel, Sirhowy.—Fe fydd yn chwith gan luaws o weinidog'ion glywed am gladdedig'aeth Mrs. Williams, gwraig' Mr WiUiams (Myfyr Ddu). Hynod ydoe'dd ei chroesaw! i holl weinidog'ion yr efengyl ddeueut yn eu tro i wasanaethu CarmeL Chwith genym golli chwaer mor llednais a rhinweddol. Claddwyd ei gwedd-; illion dydd lau, lonawr 12fed, yn mynwent y Twyn. Da,eth uifer fawr i ddangos eu parch ohoni, yn mhlith y cyfryw .Uuaws o weinidogion. Gwasauaethwyd gan y gwein- idog yn cael ei gynorthwyo gan ddau hen weinidog yr eglwys, Parchn. A. S. Evans, St. MeHons, a D HuLSsey, PontIIaufraeth. Cymerwyd rhan hefyd gan y Parchedigion J. Comer James, Tafarnau-bach; a Thos. Rees (A.), Sirhowy. Gweddiwn u.;ii weuau'r Arglwydd i'n brawd a'i denlu yn eu profediga-eth ch werw.