Teitl Casgliad: Seren Cymru

Sefydliad: Llyfrgell Genedlaethol Cymru

Hawliau: Mae hawlfraint yr adnodd hwn yn eiddo i Undeb Bedyddwyr Cymru.

Gwylio manylion cyfan

Cyntaf Cynt Llun 9 o 16 Nesaf Olaf
Full Screen
3 erthygl ar y dudalen hon
Mr Lloyd George f dan Dan

Mr. Lloyd George !f- dan Dan. 0 ran hyny, "dan dan" y mae wedi byw bron yr oil o'i fywyd Seiieddol. Testun Uawenydd i'w gyfeiliion aneirif yn mhob gwlad, er hyny, yw ei fod yn. dyfod trwy brawf ar ol prawf lieb gymaint a sawyr y tan arno. Sier yw mai ychydig iawn o'i enllibwyr a'i erlidwyr ddalient eu ohwilio fel y maeefewedidal. Nos Fawrth diweddaf gwnaeth Syr John Randies, \y Wesley sydd yn aelod Toriaidd dros adran o Manchester, y cynygiad can- lynol yn Nhy y Cyffredin: Fod y Ty lynol yn Nhy y Cyn r.e d in: o d y Ty hwn yn dwys-ystyried g'yda g'ofid anghywir- debau par haus Canghellydd y Trysorlys a'i ymosodiadau haerllug a disail ar bersonau unigol." Trowyd oddiwrth waith y Deyrn- as a rhoddwyd rilai oriau i ystyried y cyhuddiad iselwael uchod. Ymaey wasg a'r llwyfan beunydd yn agored i'r Wrthblaid ae, os medrant, cant yno bob cyfle posibl 1 droi yn ol a chywiro gosodiadau Mr. Lloyd George. Ond, yn anffodus, nid dyna oedd yn eisiau. Yr unig amcall mown golwg oedd ceisio gwanychu y Llywodraeth rywsut, ac felly lesteirio Mesurau Ymreol- aeth yr Iwerddon, Datgysylltiad yr Eglwys yn Nghymru, Diwygio Deddf yr etlioliadau, ac, wrth hyny, atal y mudiad i ddiwygio ein deddfau tirol a helpu y sawl a fynant eto drlethll ein bwydydd. Dyna yn isyrnl amcan yr ymosodiad unol a ffyrnig ar y g^vlad weinydd Cymreig enwog nos Fa wrth. Yr hyi). esyd liw anhyfryd ar y fusnes yw, fod y Blaid Doriaidd yn Nhy y Cyffredin yn ymarferol yn gyfan yn y gorchwyl. Dylid nodi fod Mr. A. J. Balfo ar wedi dewis yn liytrach aros gyda chyfeilliou i ch wareu LAWN TEN WIS. Yr hyn wnaeth Syr John Randies yn ei araetli, oedd ceisio codi hen bethau o a,r- eithiau blynyddoedd yn ol ac olrhain gwall- au dychymygol o areithian y Canghellydd yn ddiweddar ar bwngc y tir. Dilynwyd ef gan Mr. F. Cassel, yr aelod Toriaidd dros St. Paneras. Ymlwybrodd fnvn dros yr un males ac ychwanegodd syhvadau beirn- ladol ar y ffigyratt a roddwyd gan Mr. Lloyd George yn aelios Gorringe a'r Due o Westminster. Yn yr aelios on wog 11 WIl W arferai y Due gael GROUND RENT yn y flwyddyn. Pan ddaeth y les i ben codwyd hyn i £ 4,000 y flwyddyn, a 1m rhaid i'r masnachwr dalu i lawr y swm o X,50,000 yn ogystal! Aetli y cyhuddwyr dros acliosion adnabyddus y Duciaid o Bed- ford a Sutherland. Yn mhob brawddeg canfyddir dygasedd amddiffynwyr y duciaid tuag at y IIATr 0 Griccieth, ac amlwg yw y roddasant lawer am ei gael i lawr neu oddiar y ffordd. Tado gir iddo laweF o waith yn yr ymdrech i gyfarfo-d ago ofnau trigolion Utstex ac felly i sicrhau Ymreol- aeth i'r Ynys Werdd, heb berygl nac esgus dros dywallt gwaed. Ond beth yw hyn yn ngolwg ei elynion? Iddynt hwy nid yw Mr. Lloyd George ond arweinydd y werin fawr ac offro sydd yn codi i feddianu oi hiawnderau yn Mhrydain. Wedi areitliiau y gwyr a enwyd, cododd y Canghellydd i ateb drosto ei litin ac i "vvynebu ei gyhuddwyr. Dywedodd fod yn dda ganddo ei g we led yn magll dig on o "vvroldeb i adrodd yn y Ty yr hyn ad- roddant beunydd yn y wlad. Aeth dros y PI-vvyiitiat-i a godwyd yn un ac un gan ddangos iddo nodi y Hlgyrau gyda chywir- deb hollol, ac nad oedd gandtlo 18 nac angen cywiro na galw dim yn ol. Nid ymfoddlonodd ar hyn, ond dygodd y frwydr 1 dir y gelyn, a dang os odd ynghanol chwerthin y Ty, anghywirdeb parhaus ac anobeithiol ei g'yhuddwyr ell hunain! Gwnaeth nifer ddyfyniadau hynod bwrpasol o gyhuddiadau a ddygai y Toriaid yn erbyn Mr. Joseph Chamberlain, yn nyddiau 81 Radicaliaeth. Cyfeiriai un uchel-swydd- og Toriaidd yra;dieg hono at anghywirdeb arferol Mr. Chamberlain; un arall at ei an- allu arferol i fod yn gywir. Tystiai tryd- ydd ei fod yn gosod dosbarth yn erbyn dosbarth, y cyfoethog yn erbyii. y tlawcl; a dywedai y TIMES ei fod yn anghofio yr hyn a weddai i'w urddas a'i gyfrifoldeb fel aelod o'r Cyfrin-gynglior. Cymharai un ef i "Jack Cade," a thystiai Arglwycld Salisbury na wyddai ddim am dir amaeth- yddol, ac nad oedd ond Llundeinwr anob- eithiol. Yn ol ereill nid oedd ond cyn- hyrfwr gwerinol digydwybod, yn tywallt "dagrau CROCODILE" i ddybenion ethol- iadol, ac mai gwell fuasai iddo gyfyngu ei sylw i'w fusnes. Dangosodd Mr. Lloyd George fod Mr. Chamberlain heddyw mewn parch mawr gyda'r rhai a'i enllibent gynt ac fod rhai ohonynt yn cyplysu ynghyd dri o enwau fel tri phrif wladAveinydd P ryd ain am y can' mlynedd a haner diweddaf, set: Pitt, Disraeli a Chamberlain. Yr hyn sydd yn hynod o nodwedcliadol yw, nad yw y cyhuddiadau a ddygir yn erbyn Mr. Lloyd George yn ddim ond ail-adroddiad slafaidd o'r uchod a wnawd yn erbyn Mr. Chamberlain. Sylwodd y Canghellydd yn chwareus mai tua haner cant (oedd oed Cham- berlain yr adeg y cyfeirir uchod, fod felly obaith iddo yntau eto. I orplion y ddrama, gosodwyd. Mr. F. E. Smith i fyny i isiarad ar ol y cyhuddedig! Adnabyddir Mr. Smith fel un o'r siaradwyr mwyaf a phersonol yn Nhy y Cyffredin a chyfeir- iodd Mr. George at y ffaith lion fel prawf arall fod Mr. Bonar Law, yr Arweinydd Toriaidd, yn feddianol ar elfen o ysmaldod a digrifweh. Cofus genym fod yn ngliwmni y diweddar Thomas Gee o Ddinbych un tro, ac i un mwy beiddgar na'r cyHrredin çldweyd,"Chesyn na fuasai Mr. Lloyd George yn fwy gofaius wrth siarad." Ebai yr lien wron gyda fflam yn ei lygad: "Wyddoch chwi am unrhyw wr cyhoeddus sydd yn gwneyd cynifer o osodiadau pwysig ac yn gwneyd cyn lie led o gamsyniadau?" Yr oedd hyny flynydtlau lawer yn ol. Rhanwyd y Ty a gwrthodwyd y eynyg- iad gyela mwyafrif o driugaih a phedwar. Talwyd teyrnged arbenig o barch i'r Cang- hellydd gan y Blaid Ryddfrydig. Fel y dywed y TIMES: "Pan aeth Canghellydd y Trysorlys i'r lobby i gofiestru ei bleidlais gwnawd llwybr agored iddo gall yr aelodau Rhyddfrydig eisteddant ar yr ol- seddau, a cherdidodd ar hyd-ddo yn swn banllefan parhaus o gymeradwyaeth. Tal- wyd i Mr. Lloyd George lawerteyrngeJ gan ei ganlynwyr edmygol, ond ni chymer- odd un erioed y ffurf hon o'r blaen." Adgofia hyn ni am ddesgrifiaJcl T. P. O'Connor o Mr. Gladstone, adeg dygiad i fewn y Mesur cyntaf o Ymreolaeth i'r Iwerddon. Dangosir yr hen wron urddasol yn cerdded trwy rengoedd 0 ganlynwyr ifyddlon yn y lobby, a hwythau yn cilio yn ol, mewn edmygedd a pharch, gan agor rhoidfa lydan iddo. GWlelid yno hynafgwr urddasol yn tynu at ei bedwar-ugaiii oed. Heddyw, yr hyn welir yw gwr 51 oed, yn aiitertli ei nerth a'i ddefnyddioldeb, ac yn nod picellau llymion gwenwynig holl gef- nogwyr trausder trwy y Deyrnas. Pleser yw g-enym ei longyfarch imwaitli eto ar ei lwyddiant yn troi yn ol yr boll bice-llau, ac yn sefyll yn gadarn a digryn, yn nghyw- irdeb ei amcanion, yn mhrydferthwch ei fywyd, yn angerddoldeb ei yspryd, yn Isereh ei fyddin a'i fyrddiynau cyfeillion ac yn amddiffyniad ei Dduw. Cef ni-naiir. E. K. JONES.

No title

Siloam, Gelli, Rhond,da.Cawsoni i'n gwasanaethu Sabboth, Mawrth 8, Mrs. Glyn Price. Mae iddi le cynhes iawn ynghalon yr eglwys yn Siloam, ac i Siloam yn ei chaloii hithau. Daetli cynulleidfa luosog i'w chlyw- ed 3-11 tTaiddoiCli y £ newydd da o lawenydd mawr,' yr hyn a wnaeth fel arfer yn cleil- wng ohoni ei hun, ac o'r Gwr anwyl ddy- wododd, a phregethweh,' &c.

Tipyn o Bopeth

Tipyn o Bopeth. -A,I.ao Mesur Isafnod Cyflog (minimum wage) i chwarelwyr ar gynygiad Mr. Ellis Davies (R. Eifion) wedi pasio ei ddarllen- iad cyntaf yn y Ty Cyffredin. Cynygiai fod Byrddau i'w scfydlu yn cynwys tri o gynrychiol wyr y meistriaid gyda ehadeir- ydd anibynol wedi ei benodi gan y Bwrdd. Awdurdod i benodi isafnod cyflog yr boll cliwarehvyr. Byddai hawl ganddynt i wneyd rheolau arbenig ar gyf'e< yr hen weithwyr a'r rhai methiantus. Dywedodd Mr. Davies fod nifer y damweiniau i ohwarelwyr yn fwy nag hyd yn oed i Aveithwyr yn y pyllau glo. Credai nad oedd amheuaeth nad oedd llawer o'r damweiniau i'w priodoli i'r ffaith fod y gweithwyr yn eu pi-yder am wneyd cyflog byw yn mentro mwy nag y buasent dan amgylchiadau cyffredin. —DyAvedodd Mr. Balfour mewn yinddi- ddan yn ddiweddar mai Mr. Asquith ydyw y Seneddwr mwyaf a ad waenodd erioed heb eithrio Mr. Gladstone ei hunan. —Gwariwyd ar fyglys, riban, a fflachen- au yn y Deyrnas Oyfullol y íl wyddYll ddi- weddaf y swm enfawr o £ 32,603,681. Cyn- ydd o £ 1,707,598 ar y nwyddyn flaenorol. Ar gyfartaledd poblogaeth y Deyrnas def- nyddiwyd y flwyddyn ddiweddaf dros 21 bs. o fyglvs gan bob person, a thros 11 lbs,, gwerth oddeutu Y,2 17s. gan bob teulu. -A,I.ae O. M. Edwards wedi l'hoi awgrym earedig i Bwyllgor Eisteddfod Genedlaethol 1915 yu AberystAvyth, ulai priodol fyddai iddynt ddefnyddio leth o elw'r Eisteddfod i godi cofadail i Dafydid Ap Gwilym YIl y drof -Galwyd sylw y Prif Weinidog 3M1 y Ty Cyffredin gan aniryw o'r aelodau yn ddi- weddar, at y ffaith fod Mr. Churchill a Colonel. Seeley, gweinidogion yn y Cyfrin Gynghor ynhoff iawn o esgyn yn yr awyr- longau, a thrwy hyny yn mawr beryglu en bywyd gwerthfawr, a cheisiwyd g'anddo ell cynghori i adael heihio yr arferiad por- yglus. Oud hyd yn fivii nid apel wodi cael dim dylanwad. ar Mr. (JJhurchill. -Cyfarfydclodd dau a'u diwedd mewn dam wain i awyrlong ar Salisbury Plain yr wythnos ddiweddaf, set Cadhen Allen ac Isgadben Burroughs. Hanai Cadbml Allen 0 deulu adnabyddus yn Sir Benfro. Nid oedd- ynt wedi bod yn yr awyr ond am ryw bum" mynud cyn i'r ddamwain ddigwydd. Syrth- iodd yr aAvyrlong o uchder 300ft. —Bu Mr. Churchill yn anerch cyfarfod arbenig yn Bradford dydd Sadwrn diwedd- af ar later Ymreolaeth i'r Iwerddon. Rhodd- wyd iddo dderbyniad br wdfry dig. Siarad- odd yn ysgubol, a thystiai yn benderfynol mai y concession (caniatad) a gynygiodd Mr. Asquith yn y Ty Cyffredin dyddLlun blaenorol i Ulster oedd yr olaf a allasai y Llywodraeth wneyd, ac a ddylasai wneyd. Wrth ymdrin a hygytbiadall Ulster am ryfel gartrlefol dywedodd: If Ulster thinks thing.s- can only be adjusted by revolutipll, let us go forward to put those grave matters to the proof. Law and order will be upheld at all costs." —Awgiymir o ddifrif yn "Nghylchgrawn Bedyddwyr iAverddon," mai Bedyddiwr üejd Sant Patrick, set Sant GAvarcheidiol Iwer- eldon, Dywedir fod pob ty addoliad a god- wyd 3rn ei amser o wedi eu codi yn agos i ryw afon neu lyn. —Mae y Parch. E. W. Davies, Ton, Pentre, mewn erthygl gref o'i eiddo yn "Nghylchgrawn Bedyddwyr Iwerddon yn cladleu dros undeb agosach cydrhwng Bed- yddwyr Iwerddon a Chymru. Tystia mai Oliver Cromwell, Cymro, yn anuniongyrchol a ffurfiodd eglwvsi BedyddAvyr Iwerddon. G. E. W.