Teitl Casgliad: Seren Cymru

Sefydliad: Llyfrgell Genedlaethol Cymru

Hawliau: Mae hawlfraint yr adnodd hwn yn eiddo i Undeb Bedyddwyr Cymru.

Gwylio manylion cyfan

Cyntaf Cynt Llun 10 o 16 Nesaf Olaf
Full Screen
2 erthygl ar y dudalen hon
Gwersi yr ysgol Sul

-> -¥- Gwersi yr ysgol Sul. GAN Y PARCH. R. H. JO? 13 LLAN- GYNDEYRN. Sul, Mawrth 29ain, 1914. PAUL YN RHUFAIN. Rhufain o'r diwedd! Yr oeclcl yn lien ddymuniad gan Paul i weled Rhufain. Gwel Actau xix. 21, a Rhuf. i. 10, 11; ac y mae'r dymuniad bellach yn cael ei sylweddoli, er yn ddiau, uid y model y bwriadai efe. Cyrhaeddodd yno ar hyd y ftordd yr arferai y cadfridogion fuont lwyddianus mewn rhyfel farchog ar hyd-ddi i'r ddinas, mewn cerbydau heirddion, yn cael eu croes- awu gan y trigolion a banllefau o law en ydd, ac yn llusgo o u holau garcharorion rhyfel. Ymddangosai Paul yn anhebyg ddigonir gwroniaid hyn. Nid oedd yr un oerbyd i'w gludo, ond a thraed blinedig yrliodial: nid oes addurniadau ar ei fymves--ond cad- wyn haiarn am ei arddwrn: nid oes toifeydd i'w roesawu, ond ychydig gyfeillion dinod. Teflid yn ddiau ami i drem ddirmygus ato. a'i gyd-garchar orion fel y symuclent. yn mlaen; eto i gyd, erioed ni sangodd troed buddugoliaethwr rnwy ar balmant Rhufain. Diau fod y folawd ynghalon Paul— "Gnd i Dduw y byddo y diolch, yr HVvIl yn wastad sycld yn ein harwain ni mewn gor- ucliafiaetli." 2 Cor ii. 14 C.D. Carcharor ydyw, nid i Rufain, ond i Grist. Crist yw'r Cadfridpg buddugoliaethus. Tywysog llu yr Arglwydd: ond y mae Paul yn garcharor ewyllysgar, i ledu perarogl Crist, ac felly i fecklii rhan yn y fucldug- oliaeth. Y mae yn myned yno megis buddugwr, or ei amgylchion. Cylchynid y ftordd y cerddai, a gwrthddrychau o ddyddordeh eithriadol, ac a chofgolofnau lawer i arwyr yr Ymherodraetli. ond nid yw Luc yn eu crybwyll o gwbl. Y mae yn ffydcllon ialli nod; gosod allan y modd y lledaenodd yr efengyl. Yr oedd dyfodiad Paul I Rufain yn amgylchiad mor bwysig yuglYll a'r lledaoniacl hwn, fel y gorphena Luc ei hanes gwda'i groniclo. 1. Yr oedd yn ddigwyddiad o bwys Rufain ei hun. Adn. 16eg. Yr oedd yn ddinas fawr y pryd hwn; yn lluosog ei thrigolion, ae yn feistres y byd, ond yn llawn Uygredd a ifieidd-dra. Ac yr oedd dyfodiad Cristionogaeth egniol yno yn niherson Paul, yn ddechreuad y diwedd. Cafodd Paul yno 10 manteisiol i blanu'r lever" oedd i godi'r byd i fyny. Caf- odd gyfle i hyrwyddo teyrnas oedd i dyfu. n gryfach ac eangach, na'r un o haianl aco bridd, a gleisiaiei chaethiwo, a'i difetha. Yn mhen ychydig ganrifoedd y mae seddle'r Ymherodraetli yn cael ei symud: o Rufain; ac y mao'r Ymherawdwr yn talu gwarogaeth i Gristionogaetli. Y gareg a dorwyd o'r mynydd, nid a Haw, a dar- awodd y ddelw fawr ac a'i drylliodd. 1 Lie y byddo'r gelain, yno yr ymgasgl yr eryrod.' Daeth ymddiriedaeth Julius i ben. Tr o sgl wy ddodd Paul i ben-capten y gwarchod-lu breninol. Diau fod arno hir- aeth i ymadael a'i gair achubodd ei fywyd, ae iddo roddi gair da iddo wrth y pen- cadben, ac yr oedd y swyddog hwn yn ddyn rhesymol a charedig, a fu un w aith yn athraw i Nero-Burrus Afranius. Oherwydd gair da Julius, ac nad. oeclcl cwynion i'w erbyn am unrhyw droseddau gwladol, trefnodd iddo fod yn garcharor o'r dosbarth blaenaf, gycla'r mesur helaeihaf o ryddid a ganiateid gan y gyfraith Rufeinig. Caniataodd iddo fyw yn ei dy ardrethol ei hun. Talai y Phiiippiaid y rhent. Ond yr oedd yno filwr beunydd a beunos yn rhwyni wrtho i'w -%vyll*-O. Rhoddodd hyn fantais i Paul i lefeinio'r fyddin a'i athrawiaeth. Teimlai yn fawr warthrudd y gadwyn, ond ni chafodd ei rwystro i wneyd a allai dros Grist. Mynai weithio-hyd y gadwyn. Newidid y milwr a'i gwyliai yn barhaus, ac enillodd Paul amryw ohonynt i'r ffydd, hyd nes yr oedd ei rwymau yn Isghrist yn eglur yn yr holl lys, ac yn mhob lie arall." Perswadiodd hwynt i wisgo ar- fogaeth Duw, a bod yn fihvyr da i Iesu Grist, ac i ledu Ei deyrnas, hyd nes yr oedd yno saint yn nheulu Cesar yn mysg ei weision a'i warchodlu. Tebyg- y cafodd Nero ei hun glywod. Paul yn ei aiiilddiffyii ei hun, a'i genadwri, ond aeth yn mlaen yn ei rysedd: a graclclol suddodd yr Ymherodraetli i'w tlirange. 2. Amgylchiad pwysig i'r luddewon, oodd mynediad Paul i Rufain. Adn. 17-29. Amser byr a gymerodd Paul i orphwys, ar ol y daith flin ac helbulus. Ar ol trid- iau anfonodd am lywodraethwyr y synag- ogau yn y ddinas i ddyfod ato. Yr oedd yn Rhufain 60,000 o luddewon, ac amryw synagogau, ac y mae yn gwahodd yr ar- weinwyr ato er mwyn dilyn rheol ei fywyd I'r luddew yn gyntaf." Y mat; ei gar- iad atynt yn angerddol-" yn ymaros a phob dim, er eu cas fel cenedl, a'u dirniyg, y mae'n dylieu am eu liiachawdwriaetji Eglura iddynt eu sefyllfa, adn. 17-22, rhag i hyny fod ar n'ordd ei neges. Hawlia ei fod yn luddew liyddion, a theyrngarol i'r gyfraith. Cwyn anwireddus a ddygwyd yn ei erbyn. Actau xxi. 28: 9. luddewon Jerusalem oeddynt gulach eu barn, na'r -h eii barit, tia'r luddewon ar wasgar, a'i rhoddasant yn nwy- law'r Rhufeinwyr i'w farnu. Cyhoeddai y barnwyr ef yn ddieuog, eto llefai'r ludd- ewon yn erbyn ei ollwng yn rhydd; felly gyrwyd ef i apelio at Cesar. Amddiffynol oedd ei apel, ni fynai ddwyn cwyn yn erbyn ei bobl, o llaen yr Ymlierawdwr. Am obaith Israel—am gredu yn y Messia, y cadwynwyd ef. Atebiad gocholgar a roddant i'r eglurliad hWIl, oblegid ni fynent os oedd modd, ymyryd yn yr aclios, rliag dwyn gwg y Llywodraetli arnynt eto fel cenedl; a hwyrach na frysiodd ei elynion o Jerusalem yr achos am yr un rheswm. DeaUent ei fod yn perthyn i'r blaid Grist- y dywedir yn mhob man yn ei herbyn." Cy-huddid hwynt o fod yn atheistiaid, anr nad addolent y duwiau, yn anheyrngar, am wrthwynebu'r awdurdodau; yn gasawyr dynion, am wrth- od uno yn y campau, &c., gan y eenedl- oedd, a chan yr luddewon, e dry chid ar- nynt fel eneilwyr oddiwrth y deml. a'r defodau, &c. Y mae yn cynyg yr Efengyl iadvnt. Adn. 23. Galwyd ail gyfarfod, ac yr oedd yn llu- osocacli lawer na'r cyntaf. Oedfa fawr oedd hon; parhaodd drwy'r dydd, o'r borou hyd yr hwyr. Rhoddodd Paul efengyl lawn iddynt: cyhoeddodd Tosu yn Frenin a Gwar- edwr; yn gyflawnydd y prophwycloliaethau, ac yn sefydlydd teyrnas ysprydol. Da fyddai genym fod yno yn gwrando, ond onid yw syhvecld y genadwri genym -1 au y yn epistolau Paul-ya, arbonig y Rhufein- iaid a'r Galatiaid. Rhanwyd y dyrfa; rhai a greclasant, a rhai ni chredasant. Dyna hanes braiddpob oedfa. Ni ellir gorfodi ílydd. Rhodidodd iddynt rybudd dif r if ol Adn. 25-9. Teimla Paul fod yr adeg yn argyfwng yn eu lianes fel celledl, a dyfynidbroph- wydoliaeth Esaia, cldyiynwyd gan Grist ei hun yn ei weinidogaeth, fel gair oedd ar g'ael ei wireddu draebefn. Y maent yn brasau eu calon yn erbyn cenadwri Duw, ac yn gwrthod Ei iachawdwriaeth. Yn mhen ychydig flynyddoedd yr oedd Jerusalem yn rsarn, a llaw Ddv/yfol wedi gwneyd y cleml yn garnedd. Dyma derfyn-nod Luc yn yr Actau, dangos y modd y trosglwyddwyd y deyrn- as i'r cenedloedd, fel y rhag-d'dywedodd Crist yn naniog y gwinllanwyr drygionus. _¥'' Y mae Paul wedi gwneyd ei waith. Sicr- haodd rhydd Cristionogaeth oddiwrtli gaetli- rwymau luddewig, a buddugoliaeth iddo ar bob ffurf o wrthwynebiadau. 3. Amgylchiad pwysig i grefydd Crist fu mynediad Paul i Rufain. Adn. 30-31. Dwy flynedd ffrwythlawn fu'r ddwy fJyn- edd hyn. Ni allai Paul megis cynt, fyned o synagog i synagog, ac o ddinas i ddinas i bregethu Crist, nao i'r eglwysi, i gad- arnhau disgyblion. Ond ni ellir atal egnion dyn da, mwy na'r afon lifeiriol, os rhwys- trir hwynt mewn un cyfeiriad, torant sianeli newyddion. Derbyniai bawb a ddeuent ato. Awgrymir y deuai llawer. Yr oedd ei dy yn ymyl preswylfan gwarchod-lu, ac yr oedd tystiolaeth y milwyr a'u gwylient yn creu chwilfrydedd mewn ereill am ei weled a'i gdywed. Deuai ai-til i Onesimus ato o'r wlad i geisio cynghor a chymhorth, a rhoddai yntau eu traed ar lwybr bywyd. Yr o-edd yno garcharion rhyfel o bob gwlad ac awgryma Farrar, y gallai Paul fod wedi cwrdd Caradog, y tywysog Prydeinig yn eu mysg. Pregethai'r gair gyda phob hyf- der, yn ddiwahardd. Yr oedd hyn yn fesur x helaeth o ryddicl: ac ni chais egl wys bur 'lawer' mwy ar law'r Wladwriaeth. "Free field and no favour," ydyw'r oil. fyna. Gofalai Paul am yr eglwysi -Yr oedd eu cenadon yno: Timotheus o Ephesus; Titus o Creta; Aristarchuis o Asia; Epaphras o Colossa; Epaphroditus o Philippi; a Luc a Marc, ac am dro, Demas. Ysgrifenodd yno ei Epistolau mwyaf go- ludog.—Ysgrifenodd at yr Ephesiaid a'r Philippiaid, a'r (Joloisisiaid, a Philemon; ac yn ddiweddaraoh yr Epistolau Bugeiliol. Y mae y rhai hyn yn "ifrydiau a lawenhant ddinas Duw." Daeth y llyfr a ny spry dol- edig goreu erioed o garchar Bedford, a tirwyddo arweiniodd Bunyan fwy o ber- erinion i'r Gaersalem Newycld, na tbrwy ei bregethau; a gwnaeth Paul fwy dros Grist ni gredwn, drwy'r llyfchyrau hyn, nag a allai wneyd mown un Sordd arall. "A Phaul a arhoes ddwy flynedd." Ni ddywed Luc beth a fu wedi hyn. Y mae'r llyfr yn orphenol-eto yn anorphenol. Nid Paul yw ei arwr, ond Crist; ac y mae Efe yn byw bob amser i barhau Ei waith, a cha ei weision mewn oesau i ddod, a'n hoes ninau yn eu mysg, gyfle i ychwanegu penodau newyddion at lyfr y gweithred- oedd dwyfol.

o CYMANFA MYNWY

o CYMANFA MYNWY. Trydydd Cwrdid Chwarter 1913-4. Cynaliwyd. y Cwrctd Chwarter uchod yn Argoed dydd Mawrth a Mercher, Chwef. 24ain a'r 25ain, 1914. Cynaliwyd gwasan- aeth byr yn y capict yn y bore, cyn i'r aelodau ymwahallu i'r gwahanol bwyllgor- au, pryd y darllenwyd rhan o Air Duw, ac y gweddiwyd gan Mr. Daniel Rees, Casnewydd. Dechreuwyd y Gynadledd am 2 o'r gloch Agorwyd drwy i'r Parch. A. S. Evans, Llaneurwg, weddio. Cymerwyd y ga,dair g'an Lywydd y Gjinanfa, y Parch. T. H. Williams, Casnewydd, a dewiswyd y Parch D. Tudwal Evans yii ysgrifenydcl v Cof- nodion. Darllenodd yr ysgrifenydd, Parch D. Hussey, lythyrau oddiwrth amryw frod- yr yn dadgan eu gofid am ou hanallu i fod yn bresenol, yn ogystal a llythyr oddiwrth y Parch. E. Edmunds yn anog pawb i brynu Adroddiad. yr Undeb am y tair blyn- edd diweddaf. Penderfynwyd: 1. Fod cofnodion y eyfarfod blaeiioroiyii cael eu cadarnhau. 2. Fod y Parch. D. Tudwal Evans, Cas- newydd, i bregethu yn y Cwrdd Chwarter yn mis Awst. 3. Cyflwynodd yr ysgrifenydd Adroddiad Pwyllgor y Genadaeth Gartrefol, yr hwn gynwysai:- (a) Fod y Pwyllgor yn eymeradwyo, o herwydd cyflwr y Drysorfa, talu haner y "rhoddion" i'r eghvysi yn awr-, a'r haner