Teitl Casgliad: Seren Cymru

Sefydliad: Llyfrgell Genedlaethol Cymru

Hawliau: Mae hawlfraint yr adnodd hwn yn eiddo i Undeb Bedyddwyr Cymru.

Gwylio manylion cyfan

Cyntaf Cynt Llun 4 o 16 Nesaf Olaf
Full Screen
3 erthygl ar y dudalen hon
Pulpud y Seren

gyfrwng, ac er gwaethaf pob dioddef. Rhaid' oedd i'r Crist ddioddef y pethau hyn, a myned i me wn i'w ogoniant, a hyny fel Mab wedi dysgu y ffordd a'i goleuo a'i ufudd-dod i'r "brodyr lawer" oi ddilyni'r goleuni gwyn. Dyma Suspension Bridge y gyfrwng- wriaeth gydag un pen yn gorffwys ar galon Duw a'r llall ar galon dyn. muni—IIUMI ——

Dylanwad yr Eisteddfod ar Fywyd y Genedl Gymreig

Dylanwad yr Eisteddfod ar Fywyd y Genedl Gym- reig. GAN Y PARCH HENRY EVANS, PENRHYNCOCH. Yr Eisteddfod a bywyd cenedlaethol Cymreig. Profodd yr Eisteddfod Genedlaethol a'r eisteddfo-dau lleol drwy'r wlad yn yspryd- iaeth i £ ywyd (Genedlaethol. Ystyrir yr eis- teddfod yn sefydliad eenedlaethol. Teimla'r Genedl fel oorff ddiddordeb dwfn yn y Sefydliad hwn. Ar (wahan i'r Eisteddfod Genedlaethol, eynlielir cyfarfodydd cystaclleu- ol fychain a mawrion, ar adeg y gwyliau yn arbennig, ac lar adegau eraill, yn dra chyffredinol drwy Gymru. I'r rhai hyn ymgasgla'r bobl ieuainc mwyaf deffroodig i fywyd oenedlaethol Cymreig, a hefyd ger- ddorion, beirdid, a llenorion; a chystadleu- ant am wobrau a phrofant ysprydiaeth i ymegniad dros ddyrchafiad eu eenedl a llwyddiant eu gwlad. Cydgasgla enwogion ein eenedl fel gwladgarwyr i'r Eisteddfod Genedlaethol. Teimla'r Cymry a ymgynull i'r Eisteddfod eu bod yn genedi ar wahan i genhedloedd eraill. Effeithia'r Sefydliad hwn a'i amgylchion yn ddyrchafol ar eu teimladau. a'u hanianawd, a dylanwada i ddeffroi ac i fywiocau eu bywyd oenedlaeth- ol. Ni ellir dywedyd i ba raddau yr eff- eitha ar ddatblygiad y bywyd oenedlaethol Cymreig, ond rhaid fod y dylanwad yn fawr. Ni theimla Cymry heb fedru siarad Cymraeg gymaint o ddiddordeb yn yr Eisteddfod ag a wna Cymry ieithgarol. Try'r Eisteddfod Genedlaethol allan yn llwyddiannus, bron yn ddieithriad, pan gynhelir hi o fewn cyr- raedd y rhannau Cymreig o'r wlad. Ni fu yn llwyddiant mewn ystyr ariannol yn y Fenni yn 1913, oblegid ei bod mewn cylch Seisnig. Er fod tref Gwreosam yn Seisnigaidd, yr oedd yn ymyl cylchoedd Cymreig eang, ac yn dra chyfleus i Ogledcl Cymru. Profodd yn llwyddiant hollol mewn lleoedd, megis Abertawe a Llanelli. Cydgyfarfydda prif gynrychiolwyr ein eenedl mewn can, lien, a chelf, yn yr Eisteddfod Genedlaethol bob blwyddyn, ac arweinir y tyrfaoedd o Gymry a ymgasgl yno i feddwl am ddelfrydau y bywyd oenedlaethol Cymreig. Bodola,'t gwahanol genhedloedjd i fynegi'r nodweddion a'u gwahaniaetha oddiwrth ei gilydd, ac i ymestyn at sylweddoliad o'u delfrydau eenedlaethol. Nodweddir pob een- edl gan ei chwaeth a'i harferion priodol ei hun. Nid hawdd ydyw deffinio yr hyn gyfansodda genedl. Er fod imedrusiai-aicl [ein hiaith a meddu perch gwresog ati yn fan- teisiol iawn i dyfiant bywyd oenedlaethol Cymreig, o'r braidd y gellir myned mor bell a dywedyd fod iaith yn hanfodol i fywyd oenedl. Honna idisgynyddion o waed Cymreig eu bod yn Gymry, .a chyfranogant o fywyd oenedlaethol Cymreig, er heb arfer yr iaith G-ymraeg, Cyfranogwn yn etifeddol o delmlaid,au a delfrydau ;a ddaeth i lawr oddiwrth ein blaenoriaid yn y gorffennol, a llywodraethir ni gan yr un egwyddorion a'r un dyheadau ag y llywodraethid hwynt. Er mor bwysig ydyw iaith i fywyd celedI- aethol, unir cenedl yn bennaf gan brofiad o ddylanwad a gweithredoedd liywodraethol yr un egwyddorion, a chyfranogiad o'r un awyddiaclau a'r un delfrydau. Llywodraethir ni fel oenedl gan idueddiadaa a theimladau a delfrydau sydd yn gyffredin ynom, yr hyn a gyfansodda ein bywyd oenedlaethol. Gorff- wys eenedlaetholdeb ar undob mecldwl, teimlad, ac janianawd. Profodd y Cymry mewn gwahanol gyf- nodau ddeffroadaLl eenedlaethol. D tau fad a wnelo'r diwygiadau crefyddol Y11 ein hanes fel oenedl a hyt-t. Canfyddir eu hoi yn amlwg ar ein bywyd eenedlaethol. Ni iellir ysgrifenu hanes Cymru heb ison am ddylan- wad crefydd arnom fel oenedl. Y mae crefydd yn aiiilyeabh nag- unrhyw ddylan- wadau eraill yn hanes Cymru. Priodolir yr hyn ydyw y Genedl Gymreig yn bresenol yn fwy i ddylanwad crefydd nag i reiddo yr eisteddfod lac addysg. Ymjfrostiodd ein oenedl hyd yn ;hyn yn ei harwyr crefyddol. Dichon y daw i ymffrostio yn y man yn ei harwyr mewn dysg, celi, gwleidyddiaeth, dyfais, darganfyddiad, a masnach. Eithr yn bresennol priodola ei chyflwr dymunol i lafur a dylanwad ei liarwyr crefyddol, a chydnebydd mai oigogoniant hi ydyw crefydd. Credwn fod lioll gwrs gweithrediadau cer- ddorol a llenyddol ein heisteddfodau o'r Wyl Genedlaethol flynyddol i lawr at y cyf- arfodydd cystadleuol distadlaf yn ysbryd- iaeth i'n bywyd eenedlaethol. Unir ni fel oenedl gan nodweddion arbennig. Swynir ni gan g-erddoria-etli a barddoniaeth. Teimlwn syched am ddysgeidiaeth a chwaeth at ddi- winyddiaeth. Cyfrif hyn am barhad bri cymanfaoedd pregethu a olianu yn ein plith. Nodweddir y Cymry gan fywiogrwydd medd wl ac angerddoldeb teimlad. Er profi gost- yngiad nerth, ymadnewyddant yn gyflym mewn gobaith, cryfder, a gwroldeb. Byw- yd o frwydro caled ,am fywoliaeth. a ehyf- iawnder a rhyddid fu eiddo ein eenedl yn holl gwrs ei hanes. Llywodraethir ni gan yspryd gwerinol, a theimlwn ymlyniad di- ysgog wrth hawliau rhyddid ac iawnder. A. effeithia'r Eisteddfod i gryfhau :ac i ang- erddoli y teimladau hyn? Nodweddir holl amgylchion y Sefydliad Cencdiaethol hwn gan ysbryd gwerinol. Rhoddir sylw arben- nig yn yr eisteddfod i gerddoriaeth gyseg- redig, ac i faterion loenedlaethol a chrefydd- ol mewn llenyddiaeth, nes cyffroi anianawcl ac ysprydoli a gwresogi teimladau a dyhe- adau y Cymry fel cenedl. Profir yn ein hanes ers jamser maith bellach ddeffroad oenedlaethol. Collasom fel eenedl er 1285 ein hannibyniaeth wladol, ond methwyd di- nystrio'r yspryd annihynola ddiogelodd ein bywyd oenedlaethol. Heriodd hwn bob ys- tryw ac ymosodiad, ia throsglwyddwyd ef i lawr yn etifeddol o genedlaeth i genedlaeth Y ma-e'r yspryd. hwn gryfed ag y bu erioed, a chynyrchodd ymdeimlad o wahanfeclaeth ac annibyniaetli oenedlaethol. Cydnabyddir ein bywyd eenedlaethol gan y Llywodraetli yn bresenno!. Gwaith eymharol hawdd i genedl y Cymry bellach, pe caniateid iddi, fyddai -penderfynu llawer o gwestiynau a'i cythrybla, a a rwystra ddatblygiad ei byw- yd oenedlaethol. Cynorthwyodd yr Eistedd- fod, drwy ei hysbryd gwerinol a'i dylanwad i dynu allan dueddiadau pural' anianawd y Cymry, yn nhyinor y delfroad, a phery yn ffynhonnell ddiball o yisprydiaeth i i'y wyd oenedlaethol Cymreig.

CYFARFODYDD SEFYDLU Y PARCH W T FRANCIS YN WEINIDOG EGLWYS CALFARIA LLANELLI

CYFARFODYDD SEFYDLU Y PARCH. W. T. FRANCIS, YN WEINIDOG EG- LWYS CALFARIA, LLANELLI. Cynhaliwyd yr uehod Mai 10, 11, a'r 12. Pregethwyd i gyuuileidtaoedd mawrion dydd Sul gan y Parchn. W. Aerwyn Jones. Nebo, Cwmdar, a D. Spenser Jones, Aber- duar; nos Lun gan y Parchn. James Grif- fiths, Aberdar, a Morgan Jones, B.A., Whitland. Yn yr oedfa nos Lun rho Idodd y brawd ieuanc rliagorol Gwilym A. Hum- phreys ddaigaiiiad effelthiol ac eneiniedig o'r unawd gysegredig Tyr',d ato bechadur." Pry nh awn dydd Mawrth rhoddwyd to eym- deithasol, a gwelwyd brodyr a chwiorydd caredig Calfaria ar eu goreu yn eroesawu'r cannoedd a ddaethai ynghyd i fwynhau y danteithion a'r ymgom. Nos Fawrtli cafwyd eynhulliad ardderchog a chynrychiolaeth gref i groesawu Mr. a Mrs. Francis i'r eglwys a'r dref. Idywydd- wyd yn ddoniol a deheuig gan yr Hybarch P. Pliitlips, Maescanner (gynt). Rhoddodd ddarlleniad meddyigar a gweddi ddwys y Parch. B. Howells, Abercynon, gyweirnod uchel i'r cwrdd. Wedi hyn cafwyd areith- iau penigamp. Gofod a balla i ni eu rhoddi yn gyflawn. Gyda'ch caniatad Mr. Golygydd, nodwn y prif bwyntiau. Teimlwn anhawster ar y deehreu ynglyn ag araith y Llywydd. Pwj^. all roddi hon ar bapur? Yr oedd difrifwch ei edryehiad a ffraethineb ei ddywediadau yn engraifft ragorol o ddeddf cyferbyniaeth. Dygodd dystiolaeth uchel i Mr. Francis ar gyfrif hynawsedd ei ysbryd a'i garedigrwydd naturiol; fel meddyliwr a thraddodwr safai yn y rheng flaenaf. Y Parch. James Griffiths, Aberdar. Teimlai yn dclwys o golli cyfaill mor an wyl. Treuliasant lawer o oriau diddan ac adeil- adol yng nghymdeithas eu gilydd. Meddai ar gymhwysterau pregethwrol arbennig. Yr oedd yn fedclyliwr dwfn, yn esboniwr gwych, ac yn un o'r siaradwyr mwyaf hy- awdl glywodd erioed. Rhybuddiodd yr eg- lwys o berygl chwilio beiau, a dangosodd icldynt ragoroldeb cydymdeimlad a chyd- weithrediad. Mr. William Harries, (liaeoii.Ni ehafodd yr un gweinidog alwad fwy unfrydol a chynnes. Bu sibrwd i'w gael yn olynydd Machno. Gobeithiai y byddai ei arhosiad yn hir, dedwydd a llwyddiannus. Y Parchr W. R. Watkin, M.A., Moriah. Rhoddent iddo wrandawiad diduedd. Tuedda rhai i fesur gwerth pregeth yn ol eu dal- iadau mympwyol. Rhoddir hwyl os traethir ar wedd neillfeuol o wirionedd eithr plygir y pen yn annghymeradwyol. pan sonir am y gweddau ereill. Dylid gAverthfawrogi gwirionedd yn ei holl Hurfiau amrywiol. Ceir amrywiaeth ym imyd medclwl fel ym myd corff. Y Parch. Enos George, Llanelli.Hoffai ymddanghosiad serchog a phersonoliaeth lednais y gweinidog newydd. Gobeithiai y byddai yn gyfrwng i achub llaAvqr o eneid- iau i Grist. Anogai yr eglwys i weddio llaAver drosto. Y Parch. W. Trevor Jones, Llanelli. Bn Mr. Francis ag ef yn gyd-efrydwyr yng Ngholeg Llangollen. Mwynhaodd lawer o'i gymdeithas wedi hynny. Tystiai ei fod yn un o'r brodyr mwyaf unplyg gyfarfu erioed. Os byddai galw, dywedai ei ddmvg wrth aelod yn ei wyneb, eithr amddiffynai y da oedd ynddo yn ei gefn. Y Parch. J. R. Evans.Dymunai atgof- io'r frawdoliaeth o wedd ysbrydol y wein- idogaeth. Deil y gweinidog y swydd bwys- icaf yn yr eglwys. Dylai yr ystyriaeth lion gyniliell yr aelodau i edrych i fyny at y gweinidog, a siarad am dano gyda pharch- edigaeth cyseg-redig. Galwodd y Llywydd ar Mr. Francis i ddy wed yd gair. Y mae Mr. Francis yn "born orator," ni chlyAvsom ef un tro yn effeithiolach. Daliodd y gynulleidfa yn spell-bound am tua ehwarter awr o am- aer. Yr oedd ei gyfeiriadau at brofiad John Elias a Spurgeon yn Avefreiddiol. Diolehodd i Mr. Phillips am gymeryd at y llyAvydd- iaeth, i'w frodyr am y geiriau caredig, i eglwys Calfaria am eu eroeso tywysogaidd, i'r gynulleidfa am eu presenoldeb, ao yn bennaf i Dduw )am roddi awyrgylch mor ysbrydol i'r cyfarfod. Pwysleisio pwyntiau araith Mr. Francis wnaeth amryw o'r siar- adwyr ar ol hyn, a theimlwyd fod y llanw yn codi yn uwch o hyd. Galwai y Parch. Hugh Jones, Bethel, syl w at y pwysigrwydd i'r aelodau gymryd diddordeb deallol yn athrawiaethau sylfaenol yr efengyl.; y pwys- igrwydd i Aveinidog ac eglwys ddeall eu gilydd a chyd-symud oedd gan y Parch. R. Owen, Pwll; pregethu Crist oedd cnew- yllyn araith y Parch. J. Lewis, Caersalem; estyn croesaw cynnes a llongyfarch yr eg- lwys wnaeth y Parchn. E. T. Jones, Seion; Gwylfa Roberts (A.), a J. J. Jones, Lloyd St. (A.). Wedi canu terfynwyd y cwrdd trwy weddi gan y Parch. T. Bowen (A.). Derbyniwyd llythyrau yn datgan eu gofid oherwydd analla i fod yn bresenol a'u 8.y: muniadau da i'r gweinidog a'r eglwysi oddi wrth Gwrdd Gweinidogion Cwm Aberdafi