Teitl Casgliad: Seren Cymru

Sefydliad: Llyfrgell Genedlaethol Cymru

Hawliau: Mae hawlfraint yr adnodd hwn yn eiddo i Undeb Bedyddwyr Cymru.

Gwylio manylion cyfan

Cyntaf Cynt Llun 3 o 16 Nesaf Olaf
Full Screen
1 erthygl ar y dudalen hon
Pulpud y Seven

Pulpud y Seven. RHIP XI. CAN Y PARCH. EDWARD PARRY, ABERDULAIS. LLWYRYMWRTHODIAD. 1 Corin. x. :3:2-33; xi. I., Cymerir yr adnod gyntaf o'r xi. fel rhan o'r testyn am lei bod yn dal perthynas neillduol a idiwledid y x. benod; yn y goleu hwn yr edrychir ami gan 'esbonwyr yn gyffredin. Deil y mater sydd gan yr apostol yn ein testyn, berthynas agos a phwne ei ymdriniaeth yn yr viii. ar ,ix. benod. Math o gasgliad vw yr adnodau ,hyn oddi wrth waith yr apostol yn yimresymu y mater yn flaenorol. Dyma arfer Paul. Hid yw un amser yn gaidael unryw wirionedd athraw- iaethol heb dynu casgliadau buddiol oddi wrtho. Gyda UaWier o briodoldeb y gelwir yr hyn sydd dan sylw: ganddo yma, yn afchrawiaeth y bwydydd. Trinir ganddo yr un mater- Athrawiaeth y bwydydd" yn RhuL xiv. er nid yn hollol yn yr un cysylltiadau, Mae y ffaith fod hyn yn cael cymaint 10 sylw apostol arbenig yr AthrwNiaeth, yn profi f o-d y mater yn bwysig. i'r eglwys yn yr oeshono; a chredwn, y gellir edrych sar yfed yn y dyddiau hyn yn gyfystyr i helynt y. bwyta yn nyddiau Paul'; ond' gyda hyn o wahan- ia)eth--fod y canlynia;dau o yfed yn an- nhraisthol fwy dinystriol 'a niweidiol i'r eglwys; ao i gymdeithas yn gynredinol. Ac os oedd hono oherwydd y blinder a achosai i'r egl wys yn yr oeis japolstolaidicl yn gofyn am sylw, pier yw1, Socl hon, am ei bod yn peri blinder fyrdd mwy i'r eglwys yn ein dyddiau ni, yn hawlio yr ystyriaeth fwyaf drylwyr. Gellir dweyd yma fel y dywed- wyd ar fater arall; fod yr amryf usedd di- weddaf hwn yn waeth o lawer na'rcyntaf. Ac y mae dull Paul o ymresymu gyda y naill, yn hollol gyfalddas i'w gymwyso at y llall; a- thyna y r heswm ein bed yn dewis testyn fel hwn wirth ddwyn i sylw yr achos dirwestol. Mewn trefn i gael syniad olir o ymdrin- iaeth Paul gyda y inater hwn, rhaid oofio am yr egwyddor ia osodir i lawr ganddo yma, sef hon-fod terfynau rhyddid' cref- yddol i gael eu gosod, a'a lleoli, gan gariad crefyddol. Pob peth sydd gyfreithlawn i ni, eithr ni;d yw pob peth yn llesau." Mae ein cariad crefyddol i gyfyngu ar ein rhydd- id crefyddol, ond cofier, mai cyfyngiad gwir- foddol yw; eiddo cariad ydyw. Tra y gall fod peth yn gyfreithlon i iddyn, ond os nad yw yn llesol, hawlia oariad i'r dyn ymwrth- od a'r cyfryw1 beth. Cariarl yn cyfyngu ar ei hawl a'i ryddid. Mae llygaid cariad ar les i eraill o hyd. Amcan cariad yw gwneyd da i bawb, ao yn enwedig i'r rhai^ sydd o ideulu y, ffy,dd,. Eithr os o achos bwyd y tristeir dy frawd, nid wyt ti mwy- ach yn rhodio yn ol cariad." Yr oedd ganddo hawl gyfreithlawin i fwyta; ortclgan fod hyny yn draing^vydd i'r gwan, tnyn cariad iddo beidio. Tra y mae gan y cred,adyii "11 cyfreithlon i beth, idysga cariad ef, i c yn iddo iei hun, a ydyw wrth arf.' y i> yd *id hwnw, yn peicUo ach- osi trair >■ v, y J 1 i rhyw frawd gwan; ac os yw, my u c" iddo ymatal. Mae gofal oariad yn fawr a.m y gwan. Nefoedd cariad ywi cynorthwy y gwan. Go fach o sylw delir i'r gwan tmewn hen fyd fel hwn, Mae cymdeithas i fesur gormodol, yneathru y gwan dan draed. Ond myn cariad chwar- eu teg i'r gwan. Lies leraill ydyw pob peth cariad. Yn y penodau hyn, cyfyd y ddadl o barthed bwyta yr hyn a aberthid i eilunod. Wrth agor y mater yn neohreu yr wythfed bienod, dangosa yr apostol nad oedd hyny yuddo ei hun, y:n 'bechod o gwbl. r oedd Cristnogaeth yn breintio y credadyn a. rhyddid i fwyta, os dewisid, y cig a aberthid i eilunod; ond ychydig yn mlaen yn yr un benod, dysga yr un mor eglur a phendant, fod hyny yn bechod, os yn peri tramgwyidid i'r brodyr gweiniaid. Felly, mate yr hyn sy yn ddibechod mewn un amgylchiad, wrth ei gyflawni mewn eye- ylltiad arall yn (beohod. Dywedir yma fod y brawd cryf, ac ysbrydol ei amgynrediad, wrth fwyta, yn idifetha y bravrd gwan ei amgyffrediad, dros yr hwn y bu Crist farw. Ac felly, wirth bechu yn erbyn y brodyr, a churo eu gaa,n gydwybod hwy, yn pechu yn erbyn Crist. Am hyny, gwelwn forlyr hyn sydd yn hollol ddibechod ynddo ei hun, trwy ei fod yn peri tramgwydd i'r fbrawd gWlan, yn Idyfod yn beehod yn erbyn Crist; ae felly, yn beehod of nadwy. Nis gellir pechu yn erbyn neb mwy ina Christ! Mae y credadyn gwanaf mewn anwy ldeb, yn ganwyll llygad Crist. Ao wrth ddiweddu yr viii. benod, mae yr (apostol wedi dyfod i'r penderfyniad hwin, ac wedi ei weithia yn naturiol iddo gan rymusder y gwirien- eddau blaenorol, a'r ;pwysigrwydd ,o ym- ddwyn yn ddidratngwydd i ,hawb- 0 herwydd paham, os yw bwyd yn rhwystro fy mrawd, mi wyiâf fi gig fyth, rhag i mi rwystro fy imrawd." Ymdriniaeth resymol a'r mater, wedi gwneyd Paul yn llwyrym- wrthod wr trwyadl. Gwnaeth ardystiad cy- hoeddus .am ei oes. Ni fwytif fi gig fyth." Ac nid dy-m vn eicr, fod Paul Wledi cyffwrdd a thamaid o gig byth ar ol hyn. Gosodwn Paul y blaenaf yn rhestr enwogion llwyrymwrthodwyr. Dylai dau anioan neillduol fod mewn golwg genym, wrth gyflawni pob peth, ia daw y ddau hyny i'r golwg yn y testyn a'i gysylltiadau. Y penaf o'r tldau ydyw gogoniant Duw.. Dywed. yr apostol yn yr adnod o flaen y. testyn, "Gwnewoh bob peth er gogoniant i Dduw." Dyma yram- can uchelaf y gellir meddwl am dano— gogoniant Duw! Dyma brif amcan holl weithredoedd y Bod Mawr ei Hun. Felly, gogoniant Duw, a ddylai fod yn gyfeirnod penaf ein holl gyflawniadau. Yr ail ydyw lies dyn. Dywed y diweddar Cynddelw. yn ei sylwadau ar adnodau ein testyn, "mai egwyddor flaonaf crefydd, ydyw gogoneddu Duw; a'r ail, llesoli dyn. Dyma ydynt egwyddorion sylfaenol y ddeddf o'r efengyl. Ac yng ngoleu y kldau beth arbenig bwysig hyn, yr ydym i ddeall y testyn—" gogon- iant Duw, a lies dyn." Y cymelIiadl yn y testyn. "Byddwch ddiachos tramgwydd i'r Iuddewon ac i'r Cenhedloedd hefyd, ac i eglwys Dduw." Mae y cylch yn eang- i'r Iuddewon ac i'r Cenhedloedd"; dyma yr holl fyd an- nghrediniol; ac i eglwys Dduw; dyna y frawdoliaeth grefyddol. Felly, mae afyno yr orgymheliiad a'r byd, yn grefyddol ac annglirefyddol. Gorffwysa yn ddyledswydd ar bob dysgybl i'r addfwyn Iesu, i y- drechu hyd eithaf ei allu, rhag bod yn achos tramgwydd i neb mewn byd nac eg- lwys. Y peth neillduol gan Paul wrthroi y cymhelliad oedd helynt y bwydydd; ac yn gyferbyniol i hyny, y peth neillduol gyda ni yn awr fydd amryfedd y diod- ydd meddwol. Nid oes angen dweyd am ddrygau ofnadwy y fasnach fedd wol; maent yn rhy adnabyddus i bawb. Digon yw dyweyd wrth fyned heibio, fod tua thair --L- ran o beidair o ddrygau y byd yn tarddu o'r ffynhonell ddychrynllyd hon! Y gwpan feddwol yw owpan melldith cymdeithas. Symuider hon o'r byd, ac yna symudir gyda hi, idair rhan o bedair o holl drueni y byd; pe oeid gwiared o'r gwpan feddwol, delai y byd yn well doirgwaith, a hyny ar unwatth. Pe llwyddid i symud yr aft wydd ofnadwy echrydus hwn, delai mewn cymhariaeth yn haner nefoedd ar y ddaear. Tybed ein bod fel crefyddwyr mor ddiachos tramgwydd ag y dylem xfod yn y pysylltiad pwysig hwn? Onid yw gwieled ambell i g-refyddwr yn mynychu. temi y Duw Bacchus, yn achos tramgwydd i'r Iuddewon, ac i'r Cenhedl- oedtl hefyd—y byd anghrefyddol? ac onid yw sylwi ar ambell i broffeswr yn mwynhau ei hun yn y gyfedldach ar nos Sad wrn, a'i weled eilwaith nos Sabbath yn ymddangos yn ffugsancteiddiol yn yr addoliad, yn achos tramgwydd i'r edrychwyr? A dvveyd y lleiaf, mae tuedd gref mewn ymddygiad o'r fath i droi y; cloff allan o'r ffordd. Mae crefyddwr yn diota yn gefnogaeth enfawr i'r fasnach feddwol; ac yn un o'r rhwystrau mwyaf cyndyn i lwyddiant crefydd. Tybed eto, fod y brawd cryf' yn yr eglwys, mor ddiachos tramgwydd ag y dylai fod i'r brawd gwan gyda'r ymyfed? Ceir ambell un yn ddigon cryf i lywodraethu ei bun gyda y glasiad trwy y blynyddau; ond beth OS, -JW jei;. esiampl wedi achosi tramgwydd i'r gweii*aid? Ei gymedroldeb ef, am r hyn y eiaredir yn ami mor tuchel a pharch- us, wtedi arwain rhai bro,dyr gweiniaid yn yr eglwys i (ddinyetr a cholledigaeth. A pha fodd y gall ei ddwylaw fod yn lan oddi wrth eu gwaed? Ac 'nid rhyfedd os bydd y Duw Mawr yn ei iddal yn gyfrifol am hyny yn y: idydd diweddaf. Gallwn ddweyd yma fel y dywed Paul ar fater arall, a hyny trwy roiddi y: gair "dio,d" yn lie y gair lbiwyd," N a ddistrywia ef a'th 'ddiod,' dros yr hwn y biu Crist farw." Mae y cymhwysiald o'r cymhelliad sydd yn ein testyn, yn ei gwneyd yn llawer pwysic- ach i ni nag ydoedd i'r Corinthiaid, o gym- aint ag y mae y eanlyniadau oddi wrth y diodydd meddwOl yn fwy andwyol na'r rhai oedd yn dcilliaw trwy athrawiaeth y bwyd- ydd. Dylai pob! qrefydd'wr fod yn ddiachos tramgwydd mewn diota i bawb; ead'w ei ddwylo yn lan oddi wrth yr aflendid ech- rydus hwn. Ac ofer yw disgwyl am lwydd- iant dyladwy far yr achos dirweistol hyd nes y ceir hyn. Rhaid' sobri yr eglwys, cyn sobri y byd, aj dylid colio, mai nid y byd sydd 'i soblri yr eglwys, ond yr eglwys i sobri y byd'. Yr eglwys yw halen y ddaear. Y cymhelliad yn cael ei ategu gan yr hunanymwadiad mwyaf trylwyr. Megis yr wyf finau yn rhyngu bodd i bawb ym mhob peth; heb geisio fy llesad fy hun, ond llesad Ilaweroedd." Mae yr anogaeth a rodda Paul i'r Corinthiaid i'w chanfod mewn gweithrediad ymarferol yn ei fywyd dyddiol ef ei hun. Dysgeidiaeth a 'bywyd yr apostol yn cytttiio a'ti gilydd. Dichon ei fod yr agosaf at yr Athraw; Mawr yn y rhinwedd uwchraddol hwn, a thyma ddir- gelwch grym ei ddylanwad ar bersonoliaeth Cymhella y brodyr gyda thaerineb i ;arfer yr hyn ag oedd ef lei hun yn wneyd yn ddyddiol. "Rhyngu bodd i bawb ym mhob peth." Mae perygl hefyd wrth ymdrechu boddhau pawb, i fyned yn annynol trwy hyny. Ceir ambell un yn ddigon gwasaidd i fod yn bob peth, or ceisio ennill gwcnau pawb; dim yn rhy iselwael ganddi i'w wneuthur er cyrhaedd hyn. Dyma arwein- iodd Pilat i gollfarnu y Cyfiawn Iesu. Hun- an yn rei fan eithaf ol yw hyn. Yn sior,