Teitl Casgliad: Seren Cymru

Sefydliad: Llyfrgell Genedlaethol Cymru

Hawliau: Mae hawlfraint yr adnodd hwn yn eiddo i Undeb Bedyddwyr Cymru.

Gwylio manylion cyfan

Cyntaf Cynt Llun 9 o 16 Nesaf Olaf
Full Screen
5 erthygl ar y dudalen hon
LLOFRUDDIO ETIFEDD CORON AWSTRIA

jevo, Prif-ddinas Bosnia. Gwnaed ymgais ddwywaith am eu bywyd. Y tro cyntaf tafhvydpelen ffrwydrol i'r eerbyd yr oedd- ynt yiiddo, ond llwyddwyd i'w thafiu'u ol i'r ffordd cyn ffrwydro ohoni. Yn yr ail ymgais saethwyd dwy ergyd atynt gan fyf- yriwr ieuanc, a bu'r ddau farw ymhen ychydig funudau. Y mae lie i ddiolch nad yw trychinebau o'r fath Imor gyffredin yji, hanes gwledydd Ewrob ag y buont. Ym- ddengys mai gyda phryder mawr yr edryoh- id ymlaen at esgyniad yr Archdduc i'r or- sedd ganhall Alluoedd Ewrob. Nid oedd yn boblogaidd ymysg ei ddeiliaid. Ornid ef, ond tin cherid of. Y mae'r Emprwr Francis Joseff, sydd ar hyn o bryd yn bed- ai r a p hed war ugain jmlwydd oed yn anwy l- ddyn y sawl a, lywodraothir ganddo. YM mis Tachwodd diweddaf ymwelodd yr Arch- dduc a'i briod a'r wlad lion, a ffurfiwyd cyfeiligarwch agors rhyngddynt a'r tevilti brenhinol. Derby niwyd y newydd am y llofruddiaeth erchyll gan y brenin a'r frenhines gyda thrallod mawr.

DR HARRIS A THRYSORFAR WEINIDOGAETH

DR. HARRIS A THRYSORFA'R WEIN- IDOGAETH Yng Nghymanfa Dwyrain Morganllwg a gynhaliwyd yn Aberfan caed araith gampus ,ix D- -(,aii yr Hybarch Ddr. Harris o Dreherbert. Efe yw Grand old Man lein benwad. Yn un a p bed war ugain ;mlwydd oed, teimla ddyddordeb ang- erddol yn nyfodol ei en wad. Fel y pryd- erai Moses am ddyfodol cenedl Israel, ac y cyfarwyddai hi cyn ei gadael pa, ffordcl i ymlwybro, folly y eawn Dr. Harris yn gwneud. Dealhvn y bwriada ymddiswyddo o'r weinidogaeth yn fuan oherwydd pwys- au'r blynydidoedd, ond Inyderwn y eaiff fyw i tidily 11 ei hoff wa-ith o hregethu Crist am lazier blwyddyn. Wele ,rai o'i sylwadau ar y • Cynllun:— Nid1 o-es dim amlycach na bod'' gormod o ddieitlirwch rhwng eglwysi'r Bedyddwyr a'i gilydd. Ni wyddant ond yehydjg am.ei gilydd, a hynny 'er iddynt breswylio yn yr un c\v;ru, ac yn yr undref. Y r ydym mor hnuanga" fel na la we nychwn ynlhvydd neb dnd -eid'do'r eghvys y perth- ynwii iiddi. Er cywilydd i ni gaclawsom yr eglwysi bach bron yn liollol ddisylw. Ymddygasom atynt £.01 pe buasent yn eir-tron- iaid. Casglai rhai eglwysi'n. flynyddol at eu cynorthwyo, ond yr. oedd y casgliad hwniiw mor bell o gwrdd a'll hangen ag yw'r Dwyrain oddiwrth y Gorllewin. Caw- sant foddloni inaill laΠar i-ywf-atli o weinid- ogaeth ii-eii ax fod heb weinidogaeth ogwbl. Mwyach, gyda'r Cynllun hwn, ni adewir eglwysi gwan at drugaredd neb. Y ima-e'r en wad drwy Gymru benbaladr am en casglu, megis y casgl yr iar ei chywion dan ei hadenydd. Yr ystyriaethau sydd wrth gefn y mudiad i gynorthwyo'r eglwysi gwanyw: (a) Y imaent yn berthynasau agos i ni. Plant ydym i'r un Tad. (b) Y maent o gyffelyb werthfawir ffydd a ninnau, (c) Dibynn.a'r eglwy.si mawr am 011 11 wydd ar yr eglwysi bach. (d) Trwy ofalu am yr eglwysi bach y gofala'r eglwysi mawr am danynt eu hunain.

PARA I BROTESTIO

PARA I BROTESTIO. Ddydd Sadwrn diweddaf ymgynhullodd torf o ddeuddeng mil i'r Victoria, Park, Llundain, i brofceistio yn erbyn y jVlesur i Ddadgysylltu a Dadwladidoli'r Eglwys yng Nghymru. Oddiar chwech o esgynloriau pasiwyd yr un pryd benderfyniad yn pro- testio yn erbyi-i y Mesur. Ymhlith y siar- adwyr yr oedd Duciaid ac Esgobion lawer. Ymddengys y pery llawer yn y blaid Eg- lwysig i gredu y gellir hyd yn oed ar yr awr ddiweddat rwystro'r Mesur rhag dod yn Ddeddf. Pery Esgobion Tyddewi a Llanelwy i wneud a allont i greu gwrth- wynebiad i'r Mesur yn Lloegr, a haerant mai'r Etholiad Cyffædillol nesaf a ddyry farn hendant etholwyr y Deyrnas ar y Mesur. Gosodwyd y Mesur o'r neilltn gan yr arglwyddi am beth amser, tra y bydd oomisiwn a apwyntir yn "ystyried" gwe- dda,u pwysig iddo, lac hefyd yn chwilio i mewn i'r deisebau Ymneilltuol o Gymru yn ei erbyn. Nidi yvlr oil and ystryw i oedi'r amser, gan y credir y gall rhyw anffawd ddigwydtl i'r Llywodraeth yn y cyf amser.

0 dan Big Ben

0 dan "Big Ben," (Gan y Gwyliwr.) CYFNEWIDIAD YN Y GYLLIDEB. Nid yw CyHideb Chwyldroadol 1914 mwyach, eithr erys o ran oi hegwyddor: dyna swim a isylwedd y datganiad wnacd gan Mr. Herbert Samuel yn Nhy'r Cyff- l'edin; ddydd Mawrth. Ni wnaed unrhyw gyfnewidiad mewn polisi, and mewu can- lyniad i reoliad (ruling) y Llefarydd1 gor- fodir y Llywodraeth i ohirio un adran o'r Gyllideb hyd y flwyddyn nesaf. Daliai'r Llefarydd nad oedd yn rheo'aidd i gyn- nwys y cynllun er rhoddi Cymorth Daliadau i'r Awdurdodau Lleol yn y Mesur Araiiiiol, y dylid llunio a, phasio mesur arbennig i'r pwrpas. Ymddengys fod rhesymau eraill am y oyfnewidiad: (1) Gwrthryfel y Miliwnyddion, fel y'i gelwir. Gwrthwynebai nifer o Ryddfryd- wyr roddi eynnyrch y trethi newydd i'r Awdurdodau Lleo1, cyn sefydlu'r gyfundrefn newydd 0 w-erthnodi (system of valuation). (2) Yr feinhawster 0 gario'r Mesur Ar- iannol drwy'r Ty cyn A wist 6, y dyddiad gosodedig gan yr liyn a elwir yn 'I)(](-,d,(I.f Bowler (Bowles Act). Fel y saif pethau yn bresennol rhaid rhannu'r Mesur Ariannol i ddwy ran: (a). Trethi (Treth y te, Tretli yr Inmnn, &c.). (b). Cymorth-Daliadau i'r Awdurdodau Lleol (y rhai a nodir :isod) a Sudd-Drys- orfa (Sinking- Fund) y ddyled Genediaethol. 0 herwydl y rlse-vniau a nodwyd uchod gwneir y cyfnewidiadau canlynol yng Nghyl'ideb 1914: (1) Codir Treth yr Incwm o Is. 2g. i Is. 3o. ar bob Unearned Income," ac nid i Is. '4c. yn ol y Gyllideb wreiddiol. (2). Ni roddir Cymort-Daliadau i'r Aw- durdodau Lleol y flwyddyn hall ond i'r dibenion c-aiilyiio: (a) I yegolion mewn ardaloedd anghenus. (b) I borthi plant yr ysoolioii. (c) I iddibenion Yswiriad Cenedlaethol. Bydd gohirio y Cymorth-Daliadau yn golygu i'r Trysorlys arbediad 0 £ 2,182,000. Ar y liaw, arall golyga'r gostyngiad yn Nhreth yr Incwm go lied o £ 2,576,000. Felly rhaid i'r Canghellor wynebu diffyg newydd o £ 394,000. Rhaid dychwelyd rhyw, £ 50,000 0 Drethi'r Incwm a ga,sgl- NAry, d eisoes y flwyddyn hon. Er i-ia, wna'r cyfnewidiadau hyn unrhyw wataniaeth mewn polisi, afraid dwould fod yr Wrthblaid ar eu huchelfanau. Y MESUR GWELLA Ddydd Mawrth cyflwynwyd y Mesur Gwella ar Fesur Ymreo]aeth i'r Iwerddon yn Nhy'r Arghvyddi, ac nidoedid ynddo ddim yn wahanol i'n disgwyliadau. Cyn- nwys y Mesur y cynnyg a roddes y Llyw- odraeth yn Nhy'r Cyffredin fis Mawrth di- weddaf. -— (1) Cynnygir i Ulster gadw allan 0 Fesur Ymreolaeth drwy bleidlais. (2) Rhaid ,i bob Sir yn Ulster fydd yn dewis cadw allan, bleidleisio o fewn tri mis wedi dyfod o'r Mesur yn ddeddf. (3). Os bydd mwyafrif 0 blaid cant aros allan am chwe blynedd. Yn y cyf amser ceir dau Etholiad Cyffredinol. (4). Llywodraethir yr "excluded areas" gan yr Arglwydd-Raglaw mewn Cyngor (Lord Lieutenant in Council). Yn y cyf- amser bydd gan Ulster ei chynrychiolwyr yn Seiiedd Prydain Fawr. Achwynai Ar- glwJdd Lansdowne nad oedd y Mesur yn gyfryw ao, a ettyl Ryfel Gartrefol, ondi yr oedd tôn lei araith yn fwy cymedrol nag arforol. Cawn weled beth wna'r arglwyddi. GOSTWNG OED BLWYDD-DAL I HEN BOBL. Ddydd Mercher, o dan reol y ueng munud" cyflwynodd Mr. John Burns yn Nhy'r Cyffredin Fesur or gwella Deddf Blwydd-dal i Hen Bobl. Amcan y Mesur yw— ( U (1) Gostwng yr oed ran o 70 i 65. (2). Gwneud y 'pensiwn' yn annibynol ar bob inewin axall. Bydd y Mesur hwn yn gam pellach i gyfeiriaid cyfiawnder i'r gwoithiwr. Drymed yw baich y gweithiwr a chyflymed yw ei gamre f,el y mae llawer un yn hen cyn cyrraedd ohono 65 mlwydd oed, a dylai'r Wladwriaeth ddod i'w gyn- horthwy yn gynnarach. Ca'r sawl sydd yn y Gwiasanaeth Cyhoedd (Civil Service) eu pensiwm cyn cyrraedd ohonynt en 65, paham lai y gweit-hiwr tlawd? Ac os der- byn dyn, fel ffrwyth gofal a chynildeb ryw gymaint 0 incwm o ff-ynoiiellaii oraill ai teg ei amddifadu o'i goron? Awgrymasai'r Llefarydd, fodd bynag, nas gellid pasio'r Mesur yn ei ffurf bresennol cyn pasio rhyw benderfyniadau mown pwyllgor o'r holl Dy.' Dichon fod rheoliad y Llefarydd yn gywir, ond y mae cyfundrefn Seneddol sydd mor agored i arafu camre deddfwriaeth Smor angenrheidiol, a dweud y lleiaf, yn bwdr. Dengys y Mesur, fodd bynnag, i ba. gyf- eiriad y mae wyneb y Llywodraeth. YCHYDIG YN RHY DDIWEDDAR. Ddydd lau, cynhygiodd yr Arglwydd St. Aldwyn yn Nhy'r Arglwyddi fod Pwyllgor yn cael -ei ddewis er gwneud ymchwiliad i ddau fater o bwys ynglyn a Mesur Dat- gysylltiad i Gymru. A ganlyn yw y mat- erion y bwriedir gwneud ymchwiliad yn eu cyleh: (1) A. wnaed cyfnewidiad erioed yng nghyfanspddiad Cymanfa-Eglwysig (Con- vocation) Eglwys Loegr heb gydsyniad y gyfryw Gymanfa? neu, mewn gair, A oes gan y Senedd hawl i ddeddfu ar gyfer yr Eglwys Wladol? (2) A yw y Deisebau a arwydclwyd gan Anghydffurfwyr De a Gogledd Cymru yn dangos fod nifer fawr o'r cyfryw yn wrth- wynebol i Ddadwaddoliad? Cydsyniodd yr Arglwydd Crewe a'r cynyg. Dylasai ddangos, fel y gwnaeth y Prif- Weinidog, nad oedd unrhyw werth yn yr hyn a elwid yn Brotest Anghydffurfiol." Gwnaeth Esgob Hen (lord d withdystiad pen- dant yn erbyn penodi'r fath bwyllgor am fod y Mesur esoes wedi teithio yn rhybell. Anogai'r Eglwyswyr i tddefny,cidio'r yeb- ydig amser oedd ganddynt i geisio gwelliannau ymarferol. HEB GYNHORTHWY PLAID LLAFUR, Pasiodd y Mesur Ariannol ei Ail Ddar- lleniad yn Nhy'r Cyffredin nos lau, gyda mwyafrif o 38. Ni chymerth Plaid Llafur ran yn yr ymraniad fel protest yn erbyn y cyfnewidiadau a wnaethid yn y Gyllideb. Amddiffynodd Mr. Asquith y Llywodraeth mewn araith gref, ac addawodd gymryd mesurau i wneud ymchwiliad llwyr i'r holl gyfundrofn ynglyn a Threth yr Incwm.

Y Parch J Gpmer Lewis DD

Y Parch. J. Gpmer Lewis, D.D. Mr. Gol.Blin dro3 ben gennym orfod hysbysu mai parhau yn wael iawn y mao'r Dr. Gomer Lewis. Gwaherddir ynbendant gan y meddygon i ,neb o'i hen gyfeillion i'w weled; gan fod hynny yn cynhyrfu ei feddwl a'i deimladau, a'i osod yn fwy agored i ergyd arall o barlys. Dymuna ei chwaer, Mrs. Lewis, Frondeg, a'i berthnasau anwyl yn Drefach, gyflwyno eu diolchgarwch irmvyaf gwresog i'r llu cyf- eillion am y diddordeb a'r cydymdeimlad a ddangoswyd yn ac at y Dr. enwog yn ei waeledd; ac fe drefnwn, drwy eich cared- igrwydd, Mr. Gol., fod gair yn ymddangoa yn y Seren" yn wythnosol ar y mater. Enillodd nerth y pythefnos cyntaf ar ol dod i'w hen ardal enedigol, a chawsom le cryf i gredu yr adferid ef i'w gynefiniech- yd, ond colli itiir a Wina y dyddiau hyn, ae nid yw'r rhagolygon agos mor ddisglair. Yn gywir iawn, Drefach. THOMAS Davies.