Teitl Casgliad: Seren Cymru

Sefydliad: Llyfrgell Genedlaethol Cymru

Hawliau: Mae hawlfraint yr adnodd hwn yn eiddo i Undeb Bedyddwyr Cymru.

Gwylio manylion cyfan

Cyntaf Cynt Llun 10 o 16 Nesaf Olaf
Full Screen
5 erthygl ar y dudalen hon
CWM RHONDDA

CWM RHONDDA. Gorfoledd oedd gan eglwys Salem, Forth, glywed i'w [nab athryhthg-ar a gwrteith- iedig, y Parch. Herbert Morgan gael oedfa mor rym-us yn y,r Uiiclel) yii I\TeNA,fr,odc-gar. Gwr 0 brophwyd yw efe, ac aid yw heb anrhydedd yn ei wlrud ei hun. Cysur can- fod fod ei hoffus dad wedi cael llwvr ad- feriad o'i gystudd diweddar. Un o gedyrn Salem yw Mr. J. D. Morgan. Casglodd Salem, Porth, Y,21 yn ddidwrw at Drysorfa Gynorthwyol Tywyisog Cymru, y Sul o'r bl-aen. Mae amryw o fechgyn ctewr Salem wedi ymuno a Byddin Kit- chener. Gweddier drostyut. Mae dwy eglwys heb weinidog yn y Porth. Maes rhagorol i weithiwr difefl yn y naill a'r llall. Anhawdd cyfarfod rhagorach eglwys na Seion, a ohynhesach eglwys na Bethania. Mae swn dymunal yn dod o Pisgah, Cymmer. Ceir eisoes arwyddion llwydd ar lafur Pelidros. Gwyneba gweinidog Salem ar ei ddegfed flwyddyn cyn gryfed ag erioed'. Rhagor y tro nesaf. AR Y MUR.

NODION 0 GEREDIGION

NODION 0 GEREDIGION. Un or cymdeithasau' mwyaf anrhyd- eddus ei hamcanion ydyw Cymdeitha? Heddwch," yr hoai a gafodd ei bodolaeth trwy ymgynghoriad difrifol nifer fechan o bobl dduwaol, yn y flwyddyn gyntaf ar ol brwydr fawr ao ofnadwy Waterloo. Prin iawn fu y gefnogaeth a roddwyd iddi am Grist, y mae yn rhjyi lbri.n hyd heddyw. lawer o flynyddau, ac o safon efengyl Iesu Yn mlynyddoedd cyntaf ei hymdaith taf- lwyd pob math o anfri a dirmyg ar ei ,gweithrediadau, gan bandefigion y teyrnas- oedd, a phob llywodraethwr o safle yn y gad' filwraidd, gyda lluaws o wyr urddasol o fewn yr eglwys Grirstionogol, ond er hyn i gyd, y mae wedi parhau yn ddiflin yn ei hymdrechion gaii fuddugoliaethu yn ,anrhydeddus ar y rhai oledd dda ganddynt ryfel mewii llawer amgylchiad. -Gwelsom yn ddiweddar hanes am gefnog- wyr y Gymdeithas lion, yn cyfarfod yn Brussels, prif ddinas Belgium, Medi, 1848, pryd yr oedd yn bresenol gynrychiolwyr o'r gwahanol wiedydd ar Gyfandir Ewrop, ac America a Lloegr, gyda Chymru anwyl yn llefaru'n gryf dros frawdoliaeth a thang- nefedd cyffredinol. Gwr ieuane o Gymro wedi ei eni yng nghanolbarth Ceredigion Henry Richard o Dregaron (Apostol Hedd- wch), oedd un o siaradwyr mwyaf brwd- frydig y cyfarfod bythgofiadwy hwnw. Pan ddaw ei chyfieustra eto, yn ddidadl, bydd i holl allu y Gymdeithas gael ei osod mewn gwaith, i dawelu yr ystorm ofnadwy sydd yn bresenol Jill ysgubo dros y Cyfandir, gan geilsio uno yr holl genedloedd yn rhwy- myn tangnefedd. Bu Cymru yn amlwg yn 'ei chefnogaeth dros y Gymdeithas yn y gorffennol, ac ni fradycha ei hun wrth barhau ymlaen i ymestyn at yr un nod. Mae ugeiniau lawer o Gymru ieuainc yn perthyn i'r byddinoedd Prydeinig, ac mae iddynt rieni a pherthynasau anwyl a'u ca- lone.u yn curo'n bryideras am danynt yn yr Hen Wlad. Gobeithiwn y gwna yr eglwysi gofio am danynt yn eu gweddiau, am i Dduw byddinoedd Israel roddi ei arweiiiiad iddynt a'i amddiffyniad drostynt, gan ddwyn yn fuan heddwch cyffredinol dros yr holl wledydd. Canmolwn o waelodion ein calon y brwldfrydedd gwladgarol sydd wedi ei gyn- yrchu ynom fel cenedl, ac am yr engreifft- iau ami o aberth er crudw i fyny yr an rhydedd Prydeinig, ond ar yr un pryd, y mae yn bwysig iawn i broffeiswyr ac ar- weinwyr crefydd gofio am y terfynau sydd wledi eu gosod, a pheidio anghofio ein hun- ain, fel ag i fod yn anffyddlon i egwydd- orion bywyd. "yr Hw:n a roddodd i ni esiampl," Caffiys nid ,a'u cleddyf eu hun y g'oresgynasant y tir, nid eu braich a barodd iachawdwriaeth iddynt; eithrdy ddeheulaw di, a'th fraich, a llewyrch dy wyneb." -0- CAMDDWR. o

CAPEL SOAR PENYGRAIG

CAPEL SOAR, PENYGRAIG. Adeiladwyd Capel Soar ddeuddeng mlyn- edd yn ol, ac ystyxid ef yn un o'r addoldai goreu y Dywysogaeth. Costiodd ynghylch purn mil o bunau, ac yr ydys wiedi talu tua dwy fil a hanner o'r gost. Ysywaeth, mae y tir dano wedi ymollwng i'r fath raddau nes yr ydym wedi oael ein hunain dan orfod i ymneillduo o hono. Yrydym er's tua .thair blynedd yn oeisioi iawn, ac yng ngwyneb gwrthodiad Cwmni y lofa i g-ydnabod eu cyfritoldeb am ddinystr ein haddoldy, cynghorwyd :ni i fynd a'r acihü3 i Lys Cyfreithiol. Bwriedir gwneyd hyny yn Nhachwedd nesaf, ond y mas yn ofynol i ni dalu tri chant o bunau ymlaen Haw at y costau, ac nid oas neb a rydd fenthyg oeiniog ar gapel sydd yn adfeilion. Cefais gyfie i ddodi y mater ger bron y Gynnaidledd yn Nghyfarfo-dydd yr Undeb yn New Tredegar, a chymerwyd ef dan nawdd yr Undeb. Awd ati i gasglu rhoddion ac addewidion yn y cyfarfod hw'nw, a dangos- wyd cydymdeimlad anarfreroll a'r eglwys yn ei helbul. Fy ainmli NA-irth ysgrifenu hyn o linellau yw hysbysii fod y cyfraniadau i'w danfo-n nid i mi ond i Drysorydd yrUiideb, sef J. P. Gibbon, M.E., J.P., Maesteg. D. C. JONES. -0-

Y PULPUD PRES ENNOL

Y PULPUD PRES "-ENNOL. Er gwaethaf pobpeth mae y gweiaidogioii yn oael øu herlid a't,t beirniadu yn anfrawd- ol, a'u camdiin yn fynych, a dannod iddynt bob math o feiau. Weithiaa codir cri eoeg1- Biwritanaiidd am iddynt beidio teithio ar y Sul i'w cyhoeddiadau: yr un pryd aw- grymir iddynt nad oes "Uety" yn oael ei baratoi iddynt, gan foJ trens yn dod o'u hardalüedid fore Sul ae yn dychwelyd !nos Sab both we,d,i'r o,edf a,oii. Telir symiau mawrion i organyddion eglwysi, ac i bawb a'u gwiasanaetho rywfodd; ond i'r gweinidog yn unig yr edliwir ei fod yn oael "gormod o gyflog." Darperir oerbyidau lawer igludo pob math ar berthynasau, pell ac agois, mewn angladdau; a chedwir lie- ynddynt i'r offeiriad neu'r eiwrad pan ddigwyddo i un o honynt hwiy fod yn g^wasanaetliu; ond caiff y gweinidog Ymneilltuol "gerdded" drwy bob math o dywydcl ac i unrhyw bellder yn ffrynt yr orymdaitli arferol. Dis- gwylir iddo beidio masnaohu, nac hyd yn oed ffermio, yn null yr hen woinidogion, am fod yr eglwys, meddir, yn ei gynal. Dis- gwylir iddo fyw mewn ty gwell na gweitli- iwr, la chadw drwis agored i 'baw'b, a bod yn barod i letya y neb a ddelo heibio dros l'yw gymdeithas na bydd a wnelo efe a'r oyfry w b gwbl, a chadw, ei fwrdd yn groes- awus i bwy bynag a eilw--rhyngddo ef a thalu ei ddyled, rywlsut, oreu y gall. Dis- gwylir iddo wisgo'n "deilwng," efe a Ii deulu, l'hag bwrw anfri ar ei bobl ac ad- lewyrchu ar y rhai lSydid yn ei gynal, pa faint by,iiag fyddo ei gyflog. Disgwylir iddo gyfranu yn ddifeth at bob aclios: prynu tocynau i gy.ngherdilau a darlithiau lleol o bob math; rhoddi yn liael at bob "relief fund"; bod a'i enw ar ben y rhestr 01 dan- ysgrifw|yjr at bob mudiad dyngarol; dioddef o flaen nomawr i neb pan to streic neu gload allan yn y gymdogaeth: ac hyd yn oed pan na fo neb o'i bobl yn tanys- grifio at y Genhadaeth neu'r Feibl Gym- deithas, idiisgwyJir iddo ef wneyd fel mater o "esiampl i'w braidd." A rhaid iddo gefnogi llenyddiaeth ei enwiad hefyd, a, phrynu ei newyddiadur a'i gyhoeddiadau, dim o bwys pwy arall fyddo'n peidio. Dis- gwylir iddo brynu llawer o'r llyfrau di- weddaraf, a darllen Ilawer axiiyiit,ermwyA oadw abreast of things. Disgwylir iddo fyned i wyliavi ei en wad ar ei gost ei hun, pie bynag y, b'ont; rhoi addysg dda i'w!. blant, a chant a mil o bethau. Aneirif yn wir yw'r disgwyliadau wrth y gweinidog druan--a hynny pan yn derbyn cyflog an- nynol o isel--mo,r isel nes ei bod wedi dod yn angenrhaid o'r diwedd i geisio ffurfio trysorfeydd i'w noddi yn ei dlodi, ac i g-odi ei gyflog i fod yn rhywle yng nghym- dogaeth "bywloliaeth." Y mae cyflogau'r holl ddosparthiadau eraill wiedi codi. Mae yn fyd da hela-ethivych ar ysgolfeistri'r wlad-yn gwella arnynt bob blwyddyn; ac ni fu .neb yn f wv oefnogol iddynt .na/r gweinidog yn eu hymdrech i sicrhau cyf- log byw anrhydeddus. Y mae meddygon y wlad yn gwneyd eu ffortiwn gyda'r rhwydd- ineb mwyaf panel neu beidio. Bu Deddf Yswiria-nt yn rliodd y net" iddynt. Y mae'r masnachAvir yn gallu troi allan erbyu hyn yn ei fodur. Y mae'r cyfreithiwr yn oael rhyddid i waedu y neb a allo. Sicr- hawyd i'r glowr gyflog diogel dydd yn ei ddydd. Enillir arian mawr gan woithwyr dur ac alcan y de. Byd caled yw wedi bod ar y chwarelwi* yn ddiweddar; ond gobeith- ia. pawb weld ei fyd yn gwella. Y mae yn fwy clyd ar y, ffermwr nag- y bu ers hir amser. Y mae'1' undebau llafur yn llwyddo i godi cyflogau icreiitAvyr 0 bob math; ac y mae'r llafurwr cyffredin, a'r forwyn mewn ane,dd-dy.ii,eu ffer-in, oil wedi gwella eu byd trwy drugaredd; ond y gweinidog yw'r unig un yn yr holl wlad a gyhuddir o fod yn mynd yn fydol ao ariangar, ac yn-troi ei bulpud yn foddion byw-oliaeth. Ef,e yn unig meddir, sydd yn bradychu ei ymddiriedaeth ac yn profi yn anffyddlon i'Av lw er mwyn ymgyfoethogi. Eire isydd yn ddigydwybod a diegwyddor—a neb arall. Disgwylir iddo BÍaros yn yr un man, a byw ar yr un cyflog, a boddloni ar ychydig o geiniogau roir gan ei bobl iddo 0 SLil i Sul. Wfft, ie naw wfft iax hugain i'r fath Phariseaeth! Melldith a malldod ar y fath bentwr 0 ragrith! Nid oes dim i'w: wneyd a'r fath gerlyne iddi well damniol ond ei rega a'i ffi- eiddio a'i ddilorni a'i ddinoethi: a'r gwyr sy'n Isiarad fel hyn, ac yn rhodresu in or grach-gyfia wn ac mor clAi-yllodrus--ys-own- drel digrefydd a digydwybod yw pob uno honynt. Y gwir yw'r gwir,a dyna fo i bob gw'r o'r fath. Y mae gwiacl sydd wedi llwgu cymaint ar ei phroffwydi o'r diwedd rwedi magu'r hyfder a'r haerllugrwydd i'w lluchio a cherrig yn agored. Nid mewn an- wybodaeth yr ysgrifenwin; nid i geisio hedd- ychu y dosparth hwn, ae nid mewn diys- tyrwch ychwaith I) feirniadaeth deg. Pell ydym oddiwrth anghofio caredigrwydd » ffyddlondeb diamwyis a diderfyn miloedd o Gyniry duAviiol yn ardaloedd em gwlad--y bobl sy'n ceiisio byWi yr hyn a bregethir iddynt gan wv 1* hunan-aberthol, ac yn eu credu hwythau, a'u parchu ar gyfrif eu llafur dygn a'u parodrwydd i wynebu pob allor er mwyn y Gwir. Diolch i'r Arglwydd, y mae digon o ysbrydolrwydd eto yn aroe yn ein gwlad i adnabod Cyfiawnder, ac i werthfawrogi ymdrech onest a theilwng dros Dduw.—(O'r "Geninen" am Hydref.)

iiCYMANFA DDIRWESTOL DEHEUDIR CYMRU

-ii- CYMANFA DDIRWESTOL DEHEUDIR CYMRU. Gwahoddir holl gyfeillion Dirwest 1x Cyrddau Blynyddol yn Llanwrtyd, Hydref 20fed a'r ;21ain, 1914. MORRIS MORGAN.