Collection Title: Cymro (Lerpwl a'r Wyddgrug)

Institution: The National Library of Wales

Rights: The copyright status or ownership of this resource is unknown.

View full details

First Previous Image 5 of 16 Next Last
Full Screen
2 articles on this page
Marwoaeth y Parchedig D E Qswaes Pwllheli

Marwo/aeth y Parchedig D. E. Qs&waes, Pwllheli* Yn dra disymwth, digwyddodd yr amgylcliiad pruddaidd hwn fore Gwener, y i8fed o Medi, 1914. Yr oedd Mr. Davies fel arier Q ran iechyd, a'r bore hwn yr oedd newydd: fod yn cadw y ddyledswydd deuluaidd, ac yn fuan aeth i roddi ei got fawr am- dano, i gychwyn i'w swyddfa, ond syrthiodd mewn I'-ewyg, ac ehed'odd ei ysforyd i wlad well. Ganwyd ef Ionawr iyeg, 1843, yn Efailnewydd, pentref gerllaw Pwllheli. Enwau ei rieni oeddynt Evan a Mary Davies, v rhai oeddynt aelodau ffydd- lawn gj'da'r LMethodistiaid Calfinaidd, a bu Evan Davies ei dad yn flaenor am dros 30ain mlyncdd yn Llwyndyrus ac eghvysi eraill. Pan yn blentyn, bu yn ysgol ddyddiol Llannor a Pwllheli. Dechreuodd bregethu yn. 1860, a thraddododd ei bregeth gyntaf yng nghapel Llwyndyrus, Mawrth 3ydd, 1860, yn yr ardal honno y trig'ai y teulu v pryd hwnnw. Aeth yn fuan i ysgol Ram-adegol Clynnog, oedd ar y pryd dan ofal Eiben Fardd. Yn 1862, aeth i Athrofa y BaLa, a bu yno am ddwy fiynedd dan addysg y Doctoriaid Edwards a Parry. O'r Bala, daeth i Rhydyclaidy igiadw ysgol ddyddiol, a bu yno yn gwneud gwaith da ymhob cylch am oddeutu blwydd'- vn a banner. Yn 1865, priododd a merch ieuanc rin- weddol-Miss. Elen Owen, o ardal Rhydyclafdy. Y mae Mrs. Davies eto yn fyw, ac wedi iprofi ei hun yn un o'r gwragedd ffyddlonaf, doethai, a mwyaf ym- roddgar, ac fel ei phriod yn llawn o weithredoedd da. Ru yn gynorthwy anghymaiol i'w phriod, a dygodd i fyny dyaid o blant, mewn amynedd a serchowg- rwydd, a theg yw dweyd fod tynerwch a gofal, a pharch y plant at eu rhieni yn llinell euraidd dlos yng nghymeriad pob un o honynt. Pan sefydlwyd Cymdeithas Adeiladu Lleyn ac Eifionydd, yn 1866, dewiswyd ef yn ysgrifennydd, a pharhaodd yn y swydd hyd 1896. Symudodd yr un pryd i fyw i Rthyd an Cottage, Llithfaen, ac oddiyno yn 1878 i Pwll- heli, oherwydd llwyddiant a heLaethiad gwaith y Gymdeithas". Yn 1872, aeth trwy Arholiad Cym- deithasfaol ,eynhelid yn Portmadoc, Hydref 22 a 23, ac yng Nghymdeithasfa Llanrwst, neilltuwyd ef i gyfliawn waith y weinidogaeth Me he fin 25, 1874. C'ymerodd ran amlwg yn sefydliad Bwrdd Ysgol Llannor, a bu yn glerc iddo am flynyddau lawer. Bu yn gynghorydd a henadur o'r Cyngor Tref -Pwll- heli, ac hefyd yn aelod o Gyngor Sir Gaernarfon. Yn ei swydd fel cyfiifydd bu hefyd yn archwiliwr swyddbgol dan y Trysorlys ynglyn a Chymdeithas au Oytfeillgiar a Darbodol. Yr oedd yn Rhyddfrydwr aiddgar a chymerodd ran flaenllaw mewn brwydrau seneddol yn Lleynfel goruchwyliwr dros Mr. Jones Parry, IMr. Watcyn Williams a Mr. Rathbone. Trefnodd ac anerchodd lawer 0 gyiadodydd drwy Oglecld Cymru gyda'r diweddar Brifathraw T. Charles Edwards i gasglu at gronfa ail-adeiladu Coleg Aberystwyth. Pan ymryddhaodd o ysgrifen. yddiaeth y Gymdeithas Adeiladu, penodwyd ef i swydd bwysig dan y Mutual Life Insurance Com- pany, sef goruchwyliwr dros Oigledd Cymru, a rhan o'r Deheudir. Ynglyn a'r gwaith hwn, symudodd i Gaernarfon i fyvV, a bno hyd 1904, aeth ar ol hyn am ysbaid i Giaerdydd, ac yn 1905, dychwelodd i fyw i Pwllheli, gan agor SNvyddfi yn Station Square, ac yn ddiweddar yn High St. Dyna yn fyr fraslinelhad o'i ddaearol symudiiadau. Diwyd iawn a phrysur fu gyda goruchwylion y 'bywyd hwn, fel y dengys y ffeithiau uchod, ond ym myd crefydd yr oedd ei galon. Un o brif nodwedd- ion ei gymeriad oedd gweithgarwch di-ildio yn nheyrnas ei Waredwr. Yr oedd ei sel yn anwybyddu arihawsterau, a pha mor bwysiLg bynnag y byddai galwadau ei swydd, yr oedd yn rhaid i bobpeth roi ffordd i' w ffyddlondeb i achos ei Feistr mawr. Ni fu yn fugail, ond ymha eglwys bynnag y byddai yn aelod, yr oedd ar unwaith yn llawn yni a gweithgar- WiCh ynddi. Efe oedd yr offeryn pennaf i sefydlu yr achos yn Nantigwytheyrn yn 1875. Y pryd hwnnw yr oedd i bob pwrpasi ymarrferoI yn gwneud gwaith bug ail yn eglwys iLlithfaen, a.c ar ei symudiad i. Pwll- heli yn 1878. cyflwynwyd iddo anerchiad ac anrheg. ion eraill gan yr eglwys a'r ardal. Yn Pwllheli ym- aelododd yn eglwys Salem, a bu yn ddiwyd ac ym. roddgar ryfeddol gyda'r bob! ieuainc. 0 dan ei ar" Weiniad daeth y Gymdeithas Lenyddol i fri a dylan- Wad, ac fel arwydd arlbennig o werthfawrogiad o'i lafur cyflwynwyd iddo anerchiad gwerthifawr yn cyn- nwys datganiad o'i "ymdrechion iluosog a'i lafur di. gyffelyb. Pan yng Nghaernarfon ymigysylltodd ag eglw,ys Mbriah o dan ofal ei hen gyfaill y Parch. E.van Jones, ac yng Nghaerdydd bu yn aelod gweith- gar yn eglwys Crwys Road. Cafodd amryw arwydd. ion o barch a gwerthfawrogiad o'i wasanaeth yn cynnwys anerchiadau oddiwrth Ddosfbarth Deiml Ar- fon, Cyfiarfod Ysgol Dosbarth Eifionydd, a'i gyd- Sw-yddogion gyda chwmni Ys'wiriol y Mutual. Yng nghapel South Beach, hefyd, lie yr oedd yn aelod yn awr, cyflawnai holl oruchwylion bugail, er heib ^i gydnabod felly. Yr oedd yn caru yr achos: a'i "oil enaid, ac yn meddwl yn fawr o'i igyd-addolwyr yn y lie. Yr oedd yn Ddirwestwr aiddgar a chydwy-bodol. Pan ddechreuodd Temlyddiaeth IXlia, ymdaflodd i'r gwaith gyda brwdfrydedd. Bu yn llenwi y prif swyddau ynglyn a Them 1 yddiaeth, a Spvnaeth waith mawr ,fe.1 Aiolygydd Temlau y Plant, t-eithiodd lawer ar hyd a lied y wiad i annerch ac 1 gychwyn Temlau, a phrin y gallwn feddwi am neb roddodd ,gymaint o'i amser ac o'i lafur i Ddirwest yn rhad o wir sel dros yr agwyddor. Tra yn byw Lleyn ac Eifionydd, yr oedd yn un o'r aelodau ttyddlonaf ar Bwyllgor Dirwestol Lleyn ac Eifion- Y d, ac ar wafianol adt)gau yn llenwi y swyddau Pwysieaf ynglyn a hi. Yn ddiweddar yr oedd wedi e! benodi yn un o Is-Lywyddion Cymanfa Ddirwest- ? Gwynedd. Bu yn arbolydd am flynyddoedd yng- y° a Chyfarfodydd Dosibarth Pwllheli. Yr oedd &anddo ddawn arbennig yn y oyfeiriad hwn. Y Cyf. gandllo ddawn arbennig yn v oyfeiriad hwn. Y Cyf. arfod Ysigol diweddaf y bu ynddo oedd yn Four. crosses, Medi 6, a thystiolaeth pawtb oedd fod enein- iad rhyfedd yng nghyfiariod yr hwyr pan holid yn Heb. x. ynghylich Sancteiddiad y Saint," a "Madd. euant Duw," teimlid wrth y cwestiynan ei fod wedi profi yn ei ysbryd y pethau mawr y sonid amdanynt. I In yn ymdrechgar iawn gyda cael adnewyddiad trwy y wl,ad ar yr addoliiad teuluaidd, a ffurfiwyd Undetb, a elwid Undeb yr Allor Deuluaidd, a gwnaeth les mawir. Yr oedd yn ddiflino yn ei lafur gyda Chymdeithas Gyd-genealaethol Darllen y Beibl. L'hwiliai arn enwau, ac amfonai y llyfrynau, etc., a'r oil yn. Uafur cariad. Bu yn hynod ffyddlon yn y C'yfarfodydd Misol. Byddai yn fyw i bob mater, a mynegai ei. farn yn glir, a I)hiOb amser yn llawn ysbryd gwaith. Yn y cyich. hwn eto., dewisiwyd ef lan ei frodyr i lenwi swyddau pwysig. Biu yn Llywydd y Oyfarfod Misol, a phrofodd ei hun yn wr deheuig, craff, ac yn fawr ei sel dros urddas y swydd, a gwaith y Oyfarfod Misol. Yn ei ahsenoldeb ibydd rhan dda o frwdfryd. edd crefyddol ar ol. Fel pregethwr, yr oedd yn feddyliwr treiddgar, yn tiiaddodi yn glir, a phob amser yn gadael y gynulleidifa gyda rhyw gwestiwn neu sylw i feddwl anulanynt, a'u chwilio. Ymdrin- iai a gwirioneddlau teyrnas Dduw mewn dull newydd, bywiog, a byddai yn sicr bob a,m.ser o'r gwrandawi.ad rnwyaf astud. Er's ychydig yn ol, yr oedd wedi ei benodi i agor y mae llafur, sef Efenigyl Marc, a gwnaeth hynny gyda newydd-deb anarferol. Wrth gyflwyno diolch- garwch y cyfarfod iddo, a datgan ei foddhad wrth ei wrando, dywedai y Parch. J. Puleston Jones, M.A., Ilia allai fecldwl am neb mwy addas, at agor y maes llafur hwnnw, na Mr. Davres—yn fynych yn Efengyl Marc yr oeddym yn cael geiriau felly meddai-" ac yn y fan,"—" ac yn ebrwydd," etc., un felly oedd Mr. Davies—byddai yn ei swyddfa y munud yma, a'r funud nesaf—" yn y fan" byddai yn y Station --deu,a-i yn ol, ac yn dbrwydd" byddai yn y PARCH. I). E. DAVIES, PWLLHELI. Gwr diwyd fel yna oedd, er ei holl brysurdeb, a'i byddai yn gyson ymhob moddion. Gadawodd ei fywyd egniol :argraff ar feddwl y wlad ei fod yn wir Gristion, a'i gariad yn tfawr at ei Waredwr. Ni ad- awai un cyfle fyned heibio, p'a ]e bynnag y byddai, ai yn ei swyddfa neu yn y tren, heb geisio gwneud rhywlbeth dros ei Arglwydd. Clyw.som gan un fu yn cyd-deithio ag ef yn y tren yr hanes hwn :—Daeth dau ddyn ieuainc i mewn yr oeddynt yn ddieithr i'w gilydd, ond dechreuodd Mr. Davies ar ryw ym- ddiddan, ac yn ei ddull oartrefol, cafodd hwynt i ddweyd eu hanes yn rhwydd, ac i addef nad oeddynt yn darllen y HejibL iCyn iddy.nt ymadael o'r tren, yr cedd Mr. Davies yn ei ddull dengar wedi cael addew- id gan y ddau, a'u geiriau wrth ysgwyd ihf Yr ydym yn sicr o gadw ein haddewid o ddarllen rhyw ran o'r Beilbl bob dydd." Un craff oedd i ad- nabod y natur ddynol, ac vr oedd megis yn darllen cymeriad y ddau faehgen ieuainc pan welodd hwynt. Diyuia nodwedd amlycaf ei fywyd— awydd i wneud daioni. Bydd bwlch mawr ar ei ol mewn llawer cylch, ac yn arbennig ynglyn a'r Ysgolion Sul, a Dir. west yn y wlad. Gadawa ar ei ol briod a thri o feibion, sef Mr. E. R. Davi,es, Ysgrifennydd Addysig Sir Gaernarfon, Mr. W. Talmage Davies, Rheolwr y Metropolitan Bank Pwllheli, a Mr. W. Ciaradioc. Davies, cyfreith- iwr. Yr oedd un malbi, :sef Mr. R. O. Davies, wedi ei ragflaenu er's ychydig flynyddoedd. Y tair merch ydynt Mlrs. Rees, Caerdydd Miss Vida Davies a Miss Dilys Dlavies. Y mae- y plant oil yn harddu ffyrdd crclydd, ac yn byw yn deilwng o'r aelwyd grefyddol eu magwyd arni, ac o'r rhieni fuont mor ymdrechgar a diwyd yn eu magu. Brawd i Mr. hefyd yw y Parch. W. Davies (B.), Trefor, sef tad y Parch. E. W. Davies (B), Ton, Rhondda, a chwaer iddo yw Mrs. ;Davies., Llithfaen. 'Huned mewn hedd. W. JONES. Fourcrosses.

Advertising

THE COUNTY SCHOOL, GREEN HILL. TENBY. Boarding School for Boys. A thorough modern education. Preparation for the Universities, the Various Professions, Civil Service and Commerce. Special attention given to backward pupils, IDEAL CLIMATE. For Prospectus, &c. apply to the Headmaster. THE COUNTY SCH001, ll. J t J. I I Q .] ,í, r»ox,o-]Bx-x.E",sr. øCgetr.E' grammar ) Dc Ellis EwJozvtnmt, A. D. 1665. Boardliag & !>af SclaooS for Boys EXCELLENT general education and training provided, with special preparation for the Univtrvitit*, t§m Ciril and Gem warm BOARDERS received at the HEADMASTER S HOUSE. For Prospectus, Fets, &c., apply to the KSAdetAiSTS ]>R. WILLIAMS' SniOOL. DOLGELLEY. Preparations fox the Central Welah Board aud Ox- ford Local Examiaatio03, London and Welsh Matri. cuLation. and University Scholarships. There axe three leaving Exhibitions, tenable at Colleiges, which are awarded annually upon the r. suits of the year's work. The Building and Grounds are excellently adapted to the comfort and health of the Pupiks, A NEW WING built 1.0 upo to meet the demand for i accomodatioo. A Dorawtic Science Depaxtment has reoeaatiy beeat added. TENNIS, CYCLING, AND HOCKEY. Inclusive Feet: BOARDING. £26 per annum; TUITION, Foi prospectus, apply to the Headmistress or to the Clerk to the Governors. ,I 1 INDIVIDUAL I Communion Cups. FOR LIST OF Patent Ideal Outfits and Samnies on Approval (CARRIAGE FREE), Write to THE MAKERS- Townshend's Ltd., Ernest St., Birmingham. WAR CRISIS.-Will you show your Patriot- sm by sending your order to keep our Workpeople going? -iJI6 1IIIft1IMt1D_ Cvmdeithas Yswiriol f Methodlstlaid Gallioaidd. Yn unol a phenderfyniad y Gymanfa Gyffreddaol yn Nhrefnewydd Mehefin 10—13, 1912, ffurfiwyd y Gymdeithas yn ddioed, a chymeradwywyd hi gan v Dirprwywyr Iechyd Cenedlaethol Cymru ar y 27 o Fehefin, 1912. Aelodaeth Gwirfoddol. Bydd yn dda gan yr Ysgrifenyddion ddanJon rhestr 0 r cyfraniadau wythnosol sydd mewn grym oddiar y isfed o Ionawr. Prif Swyddfa- 34, QUEEN STREET, CAERDYDD. Y sgrifenyddion- I'r De: THOS. THOMAS, o'r Brif Swyddfa. I'r Gogledd: Parch. W. W. LLOYD, Hawthorne House, Llanbeblig Road, Carnarvon. Trysoryddion I'r De: Mr. EDWARD JENKINS, J.P., 154, Cathedral Rd., Caerdydd. I'r Gogledd: Mr. JOHN DAVIES, Caernarfon,