Collection Title: Cymro (Lerpwl a'r Wyddgrug)

Institution: The National Library of Wales

Rights: The copyright status or ownership of this resource is unknown.

View full details

Image 1 of 16 Next Last
Full Screen
1 article on this page
NODION CYMREIG

NODION CYMREIG. Gwnaed casgliad o ^84 ar nos Sul yn eghvys y Tabernacl, Aberystwyth, at gyn- orthwyo'r Beigiaid. Bwriedir ei wneud i fyny yn .£100 a'i gyflwyno drosodd i'r drysorfa. ganolog. -+- -+- Gwr a chof da ganddü: yw Esgob Llanelwy. Mae rhai blynyddoedd er pan fu Syr Henry Lewis yn rhoi curfa ancsgorol iddo yngiyn a Dadgysylltiad. k welsoch chwi Iythyr yr Esgob ar Eisteddfod Bangor? --+- --+- .j Pasiodd eyfarfod gweinidogion cvlch b b Conwy benderfyniad yn erbyn gwasanaeth gorfodol yngiyn a'r Fyddin. Pasiwyd, hefyd, i anfon y penderfvniad i olygydd y British Weekly," cr mwyn i Syr Robertson Nicoll weled nad yw pawb yn cytuno ag cf. --+- -+ '-+-- Dyma ail-argrafliad 0 Spurrell's Welsh- English Dictionary" wedi ei gyhoeddi, wedi ychwanegu ato a'i ddiwygio. Hwn yn wir yw'r seithfed argraffiad o'r cychwyn, ond yr ail dan olygiaeth Bodfan. Bydd adolygiad arno yn y Cymro yn fuan gan y Parch. T. Mordaf Pierce. --+- --+- --+- Mewn perthynas i baragraff a gyhoeddwyd yn y C'ymro, da gennyf glywed ar awdurdod diamheuol mai amcan y Llywodraeth yw diogelu rhodd Syr William Thomas er sefydlu ysgol feddygol i Gymru. Mae y Llywodr- aeth yn awyddus am gaol yr ysgol yn un genedlaethol, ac nid yngiyn a Choleg Caer- dvdd. --+- -+~ --+- Gan nad both ellir pi ddywedyd am hen dref CaerfyrdLn, penderfyna na fydd' yn ol mewn gwneud ei rhan i geisio llesteirio difrod y fas- nach feddwol, a da yw darllen am y mesurau gymer yr awdurdodau i garioi eu bwriad'au allan. Yn hyn y mac yn esiampl i drefi eraill lion n ant fod lawer ar y blaen iddi, a gvvyn fyd na efelychent hi. -+- Un o gylchgronau grywuisaf Cymru yw Y Greal,"—-hvnny yw o'r rhai wyf yn ei weled. Dan wyth ar hugain o wahanol henawl.au ceir coliant, traethawd, can a haIies. Nid wyf byth yn gweled y Traethodydd." Go- beithio ei fod yn fyw—ac yn llwyddo. Ond os fel arall, daw'r "Greed" i lanw ei le yn y man. Megir beirdd ac athronwyr yn Aber- ystwyth. -+- -+- --+- Bydd rhaid i Gyngor Dinesig Merthyr dalu mwy am addysg y rhanbarth o hyn allan, canys yr wythnos ddiwedd'af cyflwynodd dros bum' cant o'r prifathrawon ac athrawesau apel am godiad vn eu cy'flogau. E,u dadl bid sicr oredel fod. pris angenrheidiau bywyd wedi ''Cljd i Pa bryd tybed y gwna'r pregethwyr apel ? -+- -+ Dyma argraffiad newydd 0 lawlyfr Gwasg Caergrawnt ar Merionethshire, by A. Morris, F.R. Hist. Soc., with Maps, Dia- grams, and Illustrations. Cambridge at the University Press. 1915." Ltyfr rhagorol, ar lawer cyfrif, ydyw hwn, cystal ag y galles- .1 21 id disgwyl i un o'r tu allan i'r Sir ei wneud. Ond' da Juasai cael rhywun i cldarllen y copi cyn ei gyhoeddi. Eir enghraifft dywedir am waith aur y Clogau, "which is systematically worked at the present time,—a'r holl beir- iannau wedi eu gwerthu a'u cario ymaith! Dywedir am Didolgellau it has a manu- factory of flannels and coarse woollen cloth Ac am y Bala: "Flannel manufacture and brewing are the chief industries." Gwlanen a chWrw yn y Bala; Trwy fwyafrif bychan penderfynodd Cyngor Dmesrg Mountain Ash i .ganiatau i'r Cinemas gael eu hagor ar y Sul, a hynny yn wyneb g-wrthdystiad dir a phendant eglwysi'r ardal. Dichon y dylid: d'ywedyd mai yn ystod y Rhyfel y gwneir hyn, ond waeth'beth, bydd yn wers bwysig i grefyddwyr y gyinydogaeth. Dylid gofalu fod y oreu yn cäcl eu hethol ar y Byrddau hyn. --+- -+- P'roffesa Esgob IJanelwy y teimla yn ddwys iawn yn wyneb y bwriad o gynnal yr Eisteddfod Genedlaethol ym IVlangor deni, ac ni phetrusa roddi datganiad i'w deimlad m'ewn iaith anghymarol gref. Gyda phob dyledus barch iddo, nid rhyw lawer o bwysau gariaei gyngor, gan; y teimla cynifer ei fod trwy ei ymadroddion ffol ar achlysuron eraill wedi fforffeduei hawl i glust y bobl. Hysbyswyd fi fod Cyfarfod: Misol Dyffryn Conwy yn trefnu i flaenoriaid yr eglwysi gael trafod gyda'u gilydd y weinidogaeth Saboth- ol a'r gydnabyddiaeth am d'ani yn wyneb y ffaith fad .moddion cynhaiiaeth mor ddrud yn bresennol. Disgwylir i rywbeth heblaw siarad ddyfod o r symudiad hwn. Cyflwyn- wyd y cwestiwn amserol ond delicate hwn i sylw y Cy far fod Misol gydag urdd'as a theim- lad o'i ddifrifwch gan Mr. Robert Davies, Deganwy, ac nid oes i'r weinidogaeth nac i w,einidogion gywirach cyfaill nag ef. Myneg- odd y llywydd yntau ei argyho:eddiadau ar hyn yn dra effeithiol, a siaradbdd amryw o flaenoriaid cyfrifol i'r un cyfeiriad. Oher- wydd lledneisrwydd y pwnc tewi wnaeth y gweinidogion, ond da oedd ganddynt na ddangoswyd dim ysgafnder gyd'a mater o gymaint pwys. -+- -+- --+- Cynhaliwyd cyfarfodydd P'wyllgor Athrofa y Bala ar y 23 a'r 24 o'r mis hwn. Daeth yng-hyd gynhulliad da o'r aelodau. Wedi derbyn a chadarnhau adroddiadau y pwyll- gorau lleol, ariannol, &c., aed at y gwaith a yrnddiriedwyd i'r Pwyllgor gan Gymdeithasfa Harlech. Gwelwyd yn y fan fod ad'rodd'iad- au y Cyfarfodydd Misol yn anffafriol i benodi Pnfathraw ar hyn o- .bryd. Gan fod naw 01 16 yn galw am oedi., a'r rhan fwyaf o'r rhai hynny am oedi er mwyn gweled a ellid dim uno y ddau Goleg" ar hyn o bryd, a phedwar yn goifyn yn bendant am uno cyn gynted ag y gel lid. Wedi cryn lawer o d'rafodaeth ar y mater yn ei agweddau cyffredinol a neilltuol, cynhyg-iwyd" Ein bod yn pennu gwr cymwys i fod yn llywydd yr Athrofa am bedair neu bum' mlynedd, yna efallai y byddid yn aeddfed i uno y colegau y pryd hwnnw." Fiel gwell- iant cynhygiwyd a phasiwyd1, Ein bod yn gofyn am i'r athrawon presennol wneud gwaith y Coleg rhyngddiynt am un flwyddyn. Yn y cyfamser fod pwyllgor o 15 <0 bersonau yncael eu penodi i ystyried yr holl gwestiwn o uno y Cblegau ac i ystyried y pwnc o addysg ar gyfer y weinidogaeth yn ei holl agweddau, ac i ddwyn eu hadroddiad' ar hyn erbyn Cym- Idehhasfa Mehefin y flwyddyn nesaf. Gwelai y Pwyllgor nas gellid gwneud dim yn effeith- iol erbyn y Gymdeithasfa ncsaf. Y person au a ddewiswyd ar y pwyllgor i wneud vmchwil- iad i'r holl achos yw y personau hyn Mr. J. R. Davies, Llywydd, Parchn. J. Owen, M.A., yr Ysgrifennydd, John Owen, Anfield, John Williams, Drynstencyn, H. E:. Griffith, M.A., Croesoswallt, Howell Harris Hughes, B.A., B.D., Liverpool, Ellis James Jones, M.A., Rhyl; Mri. Edward Jones, Macsmawr Hall, Richard Jones, Pendinas, W. R. Evans, Ruthin, J. E. Powell, Wrecsam, Dt S. Dav- ies, Dinbych, E. Rowlands, Pennal, James Venmore, Liverpool. Mewn newyddiadur Seisnig pw-ysig yn ddi- m eddar, ymholwyd os oedd Arglwyddi yn mynd yn Ilai eu gwerth yng Nghymru, canys meddir yn wTahanol i arfer ni cheir ond enw un o honynt ymhlith Llywyddion Eisteddfod Bangor eleni. Both bynnag yw ystyr y gofyniad, teimlir fed mawr a bach, cyfoethog a thlawd, yn y cyfwng hyn, vn cael eu dwyn yn nes at: cu gilydd. -+-- --+-- Clywais mai ychydig iawn o deithiau Sab- othol sydd etc wedi trefnu i roddi ychwaneg 9 o dal am y weinidogaeth Sabothol, er y gwyr pawb fod treuliau byw yn llawer uwch i breg- ethwyr yr un fath ag i eraill. Rhyfedd mor foddlawn yw llawer o rai cefnog eu hamgylch- iadau i weision yr Arglwydd fod mcwn caledi. Onid yw blaciroriaid yr eglwysi Avrth esgeu- luso ystyriaeth o'r cwestiwn hwn: yn gadael un o'r dyledswyddau amiycaf a phwysicaf heb ei chyflawni -+- -+- -+-- D'eallaf yr ymddengys yn rhifyn Gorffennaf y Welsh Outlook" ddarlun d'yddorol iawn gymerwyd yn Downing Street o Mr. Lloyd George, Syr Henry Jones, Glasgow, a'r Parch. John Williams, Brynsiencyn, yn ystodi ymweliad yr olaf a'r Gymanfa Gyffredinol g-ynhaliwyd gan y Methodistiaid Calfinaidd Cymreig yn Llundain. Bydd anerchiad Syr Henry Jones ir Gymanfa yn Hawn yn y rhifyn hwn, ac hefyd anerchiad y Prifathro T. F. Roberts, Aberystwyth, ar y Rhyfel, a dra- r,v d a' ddodbdd yng' nghyrddau adran Seisnig Undeb Bodyddwyr Cymru a Mynwy. --+- -+- --+- D'rwy garedigrvvydd yr awdwr, cefais gopi o R(eminisences of the Rev. D. Edwardes, for 25 years Headmaster of Dbnstone." Ganwyd Mr. Edwardes yn Crynfryn, Nant- cwnlle, Ceredigion, Gor. i, 1836, ac y mae yn awr yn byw yn ei hen gartref, wedi treulio,,o, es, lafurus a llwyddiannus. Graddiodd yng Nghaergrawnt, a daeth yn brifathraw Ysgol yr Eglwys yn Denstone. Yn ei atgofion cymer y blynyddoedd fel cerrig milltir y daith, a dywed bethau gwerth sylwi arnynt. Wedi dyfod' yn ol i Geredigion mae ganddo air da i Ymneilltuwvr, a da fyddai danfon copi o'r 1 lyfr i Esgob Llanelwy. -4- -4- -0.- Da gennyf glywed fod Mr. John Edwards, z;1 Dtolgellau, gynt 0 Fanchester, newydd orffen ysgrifennu Hanes Methodistiaeth ym Man- chester, Yn ddis,taw a diwyd, bu wrth y gwaith am flynyddbedd, yn casglu ac yn chwilio, nes gallu dwyn ynghyd hanes manwl am gych wyniad a thynant achos crefydd ym t,Y I Manchester. Yr oeddcysylltiad agos Mr. Edwards a'r gwahanol eglwysi vi-io, flynydd- oedd lawer yn ol, yn profi o werth amhrisiad- wy yngiyn a'r gwaith, ac nid oes yn fyw heddyw neb a wyr fwy am dano, ac a wyr yn fanylach na Mr. Edwards. Gobeithio y trefnir i ddwyn y llyfr drwy'r wasg yn ddiym- droi. -+--+--+- Ai tybcd mai yr 11 nig goifiant a gaiff William Jones yw y Uyfryn o ddeuddeg tudalcn, sydd wedi ei argraffu yn ddestlus a'i rannu ymhlith cyfeillion 1 Ynddo, ar un tudalen, ceir cofnodi byr am brif ddigwyddiadau ei fywyd o Awst 1, 1860', pryd y ganwyd ef yn Penmynydd, Mon, hyd ei gladdedigaeth C'alanmai, 1915. Yna mae yr anerchiad a draddbdodd y Parch. J. Morgan Gibbon yn y gwasanaeth coffadwr- iaethol yng Nghapel Charing Cross Road ar awr y gladdedigaeth. Dbrllenais y cofnod a'r araith, a gofynais i mi fy hun, Ai tybed y caras.ai William Jones gael rhywbeth yn rhagor1 1:l-