Collection Title: goleuad

Institution: The National Library of Wales

Rights: The copyright status or ownership of this resource is unknown.

View full details

First Previous Image 3 of 16 Next Last
Full Screen
5 articles on this page
No title

YMOSODIAD LLWYDDIAXUS. Cyn belled ag y mae a fyno'n byddin ni, digwyddiad pwysic-af yr wythnos a. aeth heibio oedd yr ymosodiad llwyddianus' a ddechreu- wyd ddydd Merclier yr wythnos ddiweddaf ac sydd eto heb dreulio ei.nerth. vVedi tan- belenu ffyrnig iawn ar linellau'r gelyn, gwnaeth y Prydeinwyr ymosodiad pender- lynol, a llwyddwyd i gymeryd pentrefi Neuve Chapelle a L'Epinnett oddiarnvnt ynghyda llawer 01 ffosydd. Y mae'n anodd QVvvbod i sicrwydd faint o'r gelynion a gymyrwyd yn garcharorion, ond ymddengys v gellir gosod y .rhif yn rhywle o bymtheg cant i ddwy fil. Yr un adeg gwnaeth em llongau a wyr waith da trwy dan-belenu v ffordd haiarn a'r bont bwysig yn Menin, dryllio gorsafy. ffordd haiarn yn Courtrai, ac ymosod ar orsafoedd pwysig Don nDollai. Yn ol yr amcangyfrif. collodd y gelyn tnn. deng mil o wyr, ac y mae'n debyg fod eu colledionerbyn ityn yn llawer mwy.. Yr oedd yr ymosodiad hwn yn hollol anisgwyliadwv gan y gelyn a chan y rbai sy'n astudio'r rhyfel yn y wfad brio. Ers rhai dyddiau. yr oedd y Germaniaid yn crvnhoi eu milwyr ar yr Yser, a'r dybiaeth gyffredin oedd eu bod yn bwriadu gvraeuthur un ym- drech eto i gyrhaedd Calais. Beth bynag oedd, eu cynllun, difethwyd ef gan: Syr John French, canys y maent yn aWr yn rhoi pob 

No title

AR Y MOR. Bu'r wythnos yn un pur ddyddoroi ar y root hefyd. Cyn i ni fyned i'r wasg yr wyth- uos ddiweddaf, ond yn rhy yr i wneuthur ^ryb'Wylliad a'hi dafio y;rt yHodiadau daeth gair. y IT Atmaciiaidd U12 wedi ei .'1" <:<' suddo. Y mae si;, feI y dyweclwyd yr wyth- nos ddiweddaf, fod yr Almaeriwedi colli crvn lawer yn ychwaneg, end ni wnaed dan yn hysbys ond am yr U8 a'r U12. Y mas un papur Almaenaidd, modd byaag, yn cydnabod eu bod wedi colli saith. Y nae' y submarines hwythau wedi bod yn bur brysur. Er dydd Mercher, yr wythnos ddiwedrlaf; ymosodasant ar saith o longau, ac er na l\vyddasaD.t;.i suddo'r oil, gwnaethant hwy yri ddi- ddefnydd. Efallai fod yr hysbysiad nad yw Prydain yn bwriadu ystyried dynion y sub marines a gymerir i'r ddalfa ganddi fel car-' charorionrhyfel cyffredin edi cael peth effaith, canys dywedir fod yr U29, a suddodd bump o longau oddiar lannau Gernyw, wedi rhoddi amser i griwiau yr oil ohonynt ddianc, ac hyd yn oed wedi gwahodd rhai ohonynt i'r caban ac wedi ymddwyn yn lied garedig atynt. Dydd Sadwrn hysbyswyd am suddiad y liner. arfog, "Bayano," mewn canlyniad i ymosod- iad gan submarine, a chollwyd tua dau gant o'rdwylo. Hyd yn hyn ni lwyddodd y gelyn i gyffwrdd yr un o'r llongau sy'n cludo milwyr. i'r Cyfandir. Dydd Mawrth daeth y newydd fod y "Dresden," yr unig un o longau Admiral von Spee a ddiangodd o frwydr ynys- oedd Falkland, wedi ei suddo. Daliwyd hi oddiar lannau Juan Ferandez, yi-i Tawel, gan dair o longau rhyfel Prydeinig. Y mae hyn, ni gredwn, yn clirio'r moroedd oddi- wrth longau rhyfel y gelyn, bddige-i-th i y "Karshdiue."

No title

WILLIAM P. FRYE." Ychydig araser yn ol yr oedd yr Almaen yn disgwyl gweled y wlad hon a'r Unol Dal- aethau yn ben-ben oherwydd y "Dacia." Nid oedd hynny yn debyg dan unrhyw amgylch- iadau. ac osgowyd pob perygl trwy dctrych- feddwl gwych rhy wun, sef peri i long Ffrengig (y mae cyfraith Ffrainc yn bendant, ar bwnc trosglwyddo llpngau gelyn i wlad, amhleidiol) gymeryd y "Dacia" yn garcharor. Ond yn y cyfamser syrthiodd yr Almaen ei hun i waeth arnryfnsedd o lawer na'r un a baratodd i'r \vlad hon. Ddiwedd yr wythnos ddiweddaf diangodd y llong ryfel Almaenaidd "Prinz Eitel Friedrich" i borthladd Newport News, yn Virginia- Yn ol fely dywedir ffoi a wnaeth o flaen llong ryfel Brydeinig, ac y mae ami eisiau cymaint o adgyweiriadau fel y mae'n debyg na welir hi ar y mor yn ystod y rhyfel yma, eto. Ond bu ei gyrfa yn rhamantus. Diangodd o Tsing Tau, ac yn ystod y misoedd diweddaf bu'n crwydro ar hyd yr Atlantic Deheuol, a. llwyddodd i suddo tair o longau Prydeinig, tair o iloilgau. Ffrengig, un llong Rwsiaidd, ac un llong Americanaidd. Gyda'r olaf, fel y gellid tybio, y mae'r helynt. Yr oedd 300 o ddwylo'r llongau a suddwyd ar fwrdd y "Prmz Eitel Friederich" pan gyr- haeddodd Virginia, ac yn eu plith yr oedd CrÏWi a, chapten y "William P. Frye," llong Americanaidd gyda llwyth o wenith, a sudd- wvd gan yr Almaeniaid ergwybod mai lilong Americanaidd ydoedd. Mewn canlyniad i'r hysbysiad hwn y mae'r teimlad yn yr America wedi troi yn lied gynhvrfus, ac y mae llawer o'u pa,purau wedi defnyddio iaith pur blaen am ymddygiad yr Almaen. DealKvn yn awr fod yr Almaen wedi gwneuthur rhyw fath o ymddiheurad neu esgusawd ac wedi hysbysu llywodraeth yr U.D. y bydd iddi dalu am y llong a'r llwyth a rhoddi iawn i'w pherclien- ogion. Ni wyddis eto a foddlonir ar hyn; ym marn y cyhoedd Americanaidd y mae cymeryd dinasyddion y Talaethau yn garcharorion yn llawn cymaint pechod a suddo un o'u llongau. Nid ydym yn meddwl y bydd i hyn dynu r Talaethau i'r rhyfel, na dim o'r fath beth, ond v mae'n ddigwyddiad anffodus i'r Almaen, canys dyfnhaodd a, chryfhaodd y teimlad i'W herbyn yn y wlad. 4'-

No title

YN Y D WYRAIN. BU'l' tywyddbraiddyn a nffafriol i'1' gweithrediadau yn y Dardanelles ar hyd yr wythnos, end y mae petbau yn symud llawn cystal a'I' disgwyliad, ac y mae'n"rhyfedd cystal sylwi fod pawb yn y dwyrain eisoes fel pe wedi penderfynu fod Caercystenyn i syrthio. • Cymer amser maitb i'¡; darostwng, ond vn • bwvr neu bwyracb y maeei thynged yn sier. Deallir erbyn hyn fod gan/Ffraiiic fyddtn yhg .Ngogiedd Africa yu barod. ,pm dda^'r^fl^g'T" weithredu ar y tir yn erbyn r.mddiffyn y Dar- danelles. Yn y cyfamser y mae teyrnasoedd y Balkan y;n gwylio'rdat.blygia.d;u, ac yn barod, y mae'n debyg, i weithredu pan welont amser cyfaddas., Y mae rhai papurau yn y wlad hon yn tueddu i weled bai ar ddiplom- yddiaeth y teyrnasoedd nnedig am na wnaeth- | pwyd ac na wneir-hycl y gwyddis—ddigon i |i| enill IE lwlgarIa, trosodd i'n hochr ni. Yn ystod y dyddiau diweddai y mae sefyllfa Itali wedi cael llawer o sylw. Sylweddola'r Almaen mor bwysig iddi hi yw cadw'r wladhonno yn am- :1 hleidiol, ondyn ol ei pholisi arferol, y mae am i ryvhm a rail dalu am ei diogelu hi. Fe wyr j pawb mai dytiead yr Eidal ydyw ad-enill ei I hen diriogaeth ar lannau Mor Adria, sef y v Trelltino a dinas Trieste,lleoc^ld y methwyd eu [! cipio o grafanc Awstria cide, rliyfel y rhydd- | had. Italiaid, gan mwyaf, ydyw trigolion y f! rhannau hyn, ac y mae'n naturiol iddynt, wedi byw'n hir dan sawdl yn eStron, hiraethu am gael ymuno unwaith eto a'u cydwtadwyr. Yn awr y mae'r Almaen, trwy r wasg a thrwy r gyfryngau mwy uniongyrchol, wedi ceisio oerswadio Awstria i brynnii amhleidgarwch Itali trwy drosglwyddo iddi ran, beth bynag, o'r. tiriogaet-ha-u hyn. Nid yw.y cvnlhm, fel y gwelir, yn myned i gostio dim i'r Almaen, ac y mae Awstria, yn ol fel \r hysbysir, yn gweled hynny. Dadl yr Almaen ydyw iddi fyned i ryfel i amddiffyn Awstria—y mae'r rheswm am y rhyfel yn newid fei bo'r angen, —ac v dylal Awstrl,.ii yn, awr v)neuthur rhyw aberth. Y mae Yml-zerodraetii Awstria, wedi gwrthod gwneuthur dim o'r fath, ac y mae r cynllun, yn ol pob golwg, wedi myned i'r-dim. eyyi l lun, yn ol p c b oo t N- g I Y canlyniad ydyw fod yr Almaen yn anfon milwyr i gynortliwyo Awstria i amddiffyn y | lerfvri rhyngddi ag Itali, ac y mae hefyd wedi b ,,ir d (I gwertl iti glo I"i- Itt-tlt. gwahardd gwerthu glo i'r Itali.. <

No title

GYFFREDINOL. I I Y peth pv. \sicaf \n araeth Arglwydd Kitchener yn Nhy'r Arglwyddi ddydd Llun oedd yr hyn a ddywedodd am yr angen am. ragor o ergydion ac arfau rhyfel. Nid ydym yn cynhyrchu d'gon ar hyn o bryd, ac y mae peth o'r bai i'w osod ar weithwyr di-daro ac esgeuius. Yr oedd y sefyllfa, meddai Arglwydd Kitchener, yn peri pryder iddo ef, ac yr oedd y Llywodra.eth yn myned i symud ymlaen ar unwaith i ychwanegu'r cynyrch. Da, genym ddeall hefyd y diogelir hawli'au'r gweithwyr yn y mater yma, ac y cydnabyddir llafur cyson a: ffyddlon, megis y cydnabyddir 125NVasanaeth ar faes y frwydr. Gwasanaeth i'r wlad ydyw'r naill a'r llall, ac y mae'n ddi- ameu genym y bydd i apel ddifrifol yr Ysgrif- enydd Rhyfel ateb y diben. Os ydys yn bwr- iadu. gwneuthur ymosodiad penderfynol yn Ffrainc a Flanders y mae'n rhaid paratoi'r ffordd, fel y dywedwyd uchod, gyda'r gynnau mawr, ac y nae'r cwb.1 yn dibynnu ar. gael digon o "ammunition" iddynt hwy. Calonog, ar y cyfan, ydyw'r hanes am y brwydro. Y mae'r fyddin Brydeinig yn par- hau i enill tir er fod y gwrthwynebiad erbyn hyn yn ffyrnig ac yn benderfynol iawn. Ond y mae y gwahaniaeth rhwng colledion y naill ochr a'r llall yn bur awgrymiadol. Tybir fod yr Almaeniaid wedi colli tua 18,000, rhwng y rhai a laddwyd ac a glwyfwyd, a dywedir nad yw ein collediqn ni yn yr ymosodiadau hyn yn fwy na 5,000. Y gynnau mawr, y mae'n ddiameu, sy'n cyfrif am y gwahaniaeth. Y mae'r Ffrancod hefyd yn gwneuthur cynydd boddhaol. Yn y Dwyrain y mae'r Rwsiaid nid yn unig yn gwrthsefyll ymosodiadau Von Hindenberg ond hefyd yn llwyddo yn eu hym- osodiad eu hunain ar hyd y llinell. Nid oes genym1 Ie i fyned i'r manylion, ond hyd y gellir gweled nid enillodd yr Almaeniaid ddim sylweddol iawn trwy eu hymgyrcli fawr ddi- weddaf. Y newydd diweddaraf am y Dardanelles pan ydym' ar fyned i'r wasg ydyw fod yr "Amethyst," un o'n llongau ysgafnaf, wedi myned cyn belled a Nagara. trwy'r mines a rhwng yr amddiffynfeydd er mwyn cael gwyb- odaeth am ddarpariadau cudd y Tyrciaid. ■Nid oes "dim wedi ei hysbysu'n swyddogol am hyn eto, ond y mae'r peth yn ddigon posibl. .Y mae llawer o waitb i'w wneud yn y/Dar- danllés; ond v gred gyffredin ydyw ir yn Kwyr neu bwyrapli. ■ t