Collection Title: goleuad

Institution: The National Library of Wales

Rights: The copyright status or ownership of this resource is unknown.

View full details

First Previous Image 3 of 16 Next Last
Full Screen
7 articles on this page
No title

TUA SALONICA, ohonynt -xv,e,,I,l cro&s* fiindir i diriogaeth Groeg, wedi meddianu Demir Hissar, tref i'r dwyrain dde- iieu o Saloniea, ac wedi cyrneryd uri o amddi- ffynfcydd y Groegiaid. Y mae'n wir nad ym- 1 ( lc n I ddengys y bu yno frwydro; gadawodd y Groegiaid y lie ynUufuclid 1 orchymyn o Athen. Y ii-iae cryn la.wer o ddyfalu beth. ydyw am- can yr ymgyrch hwn. Dywecl rhai. mai par- otoad ydyw am ymosodiad ar aden dde y Cynghreíriaid yn Salonica; baasai hynny yn bosibl, er y buusa-i'n rhaidi caeL mwyna, 25,000 o fihvyr i obeithio eniil dim trwyddo, Dy- wed ereill mai syniud am1 borthladd Kavailla. y mae'r gelyn. Perth yn i Groeg y. mae'r porthladd hwnnw, ond y mae'r Bwlgariaid bob amser yn ei chwennych, ac ar hyn o bryd buasai'n neilltuol o hwvlus i'r Almaeniaid. Dyna'r safle filwrol cyn belied: ag yr ydym yn ei deal', ar hyn o bryd. Ond y mae'r safle vvleidyddol yn llawer iawn mvvy dyrus. Aeth- om ni i Salonica. trwy gydsynial, os nad trwy wahoddiad y gwr oedd ar y pryd yn brif wein- idog Groeg, ac aethom yno er ceisio .arnddiff- yn Serbia, gwaith yr oedd Groeg ei hun wedi ymrwymo i'w wneuthur. Wedyn dym- ch welcdd y breni'n lywodraeth gyfanSodd- iadol Groeg, a newidiodd pefchau yn fawr. Kid oes lawer.o amheaaeUi nad yw cydym- deintlad. brenin Groeg gyda'r Almaen a. chyd- ag Awstria, ond y mae ymyriad Bwlgaria yn aH yn ei osod yntau mewn lie cyfyng iawn. Beth by nag-ydyw svniadau mwyalrif.y Grceg- wyr am y gwledydd eraili sydd yn rhyfela —ac y mne'n debyg nad yw yGroegwr cyff- redin yn ochri llawer v naill fforddi na'r llail— jiid oes ond un syniad yn y wlad am y Bwl- 1 gar. Y mae-'r Groegiaid yn ofni ac yn drwg- of t) '? o- ( ?, vii ( i rw, dybio'r Bwlgariaid, a byth er y rhyfel diwedd- af yn v Balkans bn'r ddwy wlad ar delerau drvvgdybus iawn. Dyvved Bwlgaria y dy- Sa,'e,-i;ca ? r? 1, lasai Sa'oniea a Kavalla/fod yn eiddo iddi hi, ac y r Groegwr yn credu o hydi ei bod a in geisio en meddianu. Beth bynog yw syn- iad y Bcenin Constantine a' i y ddigon amlwg fed y bobl yn Bvvigar. Hyd yn. hyn aid oedd: y teimlad hwnnw wedi uehel invn yn ystod1 y 1 hyfel presenol; n.1 tros y ter- fyn Oi'r blaen, ac eithrio rliyw vmgyrch nea .ddwy a,m ycb.ydig oriaii. Ond wrth wele(I hyddin.oe:

No title

MESOPOTAMIA. Nid ces dim .newydd iawn -i'w dclywedyd am y safle filwrol yrn Mesopotamia cyn bell- ed ag y gellir deall y mae'r Rwsiaidyn sviii- ud ymlaen yn dda, ac nid yw'r Tyrcod- eto yn ymddaugos. fel pe wedi penderfynu ymhle. i wnenthur gwrthsaflad. Yn wir, y mae gwrth- sefyll yn effeithioi yn tnyned yn beth anos iddiynt ei wneathar wytlmo« ar ol wythnos. Y peth mwyaf dyddoro1 ynglyn a'r tha-n yma o'p macs ydyw cyhoeddiad y, dispatches ytiglyn a'r ymosodiad ar Ctesiphon, ac'ym- drech Tc-wnshend i gyrhaedd Bagdad. Gwyr pa!wjb erbyn hyn i'r ymgais honno droi yn fe.thia.nt, ac i Townshendodod eneilio i Kut am nad oedd ganddb ddigon o filwvr i wyneba • ndgyfraerthion, -v Twrc. Ond ni wyddid hvd- ddydd LInn fod Tbwnsbend e.i Iran yn wrtb- wynebol iawn i'r cynllnn, ac wedi dvwedyd cyn, cychwyn nad oedd hynnv o filwyr oeddi. ganddo,ef ddigon at y gwaith. N1 PII"YGqld aynny unrhyw gyfnewidiad yn y gorchymyn, ac aetli Townshand, ar oil gwrthdystio, ym- laen gyda'i" ymgyrch, gyda'r canlyniadau an- ffodus y mae pawb erbyn hyn yn gwybod am danynt. Dywed y Cadfridog Nixon, gan yr hwn yr oedd yr awdurdod uchaf ar y pryd, ei.1 fod yn meddwl fod gan Townshend ddigon o fyddin i'r gwaith oedd i'w wneuthur, yn en- wedig yn-wyneb y wybodaeth fod dwy adran arall i ddyfod o Ffrainc. Ychwanega, Gen- efal Nixon na, chcdodd General Townsliend anrhyw wrthwynebiad ar ol deail hyriny. Y HKte'n ddiameu fod hwn yn an. o'r pethaa y ceir ychwaneg o oleani arno ar ol y rhyfel. Yn y cyf amser, dyddorol i Gyrnry ydyw gwy- bod mai un or gwyr a benodwyd i wileyd yrnchwiliadi rai pethau ynglyn, a.'r ymgyrch ym Mesopotamia ydyw: Mr. Vincent, un o feibion y diweddar Barch. J. C. Vincent, a f u'l-L ficer Caernarfon flynyddoedd yn 0'1. Caf- odd Mr. Vincent, yrfa, ddisglaer yng ngwas- anaeih gwladol India. cte

No title

YN Y GORLLEWIN. Y mae vermin erbyn hyn yn un o r enwaa tristaf yn y byd; nid oes neb a wyr i sicrwydd pa sawl mil o wyr a fu farw yn yr ymdrecb. i gymeryd ac i amddiffyn y ddimis honno, ac nid ydym yn meddwl fod yr ymdrech eto" ar ben. Yn ystod yr wythnos a aeth lieibio ba pethaa yn edrvcb yn bur ddu. Enillodd y gelyn frvn y Dyn Marw—enw sydd yn fwy priodol iddo nag erioed erbyn heddyw—ac am rai dyddiau yr Öeddi illawel"vnmecldwl fod r;;iin mewn perygl gwirioneddol. Y inae"r perygl yn ibod y mae''n ddiamea, ond erbyn hyn, edrycha pethau yn well. Y mae'n a.n- odd siarad yn rliy uchel am amddifiyniad y Ffrancod a chynllaniau'r Cadfridog Petam, gwr nad oedd ond cymol cyndiarol anadna- byddus ar didechrea y rhyfei. Pan ydym yn ysgrifennu y mae peihau yn gyntharol dawel o tlaen Verdun, ond dywedir fod y Tywysog Coronog yn ca,sglti adgyfnerthion. o ran arall o'r.maes ac y mae'n fwy na, thebyg y gwneir ymosodiadaa raawr eto yn fuan. Syilwn ar yr aiiican ymhellach ymiaen. Pery brwydro gyda, gynnaa mawr i fyned. ymlaen ar y llinell Brydeinig, ac y hanes a ryddi Syr DOll- glas liaig anI frwydro y chwe mis diweddaf yn d'üngos y hu. yno ymladid pHrllLllIs a dygn e,i, ri;tcl oes dim neilltuol wedi ei w-neud. Fe sylwodd ein darllenwyr, y H18(" fl, ddiaa, fed y paparaa dyddicil yn ystod y dyddiau. diweddaf wedi cyhoeddl mapiaa mawr o'r llinell Brydeinig; y. mae'n bosibl fod rlryw; ystyr yn hyn, ac y bydd yn werth ymgyngjiori a'r iiiapiati cyn bo hir. Nid oes dim neilltuol yn nispatch Syr Douglas Haig yn gahv am sylw, ond y rnaø ei don yn ob- eitihiol, a dywed yn y diwedd\fod mantol y fantais yn troi o'n plaid. Bu brwydro neill- tuol o ffyrnig rhwng yr Awstriaid a'r Ital- iaid, a ba raid i'r diweddaf encilio i'w tiriog- aeth eu hunain. Erbyn hyn, niodd bynag, ymddengys ea bod wedl cyrhaedd llinellau eryfaclt, ac yn da], ea tir ac. y mae'n amlwg fod, colledion yr Awstria.id yn en fawr. Cred yr awdardodau yn Ehafaitv fod y gelyn wedi colli can' mil o ddynion, rhwng Iladdedlgion, carcharorion, achlwyfedigion, ers Mai 14. Er hynny, geUir disgwyl i'r gelyn adnewydda ei ynroscdiad gyda hyn, ac y mae'n bwysig i'r Italiaid ddal eu tir bellach. .1..T.

No title

Zfr .p ;¡;p YR AMCAN. Y mae'n ddiamea fad arnean unol lioil ymosadiadauhyn, .0 ymgyrch y Bwlgariaid yn Groeg, liyd ymosodiadaa yr Almaeraaid ar Verdun, ac eiddo'r. Awstriaid yn y Trentino. I'w deall, y mae yn rhaid i ni gofio safle'r .gaCluoedd' yr ydym yn ymladd a hwynt. Yn ymai'ferol, y mae'r cyngrheiriaid yn gwarchae ar y gelynion mor wil" ag yr oedd y Tyrcod yn gw;archae ar Kat, nea yr Almaeniaid ar'Ba.ns- yn. 1871, ond fod. y gwarchae hwn ar raddfa iia, welwyd ei faith erioed o'r blaeni Cyn- llania.a gwarchae ydyw cynllllniant cyngh .rheiriadi; ar an llaw yjndrechant' gadw bwyd rhag cyrhaedd y gelyn, ac ar y arall ceisiant e) gadw yntati rhag tori allan. Nid pes ond dan gynllun yn agored i'r gwarchae- edigj mewn rhyfel y mae'n rhaid idclynt, geisio cael digon o i'w gallaogi i ddaly n-warchae, ae. v mne' yTi rhaid iddynt geisio tori trivy y byddimoedd sydd yn eu cau L." mewn. Dynal yn gymwys safle ein gelynion ar hyn o bryd. Y mae'r llynges Brydeinig yn ei gwneuthur y nesaf peth i anmhosibl iddynt gaell cyflenwad o fwyd nac o arfau rhyfel o'r tu allan. Ar y Naw arall, y mae byddinoedd y Cyngrheiriaid, o Fesopotamia ac Armenia yn y Dwyrain hyd at Belgium a Riga yn y gorllewin. a'r gogledd fel gwr- egys dur yn cau am danynt, a,'u hunig obaith bcllach ydyw medru tori y gwregys hwnnw, yn rhyw un man, Dyll amcan yr ymosod iadaa mawr a «wae<]lyd a. wneir ganddynt yn awr. Os llwyddir mewn un lie, bydd hynny; yn gwanhau 'r cytch .i racidau ymhob man. Os na lwyddir, nid yn unig bydd y gelyn > wedi. gwastrafiu ei ddynion yn ofer—-ac y mae'n amhosibi fod ei adnoddau mewn dyn- ion yn ddihysbydd bellach,—ond bydd hefyd wyneb yri wyneb 31'1' ffaith madi oes dim yn ei aros ond llwgu neu ildio. Dyna, fu tynged Paris yn 1871; dyna fu tynged Townshend a'i fyddin yn Rat. Os na enilla'r gelyn rhyw faddagoliaeth fawr, dyna yn ddiaiueu fydid ei dynged yntau. Dylai y rhai sydd ya ■; disgwyl o hyd am1 rywi ymosodiad mawr o du'r cyngrheiriaid gofio'r sefyEfa. Y mae'n wir na, bu gwarchae fel hyn erioed o'r blaen, ond gwarchae ydyw serch hynny.

No title

-r -t- cji GWYLIAU. Y mae gwyiiau'r Sulgwyn yn ymyl, ac.ap- eliodd Mr. Lloyd George at y (Tweitliwyr syd(I yn gwneud arfau rhyfel am iddynt beidio cn cadw, nea eu gohirio hyd arnser penacll Y ng ngborff ei apel dywed fod elfaith gwyliau'r Pasg wedi bod yu ddrwg iawn. jEr uad yw y gwyliau hynny ond tridiau mewrl gwirionedd, eto eyrnerwyd wythnos, ac aetli cynyrch y ffa.trioedd i lawr i'r haner, ac y mae hynny wrth reswm yn beth difrifCli iawn. yn y sefyllfa bresenol ar bethau. Dywedodd fod yr aiwad am ergydicn yn parhau yn dirwm iawn o hyd. ac nad allem fforddio gwyliau a phetbaa fel y maent yn Frainc ar hyn o bryd. Bu'r un- debau llafar yn ystyried, yr apel, a, daethpwyd i'r penderfyniad i ohirio 'gwyliau'r Salgwyn, cyn bolled ag y mae'r gweithfeydd cyfarpar yn myned, am ddeafis. Cydnabyddodd Mr. Lloyd. George y gwa,ith caied a wneir gan y gweithwyr, a. ell yrti na 'r neh wyr am y gweith- feyclda. hyn yn liollol. A'u cymeryd trwodd a f t hro, y Inae'n ddiddadl fod .gweithwyr y wlad lawn mor barodl. i abertha a'r iiiilwr. Ceisia rhai roddi rhyw ystyr i'r Haith fod y gwyliau, Wedi eu gohirio am ddeufis, ond y .gwir ydyw, mae'n ddiameu, y byddant felly ymlieliach oddiwrth wyliau'r Pasg., Gwyliaa yn dyfbd yn rhy agos at ei gi'lydd ydyw'r drwg. & jfc

No title

YN NWYRAIN AFFRICA. Y mae !r gvveithrediadal1 yn y rhaii yma, o'r byd yr haeddu sylw, canys dyma'r drefedig- r.,eth obi sy'n arcs rhywlan yn eiddo'r Al- maeniaid. Ar ddechrea y rhyfel yr oedd y gelyn yn ddigon cryf yno- i wneathar ymosod- iad peryglus ar Rhodesia a Chanolbarth Af- rica Brydeillig. Erbyn hyn y nlae'r Cadfn- dog Srnuts, un o!n> gwrthwynebwyr gallaocaf yn amser rhyfel y Boeriaid, yn arwam y fyddin Brydeinjg yng ngogledd y drefedigaeth, ac y mae wedi llwyddo i hel y gelyn o'i flaen. Y newydd diweddaraf ydyw fod byddin Bryd- einig aralll yn ymosod o'r de, 0 gyfeiriad Rho- desia, a,c y.mae'r gelyn yn encilio yn gyflym. Y mae'r wlad yn un fawr iawn, ac yn un ddy- rus, ond y mae'r diwedd yn ddigon sicr bell- ach. GaHgymerycl peth amser i hvyr orch- fygu'r Germaniaid byddinoedd brodorol. Yna lli bydd gan r Alniaen gymaint ag an drefedigaeth yn aros. Bydd hynny yn bwysig pan ddeuir i drafbd teleraa heddwcli. &

No title

Dciydd Mercher cyhoeddwyd hysbys-iad pwysig i'r dynion a wrthodwydi am resymau meddygol er mis Awst diweddaf. Bydd poh dyn nal. chafbdd ei wrthod gan. Fwrdd Medd- ygol yn cael ei alw i fyned dan archwiliad pellach ar ol y cyntaif 0 P'e,(li llesDJ. Gwrili- odwyd y rhan-fwyaf gan feddygoni lleol unigol :oedd yn archwilio ar ran yr awmdurdodau milwrol 'lleol amser cynllun Arglwydd Derby, a bydd yn rhai hynny, o dan y Dd.eddf newydd, fyned dan archwiliad pellach ..gan Ivvrdd meddygol milwrol.; i tjt II" .1