Collection Title: goleuad

Institution: The National Library of Wales

Rights: The copyright status or ownership of this resource is unknown.

View full details

First Previous Image 8 of 16 Next Last
Full Screen
7 articles on this page
Advertising

CARDIAU DIRWEST A PHURDEB. Dan nawdd y Gymanfa Gyffredinol). -0- Cymhwys i'r amseroedd, wedi eu hysgrifenu gan rai o wyr blaenaf y Ojrfundeb, ar y Testynau canlynol: (1) Hap-Chwareuon; (2) Yr Eglwya a. Dirwest; (3) Cartref; J4) Purdeb; {5) Dirwest a Chymdeithas; (6) Beth ellir wneud 6'r arian? Prisiau :-100 am Ie. 200, Is. 9c.; 300, 2s. 5c.; 400, 3s.; 500, 3s. 6c. 1,000, 6s.ffi wedi talu'r cludiad. DROS 30,000 WEDI EU GWASGARU YN BARO. T'w cael oddiwrth y PAROH. JAMES JONES, WAENFAwpl CAERNARVON. HYSBYSIAD. —o— Cyfeiriad newydd yr Efengylydd William H. Griffith yw- 9, EEEBERT TERRACE, BRIDGEND, GLAM. tieu- C/o REV. JOHN THOMAS, Secretary of the Forward Movement, CARDIFF. DODRLTN. Pan yn symud neu yn rhoddi dodrefn i'w cadw) anfonwch atom ni,- BRITISH CO., LTD., 1, Senghenydd Road, Tel. No: 524. CARDIFF. EVAN JONES (Goruchwyliwr). "ORIGHTEN YOUR HOME by getting your U Electroplated Articles, Silverplated as new at small eost. Write for Free Price List. to Town- shend's, Ltd., Ernest St., Birmingham. WANTED.—A thoroughly reliable Welshman, as W Chief Book-keeper to large grocer and provis- ion merchant in a town in North Wales. A comfort- able berth and good wages to the right man. Apply,—N.O.P., GOLETJAD Office, Carnarvon.

CYMDEITHASFA CONNAHS QUAY

CYMDEITHASFA CONNAH'S QUAY., TACHWEDD 7, 8, a 9, 1916. Dymunir ar i swyddogion, cyn-swyddogion, cyn- rychio]wyr, aelodau pwyllgorau, ac eraill sydd yn nglyn & gwaith y Gymdeithasfa uchod, fwriadant fod yn bresenol, anfon eu henwan a'u cyfeiriad i'r Ys- grifenydd lleol cyn neu erbyn Hydref 25ain. Heb hyn nis gellir ar un cyfrif myned yn gyfrifol ain lety iddynt. D. E. ROBERTS, C. M. Minister, High Street, Connah's Quay, Chester.

POLISI DIRWESTOL

POLISI DIRWESTOL. Nid oedd llawer i galonogi dirwestwyr yn y trafodaethau yng N ghyrnanfa, ddirwestol Gwynedd yn yr Abermaw yr wythnos ddi- sveddaf, 81 gallai cefnogwyr aiddgaraf y fas- 11aloh feddwol ddarllen y cyfan heb gynhyrfa iJim. Canys nid oes dim neilltuol yn myned i ddigwydd i'r fasnach tra, bo dirwestwyr :wed; ymrannu yn haner dwsin neu ragor o garfannau, pob un a'i bolisi ei hun a phob un yn condemnio polisi ei gymydog yn ddiarbed. mae'r ddiod yn un o felltit-hion mawr ein gwlad, ac yn y dwylo sy'n ei thrin ar hyn o bryd y mae'n berygl dychrynllvd, ac ym- ddengys i ni fed yn, bryd i ddirwestwyr ymhob ma.n osod eu pennau ynghyd a phenderfynu ar un polisi clir ac ymarferol i'w osod gerbron y Llywcdiraeth. Bai diwygwyr bob amser fcraidd ydyw nad ydynt yn unol nac ymarfer- ol. Gofynantam bethau gwahanol a gofyn- lant am bethau nadi ellir eu cael, ac y mae genym engreifftiau pan safasant ar riordd y diwygiadau y gellid eu sicrhau am nad oedd eu lleuad neilltuol hwy o fewn cyrhaedd1. Ond nid yw agwedd fel yna yn myned i giyrhaedd unrhyw amcan yn y iliwedd. jYmddengys 5 ni nad ces jond dwy ffordd i aymud: ymlaen ar hyd-ddynt ar hyn o bryd, sef gwaharddiad llwyr neti genedlaetholi. Ofer ydyw gwlastraflui amser a doniau ar gynlluniau ereill, a gresyn na buasai'r gyn- hadledd yn yr Abermaw w'edi treulio'r holi amser i bwyso ac i fesur y ddau gynllun hyn. Nid ydym ni yn myned.i ddadleu o blaid y na'r 11 all vn awr; yr hyn a ddywedwn ydyw fed! yn rhaid i ddirwestwyr wynebu'r safle fel y mae ac uno an rhyw un cynllun ymarferol. Y mae'r sane yn un rhy ddifrifol i mi fyned i ffraeo yn ein plith ein hunain yn ei chylch. Yr oedd: bit y didicd; am 1915, ebe Mr. Ellis Davies yn Aberdyfi, tuag ugain miliwlli yn fwy nag yn 1895, er ein holl ym- drechion i leihau trwyddedau. Y mae yfed gwirodydd, y mlath gwaethaf ar bob yfed, yn rnyned ar gynnydd aruthr. Yfwyd: yn ystod fcri mis cyntaf,1916 tua, haner cant y cant yn ychwaneg o alwyni o wirodydd nag a yfwyd yn ystodr yr un misoedd yn 1914—sef yw hynny yr ydym fel gwlad. yn feddwach bron o'r haner yn ystod1 y rhyfel nag oeddym yn amser heddwch. Efallai nad yw hynny yn syndod, ondl y mae'n beth difrifol iawn. i Gwyddom fod y fasnaeh-y bragwyr a'r darllaw-wyr mawx- yn. hollol unol ac y mae eu gafael yni dynn ar y wlad. Danghoswyd, pan geisiwyd enwau i'r cfdeiseb o blaid gwa- harddiad yn ystcd y rhyfel, fod yr afael yn llawer tynnach yng Nghymru nag ai dybiodd y rhan fwiyaf ohonom. Yn wyneb safle fel hon y mae,'n rhaid i ni ddysgu un o wersi mawr y rhyfel. Tra'r oedd y cyngrheiriaid yn ymladd pob un yn ei ffordd ei hun gyd&'r gelyn unol a phenderfynol yr oedd y fantais, ond pan ddaeth y cyngrheiriaid i weithredu yn unol, ac ar un cynllun mawr, trodd y fantol yn union. Rhaid i ninnau fabwysiadu cynllun tebyg onide ni chawn byth oruchaf- iaeth. Gwaharddiad llwyr yw'r ddelfryd ac nid allwini foddloni ar ddim llai na hynny. Y mae dirwestwyr yn unol ar hyn, ond y mae'n rhaid i ni uno hefyd ar y ffordd oreu, sicraf, a mwyaf ymarferol i gyrhaedd y delfryd hwnnw.

No title

HEN LYTHYRAU. Y dydd o'r blaeni, wrth feddwl ar ba, beth i ysgrifennu-nid petli mor hawdd yw cael testyn i golofn fel hon wythnos ar ol wyth- nos-syrthiodd fy llygaid ar nifer o hen lythyrau. Nid oedd dimdyddorol iawn yn- ddynt hwy, llythyrau busnes oeddynt gan mwyaf ac nid! win i am ddim llai dyddorol na dim sydd yn fwy o flinder i'r cnawd na llythyrau felly. Ondl parasant i mi feddwl am lythyrau ereill, y llthyrau hynny a, dder- byniwch weithiau oddiwrth eich cyfeillion: neu, hwvrach, oddiwrth ddieithriaid, llythyr- au sy'n bleser i'w darllen ac yn goleuo tipyn ar ddiwrnod! i chwi. Ac aethum i chwilio am bentwr alrall o lythyrau—pentwr sydd yn tyfu'n arafach na,'r llall, end a gedwir yn llawer hwy ac a, ddarllenir weithiau, pan geir hamdden i feddwl am yr amser gynt, a phan deimlir awydd myned yn ol am dro i'r gor- ffenol. Y mae ambell i lythyr yn y pentwr hwn yn myned a dyni yn ol yn bur bell,—nes peri i mi feddwl weithiau fy mod yn darllen am gyfnod a digwyddiadau a. pherscnau na bu a, wnelwyf fi d-dim a hwy erioed. Ni welais ysgrifennwyr rhai o'r llythyrau hyn ers blynyddcedd, y mae'n debygnas gwelaf mwy, a phes gwelswn ni buasai genym lawer i'w ddywedyd wrth ein gilydd. Yng nghwrs blynyddosdd ac wrth gyflawni goruchwylion gwahanol y mae cyfeilliort, a chydnabod; yn pellhau oddiwrth ei gilydd megis yn ddiar- wybdd. Ond y miae yma lythyrau ereill, dblennau mewn cadwen na thorwvd mohoni eto ac na thorir, g-obeithio, yn rhawg. Dywedir weithiau fod y gelfyddyd o ysgrifen- nu llythyrau wedi darfod o'r tir. Beth by nag am Loegr, nid yw hynny yn wir am Gymru neu yr wyf yn digwydd bod yn ffodus iawn yn y bobl sy'n ysgrifennu ataf. 'Y mae rhai darnau o'r llythyrau hyn yn llenyddiaeth, ac y mae'r rhan fwyaf chonynt yn meddu rhyw ddyddordeb-yn' dwyn hen ddigwyddiadau i'r c-cf ac yn gwneud ami i ddiwrnod ac ami i olygfa. yn fyw o flaen fy llygaid eto.

No title

TAMEIDIAU. Ac y mae hyn yn wir am lythyrau pobl nad' oeddych yn eu hadnabodyn dda, ia.wn, yn ogystal ag am; llythyrau eich cyfeillion. Dyma., er engraifft, lythyr oddiwrth Almaen- wr, a ysgrifenwydi flynyddbedd cyn bed son ,ami ryfel. "I remain, dear -,ir,. 11 meddai Herr Ernst ar ddiwedd ei lythyr, "with Christian loves, faithfully yours." Beth a ddywedai heddyw, tybed, os byw? Tery'r frawddeg yn chwith eirbyn hyn. A dyma, air arall y rhodd- odd y rhyfel hwn ddyddordeb a, thro newydd iddo. Ysgrifenwyd ef o wlad: dramor adeg rhyfel y Ba'Ikans,—y rhyfel cyntaf, pan oedd Bwilgaria, Serbia,, ai Groeg yn dymchwel y Twrc. "Da iawn gennyf dros Roeg," medd yr ysgrifenydd, "bu cyhyd dan anfri'r rhyfel diweddaf, er na chafodd siawns i ddisgleirio yn honno oherrwydd nifer y Tyrcod. Ond gallent godi eu pennau bellach yng ngwydd y Twrc, a gwna hyn les iddynt. Rhydid hunan-barcli iddynt, a phwy a wyr na thry llawer ohonynt i well ffyrdd o fyw yn y dyfodol? Gwyr diffaith y Levant ydynt gan m,wyaf y dyddiau hyn:, eu holl alluoedd mawrion wedi eu gWyrdroi i dwyllo a llad- rata." Ychydig a feddyliem y pryd hynny beth fyddai heiynt Groeg1 ymhen y pedair blynedd. Dyma lythyr arall, o Ddublin y tro d hwn ac oddiwrth athraw Gwyddelig, ond mewn Cymraeg pur dda. ar y cyfan. "Os sefyl'ant y Cymry a'r Gwyddel ysgwydd 1 wrth ysgwydd," medd yr ysgrifenydd, "yni y gad yma o'n blaen ni, yn cynorthwyo ein gilydd, bydd i ni wobr,—y rhyddid a'n hun- r,-y,rliy d d i cl a'n hun- anfod a'n hiaith, er gwaethaf y llif Saesnig yn ein herbyn." Prysuraf i egluro nad oes gyfeiriad gwleidyddol o gwbl yn yr uchod. Son yr oedd yr ysgrifenydd am y mudiad i gadw iaith a nodweddion cenedlaet-hol Iwer- ddon yn fyw. Daw adsain o'r un peth i'n clyw mewn 'llythyr arall; "It seems to me very said that all clever Welshmen leave Wales. I should like all clever Welshmen to stick in Wales and makei her a self-govern- ed and self-supporting nation; but, then I am an idealist. Gresyn na buasai genym, ragor o rai tebyg iddo. Materoldeb yw un o beryglon Cymru, ac addoli llwyddiant bydol. -0--

No title

ATHRONIAETH. Trof dros ragor o'r pentwr a deuaf o hyd i ilythyr maith wedi ei ysgrifennu gyda phen- sil blwm. Y mae ynddo ddarn o athroniaeth sy'n werth ei ddifynnu, a chan mai yn Saes- neg y mae, rhoddaf ef yn yr iaith honno, rhag, fel y rhybuddiwyd fi gan ohebydd lleol unwaith., difetha swyn yr arddull. It's a surprising day when you discover that each day is actually sufficient to itself, without regard to past or future, when the doing of the thing in hand for its own sake and not as a found- ation for something to come becomes as moment- ous, and indeed as absorbing a-s any planning of future glories. There speaks middle age, you will say, and you haven't come to it yet. But it's not a question of age so much as the per- ception of brimming life all round one, and you know something of that. It may not be a logical sequence, but have you ever transplanted yourself into, say the 'Roman era, and after imaginatively sensing or savouring its life, asked yourself where- in it differed, excluding the mere externals ? Mid- Victorian, Ethiopian, Augustan, Aztec,-every- where and all the time the same mysterious life that mocks (kindly enough) all our theorising and generalising." Gofyncdd llawer ohonom yr un. cwestiynau ond nid pawb ohonom a, fedr eu rhoddi mewn diwyg fel yna. Ond pwy fedr eu hateb? Bywyd a'r natur ddynol yw.'r pethau a ang- hofir gan y damcaniaethwyr ymhob oes bron, ond1 y mae'r ddau yn drech na'r hell ddam- caniaethau. A thra/n son am athroniaeth, clyma frawddeg ncdweddiadol o lythyr oddi- wrth y diweddar Brifathro Ellis Ed-,vards "By an unwilled, automatic law, the soul repelled by the manner, feels a repugnance towards the ma.tter." Nid wn iam fawr neb ond1 efe a. fuasai yni ysgrifennu brawddeg fel yna mewn pwt o ilythyr preifat.

No title

PERSONOL. -v- Cymaint a hynnaJ am athroniaeth. Dyma., yn y pentwr, air o brofiad gwr a addawodd ysgrifennu stori i mi unwaith. "Tybiais pan addewais ysgrifennai stori i chwi na. fyddai and mater o eisted'd i lawr am awr a myned i'r post. Ond er dechreu'r wythnos yr wyf wedi eistedd. oriaa. Nos Lun nid allwn wneud diml and crafu fy mhen. Nos Fawrth syllais ar y pared am. ddwy awr. Neithiwr collais fy nhymer, a heno llwyddais i ysgrif- ennu, rhywbethi." Yr oedd y "rhywbeth" yn fckldhaol iawn hefyd!. Y mae fy lie yn