Collection Title: Llan

Institution: The National Library of Wales

Rights: The copyright status or ownership of this resource is unknown.

View full details

Image

A PHP Error was encountered

Severity: Warning

Message: A non-numeric value encountered

Filename: views/newspaper_view.php

Line Number: 100

1 of 8

A PHP Error was encountered

Severity: Warning

Message: A non-numeric value encountered

Filename: views/newspaper_view.php

Line Number: 103

https://cymru1914.org/en/view/newspaper/3687806/1" title="Next Page">Next Last
Full Screen
7 articles on this page
Advertising

YR HAUL. OYNWYSIAD AM MXHBFIN. j Y Mis. Bardd Nantglyn. j Y gongl D4'fy- Yr Eglwys a'r Wasg. I Ton—'Gorphwysf* Y Parch. Peter Jonea, Llanddona. j Emyn Gosper. [ O'r Arsyllfa. YdiweddarBarch. James Hughes ar y Llyfr Gweddi.' Lledaenwyr y Bibl yn Nghymru. Hileg. Llan y PI wyf. Nodion Eglwysig. Adolygiad. At y Beirdd. Manion.

Advertising

> PL* CYNWYBIAD AM MKHIFIN. f)"1'11eu'.¡, Magi Jones. T Pngnnifiid Bach Duon Tom a'i P

GALWAD AT WAITH A GWEDDI

GALWAD AT WAITH A GWEDDI. Yn nghyfarfod y Sulgwyn, yn Mhalas Lambeth, pasiodd Esgobion Cymru a. Lloegr y penderfyniadau hyn sydd yn mulyn:- I.—-O clan argyhoeddiad mai ymdrech oll-bwysig dros ryddid a chyfiawnder ydyw y rhyfel presenol dymuna y cyfarfod hwn o Eagobdon Cymru a Lloogr yn wreeog gadamhau eylwedd y llythyr ysgrifenodd Archesgob Caergaint at y Prif Weinidog ar y Bed o Fai, a gedlw ar y gmedl i gydgrynhoi ei hadnoddau ysprydol, moesol a maiterol er dwyn y rhyfel i derfyn llwyddianus." "II.Fel ffordd i gyrhaedd yr amoan hwn sicrlia yr Esgobion y Llywodraeth o'u dymumad i gefnogi ac i hyrwyddo, mor belled ag y ga-Ilant a, ohyda/u holl ddy- lanwad, y cyfryw feeuxau ag a. ysbyria y Llywodrath yn angenrheidiol i'r dyben o ddwyn adnoddau a nerthoedd gwyr a gwragedd v wlad i gyiflawn gydweithredu." M.-Yn benaf peth, geilw yr Esgobion ar y clerig- wyr ar holl ffyddlon bobl i ymroddi i edifeirwch, gweddi, a disgwvl wrth Dduw yn ngwyneb y bropedigaeth gan yr hon, yn Ei ddoeth Ragluniaeth, y caniataodd Efe i'r cenhedloedd gael eu goddiweddyd." Atolygasant hefyd ar i Arohesgobion Caergaint a Chaer- 8frog yssrifenu llythyr Bugeiliol yr hwn, dan gyfarwyddyd esgobol, *ellir ei ddarllt-tii yn yr lioll Eglwysydd Ddydd Sul, Mehefm &:d. Maa lie i gred'u. v gwneir cais cyffelyb gan hawdiirdod.au at a-elod au y gwaha1301 enwada

LLYTHYR BUGEILIOL YR ARCHESGOBION

LLYTHYR BUGEILIOL YR ARCHESGOBION. FRODTR A CHWIOEVDD YNT YE AKGLWVDD lESt:" GRIST J— Gesyd Duw arnom yn yr awr hon o'n byvryd ymddirieiiaeijh fawr. Eriood yn ha.nre y byd ni ddigwyddodd y fath ag sydd yn digwydd yn awr. Ao yrnddirioda ein Tad Nofol v bydd i ni wmebu yr a.W1" ddifrifol hern meWll llouycldwcli a gobaith, gyda. phenderfyniad diyagog. yn ngrym gweddi hyderus. Yn eu oyfarfod y Suigwyn pasiodd Edgobion Cymxn a Ijloe.gr bemderfyniad sydd yn barod ar goedd, y gwnaøm ni vr oil a allwn er deffroi Cristionogion i weithio yn ffyddlon a gweddio yn ddibaid, Yn ol en cais unfryd cyflwj'iiwn i chwi y genadwri hon, Wedi deng mis o ryfela canfyddwn yn fwy olir nag- y gwelean ar y dedaxeu fawredd a thceter' yr ymdrecU hon sydd yn profi yspryd ein cenedl. Nid anrhydedd pin hym- rwyiniad i IBedgiuni yn unig sydd mewn perygl ond ein riiyddid. ein dy{X?elwch hefyd, a r He ymdciiricdwyd i ni yu mhlith oenhedloedd y ddaeaa\ JSlae yr yspryd a weitkia yn ein gwrthwvnebwjT yn bygwtli, hyd yn oed seiliau gwareiddiad holl fyd Ored. Medda ar nerth arutitrol, didosturi. Nis ^orclifrgir vu llwyr ao yn derfynol ond drwy i ni, o'n rha.n ninau, g}'dddi atebiad siriol a dirw^naeh i ba. c/fynion bynag wneir gan y Ll\-wod.raeth am aberth neu wa&anaebh. Mao rhyfel fawr yn achos cr\'fiaAvnder yn hawlio oddiarnom. gyda, phwys a dirrifoldeb liel) eu tebyg, ppryd o abertlxuid ewyllysgar. Dros yr iawn a thros ein gwlad nid oes dim ac nid oes neb all fod yn rhy anwyl a chvsegi^dig i'w hiiberthu. G-wirionedd Dwyfol vclyw hwn. Boed i ni ,¡ .l. ufuddhau. Trwy yr hyn a roddwn. a thrwy yr hyn ydym. ownelar ei ewyllya Ef. Eithr y geuvm ychwaneg i'w ddywedyd, a'r penaf peth. Gwaith Eglwys Crist- yw bywiocau a oliyfanvyddo y iicrthotxid ysprydol hyn ar y rhai y dibyna cryfder, diysgog- rwydd ae urddaa yr ysprvd c-enhedlaethol. A ydyw y nerth- oedd hvn mor eiffro, mor \vyliadwrus. mor egniol yn awr ac y dylenfc fod9 Meddwn le i ofni eu bod wedi llesghau graddau etr \l,ythnosa.u cyntaf y rhyfel. iVe-l oiv-rtliweitliiad: a dichon fod cenadwri y Sulgwyn am rodd yr Y spryd Glan yn disgyn ar glustiau ydynt lai esgud i wrandaw na-e y buont. Gall fod effaith rhygnu ar yr un tant am fiaoedd lawer wedi azinhaa-u i, thorri awch yr aiddgarwch i weddio a welwyd yn yr hydref llynedd. Yr ydYlll yn ymwregysu o newydd i yniladd ar y maes ac i ddarparu pob peth angenrheidiol er sicrhau Hawn a llwyr lwyddiant.; ond yr ydym yn ol mewn pendelfyniad a dyfal- barhad gyda chreu ein nerthoedd ysprydol. Yn mlaenaf peth yn mysg y rhai hyn dodwn yn ddibetrus nexth gweddi. Ddwy- waith er dechrouaki y rhyfei gwa-hoddasom y bobl i neulltuo dydd arbenig at ddwys ymbiliad. Cyhoeddwyd o dro i dro amryw ffurfiau o weddi a defnyddiwyd hwy yn gyffredm i gynorthwyo a chyfarwyddo ysprn-d gweddi yr hwn yspryd, ni a obeithiwn, ni ohyfyngodd ed hun i gyloh nac ym ad rodd y gweddiau hyny. Yr hyn sydd arnoin yn benaf ei eisiau yn awr ydyw nid penodiad dyddiau neulltuol o'r newydd, na chyfres newydd o ffurfiau. Eisiau sydd arnom, yn hytracn, gyflawn- iad mwy llythyrenol o'r ddyledswydd amlwg i ddyfal barhau mewn gweddi. Gorwedd y ddyledswydd hon yn bendifaddeu ar bawb ar sydd yn proffesu ac yn galw eu liunain yn Gristion- ogion; ond ycwhanegir pwys y ddyledswydd tuhwnt i fesur gan ddifrifwch yr wythnosau enbyd hyn o vmladd caled, o alar llethol, ac ojoryder ac anesmwythyd diort-eg. A ydyw Crist- ionogion ein gwlad yn rhoddi yn y gwaith a.11 o weddio yr un yni a phenderlyniad, yr un aberth o amser a meddwl ac a roddir yn ewyllysgar gyda llawex adran arall o waith y genedl? 1. + Cofiwch yn wastkld fod gweddio yn golygu rhywbeth dyfna-ch a llawe-r mwy na cheisio doethineb i'n brellin a'i weinidogion, mwy na cheisio amddiffyniad dros ein morwyr a'n milwyr, mwy na.c ymbil am ddyddanwch i'r pryderus a'r amddifad, mwy na gofvn buddugoliaetQi i'n gwlad a'r cenhedloedd mown cyngrair a, ni. Meddylir wrth weddi ymdeimlad, y pharcdi- edig oin. o Benarglwyddiaeth Duw, a thra yn nghanol y Z7, cymylau a'r tywyllwch or4ohuddiaiit ei ffyrdd Ef, cred ddiffuant yn y gwirionedd ei fod Ef yn eistedd ar yr Orsedd yn harnu yn gyfiawn, A golyga. gweddi—-canys heb hyn ni feiddiem ddyfod i'w bresenoldeb Ef—gyffesu yu ostyngedig, o hvyrfryd calon, M't pecliodau pecliodaii o hunanoldeb a. hunanfoddiant, pechodau o galedrwydd a hunan-ddigonedd, pechodau o ddygn ddiogi a diffyg j-styriaeth. Yn nyddiau eiiihanrddfyd talasom lawer rhy ychydig o sylw i hawl Duw ar ein bywyd. A 06S lie i rvfeddu fotl yn anliawdd,, ar ad.eg. gyfyng fel kyn, ail enyn y syniad fcyml ond dwfn hwnw a esgeuhm^yd ? Ond rhaid ydyw adfywio y gwirionedd o hawl Duw ar ein bywyd. Rhoddwch ddwys vstyriaeffch i'r ddyledswydd hort--y sanct- eiddiaf o bob dyledswydd. Ymroddwch, hyd yn oed yn nghanol, nwydau a. pheryglon rhyfel, fod yn deyrngar i yspryd Iesu Grist. Awr yw lion pan y mae Duw yn barnu yr hyn sydd wael ac vn yspxydoli yr .hyn sydd oreu yn inywyd Prydain. Ar y fath awr llefara yr Yspryd Glan wrt-hym. Ymdrechwch gadw eich meddwl a'ch enaid yn agored i dderbyn y gyfryw genad^Ti. Dichon mai yn ngweÍnidogaeth rheolaidd y Gair a'r Sacrament y llefara Efe neu yn rhuad y fl-wydr., neu yn nwys ddystawrwydd y cartref galarus. Yr ydym oil yn brof- iadol ei fod Ef yn rhoddi i'r rhai ydynt. barod i dderbyn ei rodd, wroldeb a deall ac amynedd a gobaith disagl. Go- Ijeithiwch ynddo Ef bob amaex; 0 bobl, tywelltwch eicb calon ger fi fron Ef: Dnw sydd noddfa i ni. RANDALL CAXTUAH. COSMO Eroii,

Tro i Ynys Mon

Tro i Ynys Mon. Dydd Llun, yr 17eg o'r mis diweddaf, cychwynaig o 'Aber- ystwyth am daith i Mon, Mam Cymru, gyda'r bwriad o dreulio wythnos gyda rhai o'm hen gyfeillion clerigol ay'n llafurio yn ngwlnllan yr Eglwys yn yr ynys brydferth hono. Ar ol taith gysurus gyda rheilffordd glanmorawl y Cambrian a'r London and North Western, cyrhaeddate yn ddiogel a dianaf Reithordy Llangristiolus, ger Llangefni, trigfan y Parcbedig William Jenkins, yr hwn, ynghyd a'i briod garediga'rn derbyniodd yn groesawus ac o dan eu cronglwyd hwy y gwneuthym fy Headquarters am yr wythnos. Llawenydd oedd genyf weled y Rhebior yn edrych mor heinyf ac yntau wedi cyrhaedd yr oedran o bedwar ugain a phump, haner cant o ba rai a dreuliodd yn Ngweinidogaeth yr Eglwys yn Esgobaeth Bangor. Cyaegrodd ei dalent gerddorol i ynaberffeithio Caniadaeth y Cysegr yn y gwabanol blwyfi lie y bu yn gwaaanaethu a gellid ei ystyried yn un o pioneers cyfun- drefn y Sol-fa yn y plwyfi hyny. Dywedodd wrtbym, er mor hynad oedd, ei fod yn cynal pedwar o wasanaethau bob Sul—dau yn Llangristiolus a dau yn Cerrig-Ceinwen, y ddwy Eglwys sydd dan el ofal, yr hyn sy'n gryn orchest 1 henafgwr o'i oedran ef. •fc- Cyn ymadael boddlonais roi anerchiad ya ngwasanaeth Cymunwyr Cerrig Ceinwen, ar nos Wener. Llafarganvryd y gwasanaetb gan y Rhelthior, yn ol el arfer, a chanodd y gynulleidfa ei rhan yn ganmoladwy. Am- heuthyn oedd bod yn bresenol mewn cynull- iad gwledig o'r fath ar noson waith. Yn nghwrs fy ngwibdaith cyfarfuais ag Arch- ddiacon Bangor, gyda'r hwn y cefais ymgom for. Edrychai'r Archddiacon yn iach a heinyf. Cyn ymadael a'r ynys rhaid oedd talu ymweliad a'r bardd-offeiriad, y Parch. W. M. Wright, Valley. Y mae yma Eglwys lewyrchus a cbymydogaeth ddymunol iawn, ac awyrgylch ffafriol i'r bardd i lunio'i fardd- oniaeth. Yn mysg celfi un ystafell yn y Persondy hwn, gwelech fwy nag un Gadair Eistoddfodol a :euillasal ffrwyth aw en Bardd Valley Mon.

Llythyr Llundain

Llythyr Llundain. Y CYFRIN-GYNGOR NEWYDD. Gellir galw y Cyfrin-Gyngor newydd "gorohfygiad pleidyddiaeth gan wlad- gajTvch." Yr oedd yr hen Lywodr- aeth bfon ar been, ac o'r diwedd nid oodd raodd eu cadw gyda'u gilydd. Gwnaed un camgymeriad ar cl yfilla.11 hyd nes yr oedd y wlad yn dechreu acha-yii. Yr oedd yr U ndeb-w-yr wedi addaw peidio chwilio beinu, ac felly yr oedd pen y Llywodraeth yn rhydd fwy neu lai, ac ar ol cael y rhydd- id am rhyw naw mis wele hwynt yn gorfod troi am gynorthwy. Yr oedd y Gwydd- eJod wedi ffromi oherwydd y dreth ar whisky, y gweithwyr wedi ffromi am fod gweinidogion cyhoeddus yn eu beio yn nghylch ergydion. Nid oedd y cwbl yn esmwyth chwaith yn y Llynges? ao yr oedd ymddiriealaeth yn y Llywodraeth yn di- flanu yn gyflym. 0 dan yr amgylchiadau, bu Mr. Aaquith yn ddoeth dros ben i apelio unwaith yn ychwaneg i'r Undebwyr i ddango^ eu ffyddlon deb i'r Orsedd. Hyn a. wnaethant., er eu bod yn gwybod y cyf- rifoldeb mawr oedd yn eu disgwyl. Fel y dywedodd Mr. Bonar Law yn y Carltou Club, "Nid oes un o honom yn myned i gymeryd rhan yn y Llywodraeth bresenol oa fyddai yn well gandda aroa y t.u allan. Mae pob un o honom yn sylweddoli hyn, set, po byddem yn ystyriod ein dyfodol politicaidd yr ydym yn gweled ein bod yn eu rhwystro, ond ma.e'n gwlad mewn perygl, a'r unig befch oedd yn ein dyla.n- wadu oedd hyn, Pa fodd y gallwn roddir help goreu i'n gwlad i gael terfyn ar y rbyfol a.rswydus bresenol, sydd yn dinystrio blodeu yr oes. Pwy sydd yn marw os fydd byw Lloegr, a phwy sydd fyw os bu farw ei ARGLWYDD LANSDOWNE. Yr ydym yn cael engraifft ardderchog o wir wladgarwch yr Undebwyr yn mheraon Arglwydd Lansdowne. Er ei fod wedi dioddef llawer yn marwolaeth ei fab ar faes y gwaed. wele efo yn barod i ymuno :"r LI) heb dderbyn swydd neill- duol. Mae'n gwybrd. yr oil sydd i wybod ynghylch y gwledydd t.ramor, ac felly bydd yn alluog i roddi help llaw i Syr Edward Grey, ac nid heb eisiau chwaith, oherwydd nid yw Syr Edward wedi bod yn iach ia.wl1 er's misoedd, ac mae'r gwaith caled goyf- lawnawyd ga-nddo y misoedd ciiweddat wedi gwnevd ei 61 ar gyfansoddiad gwanllvd. Gall y wlad fod yrr sicr o hyn, rhwng Syr Edward Grey ao Arglwydd Lansdowne, --N-i cyfla-wnir y gWaith yn y Swyddfa Dramor- awl mor berflaitli a-g .sydd yn bosibl i ddynion wneyd. ARGLWYDD ITALDANE. Yr oedd yn hen bryd i Arglwydd Haldane gael ei ymud o'r "sa.ch wlan.' Bu y wlad yn galw am hyn er'a misoedd. Yr hwn oedd yn galw Germani ei "gartref ysbrydol" yn derbyi-i 10,000p. y flwyddyn oddiwrth drethdalwyr Prydain Fawr. Mae yn awr i gael pausiwn o bum' mil y flwydd- yn. Mae dewisia.d Syr Stanley Buck- master yn ei le wedi synu pawb, am y gellid cael digon yn well nag ef am y swydd. Credir na fydd yn ei Uanw ond droa amssr. Bvdd Mr. Asquith yn ei ddilvn yno, ac felly Mr. Lloyd George fydd y Prif Wein- idog. Beth bynag a fo, Syr Stanley Buck- master sydd wedi cael ei dderwis, a rhaid dweyd ei fod yn welliant ar Arglwydd Haldane. DYCHWELIAD MR. BALFOUR. Fel yr oedd pawb yn prophwydo, dewis- wyd Mr. Balfour i gymeryd lie Mr. Wins- ton Churchill fel Arglwydd Cyntaf y Liynges. Rhydd hyn derfyn ar yr amry- fusedd sydd wedi bod yn Whitehall am amser. Mae Mr. Balfour wedi gwcithio yn galed am fisoedd yn Mwrdd y Llyngee, ac am flynyddau lawer astudiodd y pwnc 9 amddiffyn ein gwlad. Pan oedd efe yn Brif Weanidog ffurfiodd y "Pwyllgor Am- ddiffynol Ymherodraidd, yr hwn sydd wedi cyflawni gwaith ardderchog oddiar flwyddyn ei "enedigae-tth." Dewiswyd Mr. Churchill i fod yn Ganghellor Duciaetir Lancaster, ac oa bydd yn dawel yno ni wna niwed i neb. Llefaru gormod wnaeth y gwr hwn pan yn y Liynges. « MR. MoKENNA. Wrth gael ai ddewis i fod yn Ganghellor y Trysorlya, cyrhaeddodd Mr. McKenna ei uchelgaia. Dywedir iddo gael ei adewis i'r swydd hon o'r blaen, ond ni fu yno ond ychydig oriau, am fod Mr. Lloyd George wedi dangoa yn y cyfamser i Mr. Asquith ei fod ef yn fwy teilwng o honi, ac yn fwy- abl i gyflawni y dyled?wyddau. Dyma'r bedwaredd swydd i Mr. McKenna. Pan oedd ganddo ofal Mesur Dadgysylltiad nid oedd yn iawn ddeall gwerth ffigyrau, & gwnaeth gamgymeriadau ofnadwy. Mae ganddo ddigon o le i wedla; rhaid iddo gofio y bydd yna ragor o lawer yn barod i'w alw i gyfrif oa na fydd yn ofalus. Nid oee pleadyddiaeth yn bod pan fodd y treth- dalwr yn gorfod talu am gamsyniadau gweinidog cyfrifol.

Lloffion

Lloffion. Yr oedd y Frenhines Mary yn 48 mlwydd oed ddydd Mercher, Mai 26&in. Y mae tua deugaiu o'r carcharorion Pry- deinig sydd yn- tironigen, Holland, yn codi oropiau arddercbog o ffrwythau mewn garddi wedi iddynt drio eu bunain. Yn gynar foreu ddydd Mawrih, torodd tan allan yn y St. David's Club, Pier St., Aber- ystwyth, a Desgwyd y tnfewn yn lIwyr, ynghyd a masnachdy odditano. Y mae y golled yn fawr iawn. Y mae Pwyllgor Addyag Sir Drefaldwyn wedi penderfynu apelio i'r Bwrdd Addysg am ganiata.d i ymarferyd yr ysgoleigion mewn elfenau ymarferiad milwrol. Dywed gohebydd o Victoria, Awstralia, fod arwerthiant o fotymau k baner Belgium arnynt wedi sylweddoli dros 44,000p. er budd y Belgiaid. CafrWd dros 15,000p. yn agos i Sydaey i'r nnatnean. Pan y dygwyd dyn ieuanc o'r enw George Goddon o flaen ynadon Newcastle-on-Tyne am ol ddyled, dywedodd ei fod wedi colli yr hyn oil oedd ganddo pan yn d'od O-CLnads ar y Lusitania.' Mewn trengholiad ar gorff Germanwr, 47 mlwydd oed, a gafwyd wedi boddi ger Llundain, dywedwyd mai ofn cael ei garcharu oedd yn ei boeni. Dywedir fod Llywodraeth Germani wedi rhoddi arcbeb am filiwn o stores arbenig i'w defnyddio yn y gwarchffosydd y flwyddyn nesaf. Y mae 36p. 14s. wedi eu casglu yn Mhwll- heli er gwaddoli gwely mewn ysbytty va Serbia. Dydd Iau. bu farw Mr. Hugh Owefl, Fflint, yn 75 mlwydd oed. Bu am yn agoa i ddetigain mlynedd yn swyddog tref Fflint, ac am 26ain mlynedd yn ysgrifenydd a rheolwr y gwaith nwy. Y mae Llywodraeth New Zealand yn dwya yr holl gost ynglyn k Hong i'r clwyfedigion yn y Dardanelles. Derbyniodd Arglwydd Faer Llundain rodd o 250p. o Sydney oddiwrth un eilw ei hun 'Cenaw y Llew tuhwynt i'r moroedd tuagat gronfa y 'mine-sweepers.' Y mae merched Japan yn llwytho a dad- lwytho llongau.