Collection Title: Llan

Institution: The National Library of Wales

Rights: The copyright status or ownership of this resource is unknown.

View full details

Image 1 of 8 Next Last
Full Screen
3 articles on this page
Advertising

YR HAUL. OYNWYSIAD AM GORPHENAF. J y mis. Golygwyr yr Haul "-Elis Wyn j o Wyrfai (gyda Darlun). f Ffurfiad Cymdeithasau i Led- > aenu'r Bibl, &c. j Adolygiadau | Y Capeli yn Gwrthod Cyfranu. j Yr Hen Enwad Newydd." | Llyfr y Barnwyr. | Judas Iscariot. j Gohebiaeth. j O'r A ray Ufa. j Bwrdd y Golygydd. j Nodion Eglwysig. j Y gongl Ddifyr. j Manicn. |

Advertising

Y PLAN* CYNWYSI AM GORPHBNA*. j Dadleuori Magi Jones. Yr H,,tteiitot a'r Awyrwr. Gwasatmetb y Fyddin Eglwysig. Effnith Areitbio Dadgyssylltiad. Ceriliadapth y Ffordd Haiarn j Beth i Wneyd. (gyda Darluniau) | Y diweddnr Thos. Davies, Drem- | ddufawr, Siliau 'gyda Darlun). M- eatu (gvda Darluniau). j M^nta't i Lwyr-ymwrthod. j Coraydd Methwold (gyda Darlun- iau). Pum' Peth am Weddi j TôlJ- Plant Bycbain ydym ni. ( Pabaui mae'r Wy ren yn L&a, yr Eii-a yn Wyii, &e. Y Pethau Goreu. Cost y RhyfaL Beth ujHf yr Eglwyjjyn ei WneydL Y Gystadleuaeth. Perlau y Perl. J BarddoniMeth. Llitbiau Priodol am y Mis.

o OWRS Y RHYFEL

o OWRS Y RHYFEL. ADOLYGIAD YR WYTHNOS. Y GAU GRIST. COLLED Y OAISAR. DEWRDER RWSIA, GWRHYDRI'R DARDANELS. LLADD RWSIA NEU GERMANI. Dengyg datblygiad. v aefyllfa ar y Cyf- andir yr wythncs a aeth heibio mai trwy ladd Rwsia" neu trwy ladd Germani v ter- fynir y rhyfel. Er cymaint pelltei flordl y sydd o Poland a Galicia, i Galipoli a'r Dardanelles, eto mae'r cysvlltiad rhwng y gweithrediadau milwrol ynddynt yn agos a hanfodo!. Ceisia. Germani ladd Rweia yn Poland, ceisia, Prydain a Ffrainc ei chadw yn fyw yn y Dardanelles. Rhy barod o lawar yw'r werin yn y wlad yma. i oscd gormod pwys ar ddigwyddiad fel Cwymp LembeTg. a t.hybied ein bod yn talu yn rhy ddrud am yr ymdrech i enill y Dardanelles. Tybianfc am fod byddin Rwsia yn eilio yn ol o flaen byddin Ger- mani, fod Germani yn enill y fuddugol- iaeth; tvbiant hefyd am nad yw Prydain eto wedi tori do y Dardanelles, mai colli ydym yno. Camgymeriad mawr yw pob un o'r ddau. Tybia Ilawor eto mai i fyddinoedd Joffre a French y rhaid dioloh nad yw llengcedd Germani yniliell cyn hyn wedi gorlifo holl wlad Ffrainc. Camgymeriad arall yw hyn eto. Y gwir yw mai Llynges Prydain yn Mor v Gogledd, a byddin Rwsia ar cryffiniau dwyredniol Germani. ganoedd o filltiroedd o Ffrainc. sydd wedi atal lleng- oedd barbaraidd Germani i feddianu Ffrainc. Wrth. ddweyd hyn nid wyf am foment yn dibrisio mawredd a gwerth yr hyn a wnaetb ac a wna byddinoedd Ffrainc a Phrydain ar v Cyfandir, eithr dweyd mai ofer a difudd a fuasai holl vmdreehion J off re a French i atal y Germaniaid vn Ffrainc cnibai am lynges Prydain ar y mor a byddin Rwsia yn Poland. Geiaiaf egluro. Ar ddeehreu'r rhyfel n yr oedd gan y Kaiser fwy na, digon o wyr arfog ar y maes i ruthro drwy Fraine fel y rhuthrodd dwy Belgium, ar waethaf pob gwrthwynebiad a gawsai yno gan fyddin- oedd Ffrainc a Phrydain. Ilyd yii oed a chaniatau y gallasai y byddinoedd hyn dd'al yn 01 holl allu milwrol Germani. f{;¡ y delir rhan o'r gallu hwnw yn 01 ganddyut Vn bresenol, rhwydd fuasai i r Kaiser, oni bai am lynges Prydain, ddwyn llengoedd o'i filwyr i lanio yn Ffrainc gan gymeryd Joffre a French o'r tu ol, a'u gorchfvgu. Tra. bo llynges Prydain yn gryf ac yn rhydd fel y'mae heddvw, amho ig hyn yr wythnos ddiweddaf. 1. Cyhoeddodd Germani fod awyrenw)T Germanaidd wedi gwneyd ymosodiad beidd- gar a. llwyddianus ar Harwich, porthlado pwysig ar lanau dwyrain Lloegr, gan daflu ffrwydbelenau ar y dref ac achosi difrod erchyll. W Dyna'r celwydd; clyiiiar gwir :-Daeth awyrenwyr Germani i gyffiniau Harwich. Gwelwyd ac erlidiwyd hwynt gan awyren- wyr Prydain. Ffodd y Germaniaid am eu hoedl. Wrth ffoi taflasanat ffrwydbelenau —ond i ganol y mor, bellter mawr o'r lan, y disgynasant, gan achosi difrod o boaibi ond i'r pysgod yn unig. 2. Cy hoed d odd Germani fod adran grec o fyddin Syr John French wedi gwneyd ymosodiad ar y Germaniaid ger Ypres, ac wedi cael eu gyru yn ol gyda cholledion enferth. Dyna'r celwydd; dyma'r gwir:- Ymos- oddo y Prydeinwyr; enillasant y frwydr; gyrasant y Germaniaid ar ffo; ao nid oedd ein colledion ond bychan iawn. Parha. y Maeslywydd Cadorno i wneyd gwaith ardderchosr ar lanau'r Izonso yn o O # « erbyn Awstria Gwir mai araf y symudir ymlaen. Ond nid rhyfedd hyn pan gofir natur y tir. Gwlad o fynyddoedd cribog ac o ddyffrynoedd a chilfachau cul a dwfn, a'r oil yn cael eu hamddiffyn gan gyflegrau trymion wed eu cuddio yn nghilfachau'r creigiau, a'r cyflegrau wedi cael eu paentio yr un lliw a'r graig yn eu hymyl fel naa I n gellir gw-ahaniaethu y naill oddiwrth v llall n -1 w I tan y deuir yn agos atynt. Oiid ymosoda'r "Alpini" gyda dewrder a medr dihafal. Adran a-rbenig o fyddin yn Eidal yw'r Alpini, wedi ymarfer a theithio a brwydro ar y mynyddcedd. Teithient. yn rhwydd a diofn lwybrau lie prin y caffai geifr le i'w traed, a gwnant hyn yn y nos ymron mor rhwydd ag yn ) dydd. Y canlyniad yw fod safle ar ol safte o eiddo'r Aw?triaid y tybid ei bod yn anghyrhaeddadwy i'r Eidalwyr, wedi cael ei rhuthro yn annisgwyliadwy gan yr Alpini. Ar diricgaeth Awstria y cymer yr ym- ladd Ie. OR medr Cadorno enill ei ffordd ychydig ymhellach ymlaen, bydd mewn safle a'i galluoga i amddiffyn gyda byddin gymharol fechan, bob ffordd ar hyd yr hon y gall y gelyn deithio tua'r Eidal. Pan y sicrheir hyn, yna geill ddewis un o ddau gwrs, sef naill ai- (a) Gyru canoedd o filoedd o'i filwyr i gynorthwyo yn Ffrainc neu'r Dardanelles tHm (b) Deithio ymlaen gyda byddill fawr i ymosod ar Awstria i gyfeiriad Trieste neu Vienna. Rhv fuan yw eto i benderfynu pa un o'r ddau a wna. BUDDUGOLIAETH FAWR BOTHA. Mae y Maeslywydd Botha wedi enill buddugoliaeth fawr a therfynol yn Ne Affrica. Mae byddin Germani yno wedi ildio oil hunain yn garcharorion i fyddin Prydain o dan Botha. Botha, fe gofir, oedd un o brif Faeslywyddion y Bee-rial i yn ein lierbyn yn rhyfel De Affrica flynydd- oood vn ol. Wedi gwneuthur heddweh, ac uno'r' Transvaal a'r Dalaeth Rydd gyda Cape Colony a Natal o dan lywodra-eth Prydain, etholwyd Botha, ac eraill o'r rhai fu gynt yn ymladd i'n herbyn, i Senedd De Affrica, a gwnaed Botha yn Brf Weinidog. Pan groesodd byddin Germani y cyffindir gan ymosod ar ddeiliaid Prydain yn Ne Affrica, cymerodd Botha y maes i'w her- bvn. Ceiaiasant hwythau ei rwystro ef a'i fyddin drwy osod gwenwyn yn y pydewau dwfr, lie yn unig y ceid dwfr i'w yfed yn yr anialwch yr oedd yn rhaid i fyddin Botha ei chroesi. Ymhob ysgarmes a gy- merodd le, enillodd y Prydeinwyr, ac en- ciliodd v Gennaniaid. Gwthiwyd hwynt o'r diwedd i gongl yn ffinio ar anialwch. tywodlyd, a rhaid oedd iddynt ffoi i'r anialwch, neu ymladd, neu ildio. Ildio a wnaethant, ac yn awr ma.e holl fyddin Germani yno yn garcharorion rhyfel. Cvll v Kaiser felly y Drefedigaeth oreai ;> feddai, gwlad tua maintioli Cymru ddwy waith drosodd. Mae Botha yn awr ar fedr gyru catrawd gref o'r Boeriaid, gyda nifer o gyflegrau mawrion, drosodd i Ewrop i gynorthwyo byddin Prydain. Dyna dro ar fyd! Y KAISER YW'R MESSIAH! Fel engraifft o wallgofrwydd Germani j n y rhyfel presenol nid oes dim mwy taraw- iadol na'r dull yn yr hwn yr edrychir gan bapurau Germani ar y Rhyfel fel un santaidd, ar y Kaiser fel Danfonedig Duw, %c ar yr erchyllderau yn Belgium a Ffrainc fel gwaith y Kaiser yn cyflawni ewyllys Duw Wele engredfftiau o'r rhyfyg gwail- gof yma:- Dywedir ddarfod i'r Kaiser fyned yn ddiweddar i Synagog yr Iuddewon yn Lodz. Yno ymaflodd yn Rhol y Gyfraith a gedwir ymhob Synagog, ac wedi ei agor, trodd at y gynulleidfa gan ddweyd wrth- ynt: "Myfi yw y Messiah. Danfonwyd fi gan Dduw i'ch achub!" Fe gofir ddarfod iddo rai misoedd yn ol, wrth anerch ei fyddin, ddweyd:— "Yapryd yr Arglwydd a ddisgynodi arnaf am mai myfi yw Ymerawdwr Ger- mani. Myfi yw yr offeryn yn llliw y Goruchaf. Ei gledd a'i gynrychiolydd Ef ydwyf fi G was y neb a wrthwyneba fy ewyllys!" Mewn pa-pur wythnoaol yn Gecrmani, odlr a ganlyn:- "Pan gyrhaedda llu eneidiau milwyr dewr Germani a laddwyd yn y rhyfel hwn i'r Nefoedd, adunir hwynt a Bis- marck, Moltke, a'r dewrion gynt! Yna cyfyd yr Hen Fritz oddiar ei orseddfainc aur, a seinir yr udgyrn aur, a bydd holl lu y nefoedd yn 'present arma' i'r dewr- ion hyn ar eu hymddangosiad yn y nef." Gellid deall Mahometaniaid yn dysgu ffwlbri ynfyd o'r fath, ond buasai yn anghredadwjr am Gristicnogion oni bai ei fod yn argraffedig mewn du a gwyn DYDD IAU, Gorphenaf 8. Y CYNGHREIRIAID YN Y DARDANELLES. Llwyddodd y Cynghreiriaid I wrthweithio yn llvydtJiaDno, ymosodiad ffyrnfg gan y Tyrciaid yn y Daidanellea, y lhai a orfodwyd i ffoi gyda chollediou trymion. Y FFRANCOD A'R GERMANIAID. Adroddir am frwydro celyd rhwng y Ffrancod a'r Germaniaid i'r de-ddwyrain a Verdum. Cymerodd y Germaniaid 700 llath o ffosydd (Dell, yn ol eu hadroddiad hwy 1500 o latheni oflosydd), ond aBwyddianul fu eu hymdrechion imewn lleoedd erelll. GWRTHSAFIAD DEWR Y RWSIAID. Hysbypir fod y Rwsiaid wedi gwneyd gwrtheafiad dewr yn y de ddwyrelniol yn erbyn symudiadau y Germaniaid yn nghy- feiriad Warsaw. Hawlia v Germaniaid iddynt feddianu bryr. i'r de-orllewin o Warsaw, ger- Ilaw Boriimov. ERWYDR YR ISONZO. Mae yr Itallaid yn brwydro yn galed i'r Awetriald ar yr Isonzo. Gan fod yr Awstriaid yn feddianol ar amddiffynfeydd cadarn, acyn arddangos gwrtbwynebiad penderfynol, credir y cyfarfydda yr Italiaid A chrya anhawsderau i'w symud. YR YMOSODIAD BWRIADEDIG AR CALAIS, Mae arwyddion fod ymosodiad ar raddfa eang i gael ei wneyd gan y Germaniaid ar Calais, ac nid oedd yr ymladd diweddar yn Ypregondrbyw barotoadau ar gyfer hyny. Mae y Cyffindir Belgiaidd wedi ei gloi yn awr, ac o'r tuc«fu i'r gwifrau trydanol ar j Cyffindir mae y milwyr Germanaidd yn cael en symud yn ddutaw a rheolaidd y naill ddydd ar ol y llall. Oud nae symudiadau y Germaniaid mewn cyfeiriadau eraill yn llawer mwy awgrymiadol, gan eu bod yn defnyddio y rhellffyrdd i symnd y milwyr. Y genadwrl ddiweddaf a dderbyniwyd o Bruges ydoedd fod y Germaniaid yn dynesi yn bryiur (Parked ar tudifen t).