Collection Title: Llan

Institution: The National Library of Wales

Rights: The copyright status or ownership of this resource is unknown.

View full details

First Previous Image 3 of 8 Next Last
Full Screen
6 articles on this page
Morfa

"Morfa." ITALI. Mae safle Itali yn y rhyfel yn laBs ryfedd iawn. Mae hi mewn rhyfel &1 Awatria, ond mewn heddwcb 4 Germani. Nid yw'r sefyllfa yn foddhaol, ac nis gall fod yn arhosol, oherwydd fod y galluoedd ydynt yn rhyfela yn y byd yn 81er, hwyr neu hwyracb, o ddwyn Itali a Ger- mani i gyffyrddiad â'U gilydd. Germani sydd, mewn gwirionedd, yn ymwthio ei ffordd drwy y Balcan i'r Dwyrain, ac nid Awatria. Nid yw Awstria ond morwyn fach iddi. Gorfodir Awstria, druan, i roi i fyny bob hawl fasnachol i Germani. Bydd y rheilffordd o Belgrade i Con- stantinople yn hollol yn nwylaw Germani, a I hwyrach y caniateir i Awatria ei harfer ryw un diwrnod vn vr wvthnog. |(a? vn ffaitb fod yu anelu'at fod ytx Allu yn i Bale&tt, a iorou 0 gytitaf i Itali agor ei Ilygaid i'r flaith. Mae Germani yn oanfod nad oes fawr aiawns iddi dd'od yn All* morawl, ac yn bwriadu mynu yr oruchanaeth, os medr, ar y tir. Y mae di- nyatriad Serbia yn bygwth annibyniaeth Albania a thiriogaeth Itali ar ororau yr Adriatic. Os llwydda Germani yn ei hamcan, hi wna yr oil o'r diriogaeth yma dan ei phawen. Os bydd y Balcan dan bawen Germani, yna ffarwel i ddy- fodol Itali, ac oa dinystrir Serbia, Montenegro, ac Albania, dyna Itali yn agored i ymosodiad. Yr unig ffordd effeithiol i Itali roi atalfa i Ger- mani yw iddi ymladd Germani. Nid oes ffordd arall. Mae ei masnach yn gofyn hyny. Rhaid i bob cenedl, i fod yn genedl gref, fedd- ianu rhyddid masnachol. Ac y mae y rhyfel yma yn gyfle i Itali, fel ag y mae i Loegr a Rwsia, i ymryddbau am byth o rwyd barlysol Germani. Mae y Llywodraeth Brydeinig wedi penderfynu ymryddhau ei bun, a da fyddai i Itali osod yr un nod o'i blaen a sicrhau ei hannibyniaeth. Germani yw bwgan penaf Itali yn y dyfodol. Am Awatria, druan, mae ei hawl hi ar ben, nid oes iddi ewyllys Cymerwyd ei hewyllys oddi- arni. Gwir ei bod yn ymladd gyda Germaui, ond mae hi wedi eichylymu, druan, yn dyn wrth olwynion cerbydau rhyfel Germani cael ei llasgo mae hi. Gwir elyn Itali fydd Germani, a sicrwydd penaf Itali am y dyfodol fydd ymuniad hefo achos yr 'Allies' Ymuned Itali yu y gor- chwyl o drechu Germani, a hi a feda o ffrwyth ei haberth- bi a fydd yn Itali o'r newydd, a golygfa ddisglaer yn ymagor o'i blaen. YR "HAUL" AM BAGFYB. I law yn brydlon. Pan yn cyfeirio at yr un mil ar ddeg o filwyr yn Bedford, dywed y Golyg- ydd:—"Mae canoedd o Eglwyswyr yn Bedford, ac eto mae'o ddrwg genym orfod gwneyd yn bys- bys mai un llytkyr yn unig y mae'r caplaniaid wedi dderbyn yn cyflwyno person neillduol i'w gofal." Ni ddylai y pethau byn fod felly. Diffyg meddwl, yn ddiau, yw'r achos, ac nid esgeulus- dra. Os oes rhai o Eglwyawyr Cymru yn aros Y11 Bedfoid, anfoner i Caplan Richards, 68th Welsh Division R.W.F., Bedford, a gallwn aicr. hau y gofelir am danynt." Dyddorol iawn, ac allan o'r cyffredin, yw ysgrif D. Davies, Glan Conway, ar I Gyflwr Elfenol a Sefydlog Cymru o ran Gwybodaeth am Fyd Natur,' er fod ei destyn dipyn yn hir-wyntog—ysgrif gadarn, up-to-date -yn haeddu darlleniad man wI. Mae ysgrif Ficer Llanbadarn Fawr yn ddatguddiad i nio ysgrifen- wr Cymraeg ystwyth angbyffredin, yn rbedeg fel y nant loew. risialaidd, a gwrthddrych ei destyn yn sefyll yn fyw o'n blaen. Prysured Golygydd yr Haxd i sicrhau gwasanaeth Ficer Llanbadarn i'r Haul yn ddiymdroi. Clywais un o bregeth- wyr blaenaf yr Eglwys yn Nghymru yn dweyd wrthyf, ycbydig amser yn ol, fod pregethau Cym- raeg a Saesneg Ficer Llanbadarn yn batrymau o'r hyn ddylai pregeth fod. A gaiff y pregethau weled goleuni dydd wn i yn y byd ? Ond gor- chwyl anmhroffidiol i'r pen draw, medda nhw wrtba i, yw cyhoeddi unrhyw lyfr Cymraeg. Darlun campus a Glynfab. Sylwer ar nodyn y Golygydd wrth gwt ysgrif I.G.' Mae arnaf yafa i wybod pwy vw 'I.G.' Pwy bynag yw, medr daro'r hoelen ar ei phen bob ergyd, a throsol drom 5) dd yn ei law hefyd. Ergydia yn drwm. Mae 4 Arayllydd' yn bawlio gwrandawiad o'r dechreu i'r diwedd. Mawr yw ei flyddloiideb, ac eang ei faes. Ceir yma dipyu o bobpptb, a pbob tipyn yn flasus. Da genym weled y 4 Gongl Ddi- fyr' yn dal mor sionc ag erioed. Cofion at y Caplan siriol. CYKILDEB. Rhybuddiodd Mr. McKenna weithwyr ein gwlad yn erbyn gwastrafi yn adeg y rhyfel, gan broffwydo y bydd arnynt arigen am yr oil o'u pres pan fydd y rbyfel drosodd. Dywedodd wrthynt mai eu dyledswydd yw rbo'i yr oil fedrant spario i'r Wladwriaeth. Mae yna o bedair i bum' mil- iwn o weitbwyr beddyw yn enill o dair i ddeg punt yr wythnos, tra mae eu bechgyn, eu brodyr, a'u cefnderwyr yn gwneyd swllt y dydd yn y I trenchcg., Syniad y gweithwyr yw fod gan- ddynt bawl i fwynhau moethau yn gystal a'r cyfoethogiou, gan y medrant ftoiddio i dalu am danynt. Ac mae'r syniad yn un ddigon naturiol yngwyneb y gyfundrefn bresenol o gario'r rhyfel ymlaea. Mae Cyngor Mr. McKenna i'r gweith- wyr am iddynt gynilo yn burion—yn gyngor da. Ond mwy blasus a buddiol i'r gweithwyr fuasai y cyngor pe b'ai Gweinidpgion ein Llywodraeth yn cymerj'd i'w penau i ymarfer 4 chario allan eu hunain y cynghorion da ydyDt mor barod yn eu gosod ger bron y wlad. Bydded iddynt roi esiampl i'r wlad, a mwy parod fyddai y wlad o wrando ar eu geiiiau. Mr. Samuel yw'r unig 1 Cabinet Minister' sydd wedi gostwng ei gyflog. Beth am Aelodau Ty y Cyffredin 1 A ydynt hv?y wedi gostwng eu cytiogau. Na, choelia i wir Mae Ty y Cyftredin yn talu iddo ei bun bob blwyddyn ddau cant a haner o filoedd o bunau ( £ 250,000). Dylasid ar ddechieu'r rhyfe fod wedi cadw yr arian yma er lies y wlad. Ac mae cyflogau gweinidogion Llywodraeth Prydain Fawr yr ucbaf yn y byd, a dylid eu tynu lawr i ddwy fil y lfwyddyn. Nid yw'r gweithiwr yn ddall, a gwol fod symiau aruthrol yn myn'd i gynal gwleidyddwyr, a sal swydd yw i'n Senedd- wyr bregetbu cynildeb tra maent hwy yn pocedu canoedd o bunau y flwyddyn o arian y wlad am wneyd y nesaf peth i ddirn. Hyrddiwyd y wlad i ryfe1 yn amharod. Mae'r gyfundrefu bresenol o gariu r rhyfel ymlaen yn annhrefnus a gwas- traftlyd i'r pen draw. Adran o'r wlad yn gwneyd arian ofnaclwy allan o honi adran arall yn cael eu t'lodi, un ndran yn myn d allan i ymladd, ac yn cael eu lladd neu eu clwyfo wrth y miloedd adrau stall o'r genedl, y rhai ydynt g/is gan- ddynt ymladd, yn aros adref Yoghano1 y C) m. ysgedd, wele y boneddigion ar ben yr ysgol, ein Seneddwyr, yn derbyn cyflogau anfertb, ac ar yr un pryd yn crochlefain ynghylch methdaliad cenedlaethol a chyflwr truenus maanach ar ol i'r

Morfa

-=. rhyfel fyn'd difcsodd. Yr hyn sydd angen am dano yw polisi genedlaethol yngtyn A masnach, a hono yn cael ei chario allan gydag egni a ehall- ineb. Os ceir hyn, nid oes raid meddwl y bydd cyflwr masnach mor andwyol, a hyny wedi elo'r rhyfel heibio. HEDDWCH. Mae yr awdurdodau Seneddol yn Germani yn taflu allan awgrymiadau i'r byd mai buddiol ofallai fyddai i'r teyrnasodd sydd yn rhyfela feddwl am ofyn am heddwch oddi ar law Germani cyn yr 41 pethau yn rhy bell arnynt. Mewn gair, mae Germani yn synu tipyn fod Lloegr, Ffrainc, a Rwsia, mor hir cyn gwaeddi am heddwch, ya enwedig wrth yatyried mor fuddugoliaethus yw hi (Germani), ac nad oes fawr obaith i neb enill ond hi. Mae Germani yn cymeryd yn ganiataol mai hi sydd yn mynd i enill. A yw trigohon Germani a'r gwledydd I noueral' yn coelio hyny sydd beth arall. Eglur yw nad yw Germani wedi ei choncro, canys hi a ddeill yn ei gafael ddarn mawr o Rwaia, y rhan fwyaf o Belgium, rban o Ffrainc, tra nad yw achos yr' Allies I wedi llwyddo etc yn y Dwyrain. Ond mae yna wa- haniaeth mawr rhwng bod bob ei churo a bod yn fuddugoliaethus. Os yw Germani yn wirionedd- ol yn Uwyddianus, sut y mae hi nad yw gelynion bob ganfod y flaith ? Dywed Germani mai dall ydynt. O'n wir Miliynau o lygaid wedi eu taro'n ddall. Gan droi oddi wrth ymgais s41 ond peryglus o eiddo Germani i gael gan y byd gredu mai hi a enilla yu y rhyfel yma, sylwn fod Ger- mani wedi cyraedd os nad yw hi wedi mynd hen tu hwnt i'r pwynt hwnw o'i chwrs yn y rhyfel, lie y gall hi obeitbio cyraedd llwyddiant llwyr, trwy nerth arfau. Mae'r posibilrwydd o hyny wedi myn'd. Mae ei hegniou hi yn gwanychu mae egnion yr Allies' yn ymgryfhau, mewn dynion a phylor, ac wedi eu llanw a'r ysbryd hwnw sydd yn y pen draw yr elfen benderfynol mewn rbyfel. Ac edrych ar bethau o safbwynt yr Allies,' a chymeryd pobpeth i ystyriaeth, mae Germani yn credu ei bod hi heddyw mewn gwell cyflwr i sicrhau telerau o beddwch manteisiol iddi hi ei hun nag a fydd hi byth eto. Rwan neu byth yw hi ami. Ac os metha hi sicrhau iddi ei huu delerau o heddweb fel y myn hi, dyna bi yn goodbye ami A gyda golwg ar enill byn mae ganddi ei chenadon i'r perwyl yn y wlad hon, yn Ffrainc, yn Rwøia, yn Itali, a'r gwledydd neutral, mewn gair,-ymbob man. Mae yr Unol Dalaethau yn berwi ohouynt, yn enwedig yn y cylch arianol-y banciau. Ond bydded bysbys i'r Germaniaid a pbawb o'r un garsh a hwy-fod yr Allies' yn bwriadu ymladd allan eu hachos i'r pen draw ac yn eu ffordd eu hunain Oni wyddant erbyn byn fod cynrychiolwyr Ffrainc, Rwsia, Itali, Japan, a Phrydain Fawr wedi ymuno i ymwrtbod » phob syniad o hedd- weh rbauol-beb iddynt bob un fod yn un yn y mater ? Tebygol yw nad yw Germani eto wedi sylweddoli nodweddion cymeriad y rbai y mae hi wedi eu henyn i ryfel. Cyn y rhyfel, bi a gamfarnodd LIoegr fel na chredai yr ymladdai hi a gollfarnodd Ffrainc fel y credai y gallai ei mhathru ag un ergyd a meddyliodd y gallesid creu ofn ac arswyd yn mynwes Rwsia fel ag i'w chadw yn llonvdd. Methu'r nod wnaeth Ger- mani yn arswydus. A hwyrach ei bod hi bellach yn decbreu agor ei llygaid i'r ffaith ei bod hi wedi camfarnu ei gelynion yn ofnadwy. At rwan, os gwelwch yu dda, mae Germani yn disgwyl i'r Allies' gau eu Ilygaid i'r aberthau arswydus a wnaed ganddynt, ac (er mwyu cytleusdra Ger- mani) wneyd heddweh o'r fath natur ae a adawai hi yn rhydd i adenill ei nertb a hel defnyddiau at ail ryfel. Os yw Germani mor ddall nad yw yn deall mai pwrpas di-ildio yr Allies' yn y rhyfel yw gorfodi Germa.ni ar ei gliniau i dderbyn y telerau osodir arni gan yr Allies,' a'r amodau byny y cyfryw ag a wnant Garmani yn hollol an- allnog i ryfela am ddwy neu dair conhedlaeth beth bynag os yw hi morddall fel na chanfydda hyn, gwaethaf yu y byd iddi hi. Fe ga Germaui heddwch ar delerau yr Allies' mor fuan ag y dymuna. Ond am iddi gael heddweh ar ei thel- erau hi ei hun, na cha BYTH. Mae ar law Ger- mani yn hollol iddewis ai parhau i ymIadd a wna hi hyd nes y metha ymladd rnwy, neu roi fyny ac ildio. Ada fyddai i'r gwledydd 'neutral'— (rhai o honynt yn dioddef oherwydd y rhyfel a rhai o honynt yn pentyru cyfoeth mawr allan o boni)- da fyddai iddJot aingyftied gwir sefyllfa pethau. Yr ateb cywir i ymgaia ddichellgar Germani i sicrhau iddi ei h un bedd wch ar ei [thelerau ei bun yw i'r Allies' benderfynu ym- hlith eu hunain gynwysiad y telerau o heddweh i w gosod ger bron y gelyn pan ddaw y foment briodol iddynt wneyd hyny. A gofaler fud cyn- rychiolwyr ein Tiriogaethau draws y moioedd yn cael eu galw i'r cyngor. PlGION e'R GOLEUAD." Dyma hysbysiad brawychus o Seven Cymru:— Pwy bynag sydd a meddiant beddrod yn ruYll- went Eglwjs y Bedyddwyr yn bydd rhaid iddynt ei feddianu erbyn Rbagfyr 24, 1915, neu byddant yn colli eu bawl o hono.' Tybed fod hyn yn golygu fod yn rbaid i'r perchenog ei hun gael ei gladdu yn y bedd, ynte a wna claddu rhy wun arall y tro ? Y mae'n sicr fod y perch enogion yn bryderus iaati e siau gwybod :— Coropulsioti after Christmas if you don't join no«.^ Fe ellir annog eglwysi a chynghorau cyhoeddus i gynilo, ac yn y rhifyn hwn o'r O'olauad, y mae'r Pat-eb. D. Hoskins yn ddigon beiddgar i awgrymu y gellid gwneyd ar lai o Sasiynau a chyfeirfodydd misol. A barnu oddiwrih adroddiadau y cyfar- fodydd misol, tueddwn i gytuno a Mr. Hoskins cynhelir hwy weithiau heb fod ond ychydig i'w wneud ynddynt. Ond buasai mis ambell un yn wag iawn pe na chawsai fyned i'w daith arferol i'r cwrdd misol. Y mae presenoldeb Syr Henry Jones yng Nghymru yn awr yn ein hadgofio am y atori ynghylch ei lyfr adnabyddus, 4 Browning as a Philosophical and Religious Teacher.' Yr oedd dyn wedi bod yn darllen y Hyfr. I We],' meddai wrth gyfaill, I nid allwn i ddeall Browning, a meddyliais y buaaai llyfr Syr Henry Jones yn help. Ond yn awr yr wyf yn myned yn ol at Browning. Y mae'n haws ei ddeall na Syr Henry Jones.' Ond llyfr gwych yw'r llyfr, serch hyny, er nad ellir ei ddarllen fel nofel chwe' cheiniog. Y mae ami i le masnach yn y wlad mewn pryder naill ai am fod y dynion wedi ymrestru neu eu bod wedi rhoddi eu henwau i gael eu galw i fyny ptn ddaw'r alwad. Os gelwir yr ull fe ddrysir masnach y wlad yn fawr, a bydd raid i ambell i le sefyll o ddiffyg gweithwyr. (Jwestiwn anodd iawn ei benderfynu ydyw faint o fyddin a allwn ei fforddio ? Y mae rhai pobl yn siaradfel pe gallem roi pob dyn yn y fyddin a pharbau i fyned ymlaen gyda gwaitb y wlad yr un fath. Cryn golled i'r Eglwys yng Nghymru ydyw marwolaetb y Prifatbraw Bebb, penaeth Coleg LI an bed r. Yr oedd yn ysgolhaig gwycb ac yn wr o gryn ddylanwad. Gwuaetb y Coleg i fod yn fwy o ddylanwad nag y bu erioed o'r blaen, y mae'n debyg, ac yr oedd ei safon yn uebel. Eto y maen'n rhyfedd meddwl mai Saia heb wybod ond yehydig os dim am ddelfrydan Cymru oedd prifathraw sefydliad addysgol yr Eglwys yng Nghymru. Credwn y bydd llawer o glerigwyr Cymreig eu hysbryd yn disgwyl gweled penodi Cymro yn olynydd iddo. Beth am Dr. Hartwell Jones neu Ddr. Maurice Jones ? Bydd gan lawer o bobl syniadau newydd am lafur corfforol ac am weitbwyr ar ol hod yn gweitbio i wneud arfau rhyfel. Rai dyddiau yn 01 ymddangosodd llythyr yu y Manchester Guvrd- ian gan efrydydd o Rydychen neu G .ergrawnt— nid ydym yn cofio prun-sydd ar hyn o bryd yn gweitbio ymhlith llu o weijhwyr i wneud arfau. Ac yr oedd yn amlwg ei fod ef wedi c,tel goleuni newydd ar fywyd a chwynion y gweithwyr. I ddyn anghynefin undonedd y gwaith sydd fwyaf anodd ei ddioddef; teimlir ei fod yn gwneuthur dyn yn beiriant neu yn rbywbetb i wasanaethu ar beiriant. Da ydyw popeth sydd yn ein dysgu i ddeall ac i adnabod ein gilydd. 0 auwybodaeth y cyfyd gelyniaeth. PIGION O'R "CYMRO." Bu gweinidogion Ymneilltuol Llanrwst yn newid pwlpudau y Saboth o'r blaen, a gwahodd- wyd person y pi wyf i bregetbu yn Seion. Ond, na, nid yw y milflwyddiant wedi cyraedd. Mae'r Llywodraeth yn rbo'i 750p. yn ychwan- egoi eleni i Goleg Aberystwyth er cyfarfod y diffyg yn y cyllid oherwydd y rhyfel. Yr oedd y diffyg i fyny i Fehefin yn l,394p. • Wyddoch chwi mai ar yr egwyddor wirfoddol y mae'r misolyn rhagoraf yn Nghymru yn byw ?' Dyna ddywedodd gwr pur adnabyddu8 yn fy nghlyw y dydd o'r blaen. At ba iisolyn y cy- feiriai ? Rhyfedd mai yn Nghaer Cystenyn (canolfan Mahometaniaeth yn awr) a'r ardaloedd cyfagos, y cynhaliwyd y saith gymanfa gyfiiedinol a fu bron i gyd yn trafod atbrawiaeth Person Crist yn y prif oesoedd. Cynhaliwyd tair yn Ngbaer Cystenyn (o.c. 381, 550, 681), dwy yn Nicaea (325, 747), un yn Chalcedon (451), ac un vn .Ephesus (431). V11 1188 oC. bu Gerailt Gymro'n teithio o acngylch Cymru i godi gwirfoddolwyr i gym ryd y groes ac ymrestru i acbub Caera^lem o ddwylo'r Tyrciaid. Addawodd tair mil o Gymry fyned i'r groesgad, ond nid aeth neb o honynt allan oher- w)dd ymrafaeliou rbwng tywysogion Crcd. Rbyfedd y telir cyn Ileleti o sylw mewn llenydd- iaetb a banes Cyrureig i ymdaitb Gerallt. Ond y mae pcdwar Cymro wedi gwneuthur llawer i hysbysu'n cyd-genedl am dano, sef y ddau frawd Owen ac Edward Edwards, Dr. Heury Owen, a Llewelyn Williams. Da genyf weled y Cadfridog Owen Thomas yn siarad mor gryf yn erbyn Sectvddiaeth ynglj-n âr Fyddin. Canmol yr oedd waith yr Y.M.C.A., a pbriodolai ei lwyddiaut i'r ffaith ei fud yn an- enwadol. Weithiau tuedda'r Cadfridog i gredu y byddai Cymru yn gyfoethoc-ich hell y man raniadau enwadol. Nid wyf yu synu clywed neb sydd YDgJyO &'r Fyddin yu siar.,d fel hyn. Gwthir enwadaetb yn rby bell, ac y mae'r ym- gipris am benodiadau yn gaplaniaid wedi gwueyd drwg, Mae gobebydd yn 1 Sereu Cymru yn traetbu ei ien ar y pwlpud ymhlith y Bedyddwyr. Dywed fod dynion aughymwys yu cael eu cudi i bregethu fod gwyr aughyfaddas yn caei eu hor- deinio yn weinidogion, a bod nifer mawr o'u bechgyn yn alyded drwy golegau'r enwad i swyddau bydol ac i Eglwys Loegr; Aeth dau H.A. diowodd yu ddiw^ddar i Eglwys Loe«r a dywedir ydylentdaiu yn ol ir"enw*d yr°ari*n wastrafiwyd arnytn. Un o bynciau mawr ac amserol y dydd yw Cyu. hildeb, ac anmhosibl troi cluf-t iyddar resymau cryfion arweinwyr y whid, ond mil gweil ywr iampl na chyngor, a gresyn na wnai awdurdodau y Llywodraeth gofiohyn, a ohychwyu yn ilygad y ffynon. Pa synwyr sydd mewn gwario bum' mil o bunau ar ginio Arglwydd Faer ? ac-mid yw yn bech durus med-iwl fod yr Arglwydd Gang- hellydd a thri fu yn dal y swydd o'i flaeu, yngbyd A thri o Arglwyddi'r Gjfraitb, yn derbyn rhyng. ddynt y awm o 61,000p. yn flynyddol, a hyny am waith allesid yn hawdd ei wneyd mown ychydig oriau. Da yw dechreu cynhilo gartref. Dyddorol yw cofio mai aid pregeth newydd bregethir wrth draethu ar Gynhildeb, canys pwys'eisiwyd y genadwri gan lawer o'r rhai sydd wedi blaenu. Wele ddwy engraifft Gwastraff eisiau ddwg ystryw-gwarth a ddwg, Ac wrth ddwyn gwarth distry" Da i bawb cynhildebyw, A thad i gyfoeth ydyw.' Rer. John Jones (Tegid), 1792-1852 1 Llawer un wrth fywyn gynnil, 0 ddwy ddafad aeth i ddwy fil A llawer un wrth fyw yn afrad, Aeth o ddwy fil i ddwy ddafad.' James Davies (Iago ab Dewi). 1644-1722 Dyma ddywed Mr. O. M. Edwards: Ni fydd Cymru yr un ar ol y rhyfel hwn. Bydd ganddi bwlpud newydd, yagolion newydd, ysbryd newydd. A bydd Cymru ynxhan newydd, fwy gwerthfawr, o Brydain-08 gwnaiff ei pblant eu rhan. Enillwn y rhyfel. Rhaid i ni wneyd, oherwydd y mae cynawnder o'n tu,' PERdONOL. How much money bad you in your pocket when you say it was picked ?' Four shillings, two sixpences, and a sovereign in gold." Did you ever see a sovereign in anything but gold 7' Yes, I once saw King George in a carriage.' Dyma composition Will Bach Cwmscwt ar sebon -'Soap is a kind of stuff made into nice- looking cakes that smells good and tastes awful. Soap prices always taste the worst when you get it into your eye. My father says the Eskimos never use soap. I wish I was an Eskimo.' Medde rhywun :—' A bee has but little to say, yet it generally carries its point." Y curad yn cael dadl ddiwinyddol hefo ei landlady': And what do you think of the character of St. Paul ?' A medde hithe 4 Ah, he was a good soul. Do you remembr how he once said we should eat what is set before us, and ask no questions for conscience's sake ? I've often thought how I would have liked 'im for a lodger.' Scotyn ar ei wellaugeu yn galw am dwrne i wneyd ei ewyllys. Y twrne ar ol cael pen a phapur ac inc, yn tynu y bwrdd yn agos at y gwely, ac yn peri iddo fyn'd ymlaen. Well,' medde'r Scotyn, I would like to leave 22000 to my wife, and 2200 to each of my seven sons, and 2200 to the Church.' I But,' medde'r twrne mewn syndod, I had no idea that you were so rich, Donald.' Neither I am in fact, I've practically naething, only if I die they'll a' ken the goodwill I hae for them.' Darn o lythyr o'r I ffrynt' gan 'driver' o,r R.F. A.: 'Half the horses of L. Battery, Royal Artillery got smashed, and we had to buug in our poor old tired ones to fill up. Only a few gunners were left, but they stood by firing on still and singing, I Onward, Christian Soldgiers.' 0 Dyma ddiareb o Rwsia: 'What men usually ask for when they pray to God is that two and two may not make four.' Medde r ddynes sal yn ddiolchgar By the way, I should be glad if you would send in your bill soon.' A medde'r enwog feddyg ever mind about that, my dear madam; you must get quite strong first.' Mae y tufewn i'r Town Hall, Manchester, yn lie dryslyd ofnadwy i ddyn dierth. Dro ynbl pan oedd y lecriwtio yn myn'd ymloen yno i'r 7th Battalion wele Wyddel synedig yn cwrdd & pblisman yn un o'r 'corridors' ac yn gofyh iddo: I VV, otild you moind tellin' me where the intrance to the outside of this building is ?' Yn un o'r I camps' lie gwersyllai y 'Pals' Battalions, yr oeddynt wrthi yn cario allan yr ywarferiad o waith-nos, ac yu ystod yr ymarfer- iad danfonwyd neges o un pen o res y milwyr i'r pen arall, a'r neges yn cael ei throsglwyddo o ddyn i ddyn. Fel hyn oedd y neges pan y g,udawodd y right flank :—' Enemy advancing on right flank; send reinforcements.' A dyma fel y cyrhaeddodd y neges y left flank' :— j1 Enemy advancing with ham-shanks send three-and fourpence.' Medde Father McMurphy wrth Mrs. O'Roeney: Why do we never see Patrick at church now?' Siglodd Mrs. O'R. ei phen yu drist gau ddywedyd 'Is it socialism?' I Wars,3 thfin that your rivereoce.' 'Is it atheism?' Ware, your rivereuce.' I What, then, is it ? 1 Rheumatism.'

Advertising

I LLOYDS BANK LIMITED 1 mr— r HEAD OFFICE 71, LOMBARD STREET, LONDON, E.C. -c-c- _=.cc=:=,-==:-c-==-==:-= -='-=- Capital Subscribed £ 31,304,200 Deposits £ 134,524,366 Capital Paid up 5,008,672 Investments 23,321,715 Reserve Fund 3,600,000 Advances ) 1910 ( 59,740,811 "==:=-=-=:- :=c:/ I Savings Bank Department. The services of the Bank, with its widespread system of I; Branches, are at the di$np$al of the public for the deposit of 1 Savings, however small. Interest will be allowed on terms as to rate, withdrawal, &c., which can be obtained on application. THE BANK HAS 900 OFFICES IN ENCLAND AND WALES. -I

SILIAN

SILIAN. Nos Fercher, Rhag. 8fed, cynhaliwyd cyfarfod er cyflwyno anrnegion I Mr. a Mrs. Tom Davies, Dremddufawr, ar achlysur eu priodas. Gan fod Mr. Davies wedi bod yn hynod ffyddlon fel arweinydd y gan, ac befyd fel athraw yn yr Ysgol Su!, cymerwyd man- tais o'r ansgylchiad hapus i ddangos iddo eiu cydnabyddiaeth Cymerwyd y gadair gan y ticer, y Parch. W. J. E. Jones. Dyma drefn y rhaglen :-Adroddi-Ad, Mr. Evan Dav es canu periillion, Mr. Aeron Davies; araeth, Mr. Stewart cauu penillion, Mr. Willie Pugh arelthiau gan Mr. David Dudley, Mr. David Jones, Mr. David Hughes, a Mr. Henry Hughes. Yna cyflwynwyd yr anrhegion, sef Marble Clock, Silver Tta-fot, Bronze Orna- ments, a Silver Jam spoon, gan y ficer, yr hwu a wnaeth sylwadau cymwys ar rinwedd- au y par ieuaiue, ynA can gan Mr. John Jones, a thetfynwyd trwy ginti God Save the King.' Siaradodd pawb yn uchel am tiyddlondeb a gweithgarwch Mr. Davies, a jdymunwyd pob llwyddiant ac hapusrwydd iddo ef a'i briod hawddgsr. Dyma fel y canadd un yn y cyfaifod Fwyneidded ydyw cael cyd-gwrdd Oddeutn r bwrdd yn hapus Gall iunio can yn ngwres y táD 01 liela.%ij bryderus Wei, daliwyd gwaleh y Drernddufawr, Fe'i cufvvyd lawr o'r diwedd, Ni raid i tiet) fyth ofni mwy Gael clwy' gau ei ewinedd Bu n crwydro'n hiz o drum i drum, Aweion llyrn yn ei guro, Ond myn'd i'r Berth a wnaeth y llwyd, A rho'wd y rhwyd am dano Dyrchefwch gin, 0 hyfryd waith I I'r ffawd a ddaetb yn sydyn, Fe sonir am y ddalfa hon, Tra rhedo afon Creuddyn. Gwened heulwen ar eu hynt Fel gyn*. yr oedd yn Eden, Pan rodient drwy yr ardd ynghyd Tra'r byd i gyd yn gymhen BoecI bywyd iddynt hyd yn gant I wal'd eu plant yn tyfu Yo degaidd fel planhigion gwiw, A'u swynion i'w sirioli.

Yr Hen Hugh yn ei Fedd

Yr Hen Hugh yn ei Fedd. I Dyma y newydd a ddaeth i'n clustiau ar y 25ain e'r mis diweddaf, fod yr Hen Hugh yn ei fedd. Dyma ni, fechgyn Llandinorwic, yn holi ein gilydd, megis, Ai tybed fod yr Hen Hugh yn ei feddi Ydyw, mae'n wir cafodd ergyd farwol o'r parlys, ac fe roddwyd ei gorff i orphwys dan dywarchen yn yr Aipht draw. Wei, beth am dano ? Dyma fo, y ffyddlawn wasanaethwr yn ei Eglwys fel wardeu, arolyg- wr yr Ysgoi Sul, arweinydd cor plant, a'i le yn wag yn allor ty ei Dduw. 0 yr Hen Hugh yn ei fedd. Os oyfarfyddech ag ef ar y ffordd, canu y byddai bob amser. Pan y daeth gartref tua amser Eisteddfod Bangor, ar y llwyfan yr oedd yn canu gyda cdr meib- ion ei ardal. Daeth adref wedi hyny am y tro oiaf cyn ymadael. Pryd hwnw, cefais ymddiddan ag ef. Ychydig oeddwu yn feddwl na welwn yr Hen Hugh byth mwy. 0 yr ergyd i'w deulu bach sydd ar ol, ae wedi cael Ilawer cyn hyn mae'r cwmwl yn ddu iawn uwch eu penau. Mae eu colled yn fawr, colli brawd-Hugh yn y ddaear. A'r boreu Sul dilynol, clywsom fod gan Eglwys Llandinorwig lecyn cysegredig yn Alexandria. Oes, mae; bedd yr Hen Hugh. Prydnawn Sul, llauwyd yr eglwys a chynulleidfa hardd yn y gwaaanaeth coffadwriaethol byth-gof- iadwy, pryd y oanodd y cor, Dyddiau dyn sydd fel glaswelltyn," ac y chwareuwyd ar yr organ y Dead March." Wet, fe ddymunem roddi ychwaneg am ein diweddar gyfaill a'n cyd-weithiwr, yr Hen Hugh, ond gwell peidio, a gwasgu y gwrthddrych yn nes atom, a di- lyn ei lwybrau, a cheisio llanw y bwlch mawr sydd yn Llandinorwig. Bydded i Dduw gy- meryd y teulu bach amddifad yn Ei law Ei Hun, a chofio am bawb sydd mewn trallod a thristweh oherwydd y rhyfel erchyII- hon. Heddwch i'w lwch. D.P.

Rhiwmatic ac Anhwyldeb y Kidney

Rhiwmatic ac Anhwyldeb y Kidney. TRINIAETH RAD. Y mae rhiwmatic yn ganlyniad uric acid crystals yn y llywethau a'r cymalau, effaith germod o uric acid yn y cyfansoddiad a rnethodd yr elwlod (kid?ze?,) ei symud fel y bwriadodd natur; gyda hyn y cytuna pob meddyg graddedig. A'r acid iiwii yw'r achos a boen yn y cefn, lumbago, sciatica, gout, anhwylder y dwr, carreg, grafei, a dropsy. Mae llwyddiant Tabiedi Kstora at drin Rhiwmatic a ffurfiau eraill o anhwylder yr elwlod i'w briodoli i'r ffaith eu bod yn adferu'relwlod i wei "Iiirei Li'it i)aturiol, a thrwy hynny symudir achos yr anhwylder, yr hyn o anghenrheidrwydd a symuda'i effeithiau drwg o ddeiilia o hono ac mae wedi iachau achosion dirifedi gwedi methiant meddygioiaethauereill, yr hyn sy'n cyfrif am danynt, yn brysur gy- meryd lle'r nieddygiuiaethau hen ffasiwu a werthiram brisiau sydd allan o gyrraedd bawb ond y cyfoethog, ac sydd yn fyuych syrthio mor fyrr o'r honiadau rhyfeddol a wneir, fel y mae ffydd ynddynt wedi mynd ar goll. Ibrofifol Tabledi Estora yu llavn deil- yuga y desgritiad ohonynt—meddyginiaeth y onest am bris go.iest-ai.,foiiir uu Llychaid llawn 0 40 Tabled i Ddarilenwyr y LLAN fel sarnpl rhad, ar dderbyniad y rhybudd hwn a 3e. mewn llythyruodau i dalu'r cludiad, y pacio, etc. Ar werth gan Fferyllwyr am 1/3 y blwch o 40 Tabled, neu G blwch am 6/9. Am sampl- flwch llawn, cjfeirier Estora Co., 132, Charing Cross Road, London, W.C. HOWELL MORGAN, MEDICAL HALL, CARDIGAN AGENT. 4052-929p.