Collection Title: Carmarthen journal and South Wales weekly advertiser

edition: First Edition

Institution: The National Library of Wales

Rights: The copyright status or ownership of this resource is unknown.

View full details

First Previous Image 2 of 8 Next Last
Full Screen
14 articles on this page
LLITH TWM BARELS

LLITH TWM BARELS. Hitraoh yn dawel iw'r niws o'r ffrunt ar hin o brid, ne yn hitrach mi fhe'n well gida ni ta yn fwy leivli. Nid dim ond er mwyn kiwriositi wthgwrs, ond er mwyn agoshai'r dwarnod bidd Wil Scssejis ar i last pegs. Ond watshwch chi, mwy na thebig y daw y peth wy yn weid yn wir,—bidd lot gida Riwmenia i neid a cwpla'r rhifel. Fel gwedes i o'r blan. mi geith Bwlgeria nock owt heb fod yn hir, a fidd mo Jonni Twrk yn hir wedin cin treial dwad i derms. Dina Ctetria wedin yn ffolonv soot, wath smo Hin- geri yn mofin y rhifel. Le bidd Wil wedin ar ol i'r giwed ma i roi gwd-bei iddo? Nawr te, feIna. wyn rhiw gredi daw pethe i ben. Wei, ma dda gen i weld y Treibiwnals yn dihinno at i gwaith. Ma Treibawnal Borro Abarteifi wedi gneid gwath da fel gwedes i rwsnoth wetha. Ond y gore to iw Trei- biwnal BORRO KARFLRDDIN. Welfeoch ohi yn y Jernal dwetha beth wedodd y Alaer. Gwd chap ar fenkos i. Mi wedodd na allse nhw ddim gweld i ffordd yn glir i stirried kesia y marrid mens hid lies bise'r singl chaps wedi rrftiid. Ond y peth gore wedd hin. We rhaid i'r Gwiddelod naill ai find i'r armi i wmla fel i'n boys ni, ne find nol i Werddon. NVel dun ol sport. That is pleing the gem. Wthgwrs we holl fembers y Treibiwnal yn cittino a.g e, a ma nhw i I gid yn heiddi gwd wurd. ond we speeteh y Alaer to the point. Wy wedi gweid os slawer dy bod hi'n down-reit shem fod y Gwiddelod yn ca] hifen o'r rhifel, a'r Cimri yn gorffod wmla yn galed. Cimri wedi cal i dwyn finni yn ppektabl yn gorffod wmla a cholh i bowide a hinni am WAX BOB A IDEI, a'r blwming Gwiddelod ma, gwehilion, yn cal hei teim yn y Miwnishoii Wurke a rhiw THREE KWID A WEEK. Pwy gis- sondieb si mlwn peth felna.??? Ond dina fe, dina shwt Liwodreth si gidta ni. Of an Ja)t Redmund arni nhw. Hats off te i Maer tre Kaxfurdidin a'i gid-fembers. Nawr te, wy am weid gaer bach oboti brishe r grub. Ma lot yn bwrw bai ar y ehoppe. Sna i am gadw y boys ma, wath ma nhw yn eitha ffit i idrich ar ol i hinen, a mowr dda iddi nhw yn aIDal. Ond dima'r point si gen i nawr. Wy am i rhain gal ffer plei fel pobin arall. Nid ar y shcppe ma'r bai, ond ar y murohants mowr ma. Nhw ei'n joino a'i gili i godi'r prishe a'i cadw nhw lan. Os bidd ehoppe yn gorffod tali sovren am gwds, ajlwch chi ddim ddiskwl iddi nhw i g-werthi nhw am bimtheg swllt. See tho point. We Mistir J. T. Rhees, prigethwr o Aber- tawe, yn sharad pwy ddwarnod yn Ponty- kimmer oboti brishe iehel y bwydydd, tig- yn koto kc-s am furchant mowr yn Sowth Wels er amser daclireiad y rhifel yn galw'i dra- feilwira i dy, a'r rissult wedd fod y fflwr yn mind Ian bang otf 13s. 6d. y sach. Ie, a faint wedd gidag e yn stock ar y prid? Dege o filocld r dinelli, midde Mistir Rheef. Ond dina skampin a'r cithrel! Aohib monteg ar bwr dabs. Ie, a peth arall, wo ihaid i'r shoppe hala kash with ordor. Nawr dina iclii specimen o shwt ma shoppwirs yn gor- ffod i hala. hi mlar.. Ond rhiw Ffrank Hojis wedodd y gwir gore-fod rhaid cal jineral leKsnwn cip. oal trefen ar y prishe. Nawr ma mwy yn hinna nag ichi wedi feddwl. Nid gweid rhwbeth di-feddwl we Ffrank, pwy bena iw e. Beth ichi'n fedd-wl wedd gidag e min golwg? Pam na fise pethe'n cal i stoppo i find miwn i Jermani? Pam na fise gwell trefen ar gario'r rhifel mkUl? Odich chi am i fi weid yn blaen wrthoch chi. Go dkmgo, ma. cistel gweid a meddwl peth. Achoe fod gomrod o intrested m-er* yn y aenneda. 0 ma'r rhifel ma yn tali yn dda i rai dinion. Tw bad ar -fenkos i. Ie, a dima'r piismn perta,-y rhai ei wedi bod yn gweiddi fwya oboti'r swinling prishe fidd y cinta i weiddli fel infidion gida'r Em Pees ma to amser lekshwn. Gewch ohi weld te. Wel te, i newid madrodd ran dachreia i regi Glwsoch ohi am y bachan ny wedd yn mind » Abarporth i roi tro am i wejen. We doi bar o ffans; socks gidag e i breaanto'r un fach bert. Ond we hen wag yn y owmpni wedi drwad i wbod am y preeant, a we rhaid gneid trick. Wei, mi gawd gafel yn y parsel, a dim ond gwaith dwy eihad wedd tinni hosan o bob par mas a packo'r Ileill nol yn deidi. Shwt biodd hi wn i pan ddoith y wejen i agor y pareel. Ma cistal peido treial gesso shwt biodd hi. Ond ma gen i gingor i Meinahs erbin tro ncea. Newer trict notti boya with important parseis agen. 0 ie, tro bo fi'n sharad oboti Jan y mor, wy am weid gaer wrth rai o wyr LLANGRANOG. Mai'n debig i barti o ddoidde.g find drwa am y dwarnod, a mind a'i bwyd gida nhw. Mi eithon miwn i dy nailldiol (wedia i ddim tro hin i le) i gal dwr berw i rwicl te. Mi geison ddoi brid, hinni iw, doi deJvkiled 0 ddwr berw. Faint ichi'n foddwl wedd y charj ? Wel gesswch chi bith oohodin mi weda wrthoch chi. Wan bob eetsh ffor the hot watter, 12 bob am ddoi d^kiled o ddwr. Diaich ariod (hna beth wedd HOT watter ontefe. Jawk ma takle' men ar lan y mor. Ma nhw yn disk-wl gneid di-gon miwn rhiw ddoi fis yn yr haf i fiw arno trw'r flwyddin. Nawr nid dina'r ffortfd i gal dinion i ddwad i lan y mor. Stim rhifwld fod cimiut o ddinxon yn mind i aros i'r fiinrioite. Dina fisnes fiodd gida doi hwrdd lawr sha ardal Kilrhedin os tippin bach noL Mi anghofieg weid yr hsines wrthoch chi rwsnoth wetha. Mi ath doi hwrdd i wmla, a-g fel digwiddodd hi, mi gwplodd un y llall. We dim i neid wedin ond hot y bwtshwr at wane a tinni off got fowr y deJ boy. Bore dran- DOth we'r toppwr ffor sel bei instolmeaits. Nawr, dima bos ichi pwy ddwarnod cas yr hwrdd i werthi. Gesswch chi, weda i ddim. Ma hina yn hala i gofio am dro pert ddi- gwiddodd i ddoi fachan yn ardal Llanegwad. We nhw wedi penderfini mind i seithi b"ir rhoa, ag fel ichi'n gwbod, gwaith sichedig iawn iw oered lot o hen roe. Ond we'r boys ma yn ddigon bore, a dima nhw miwn i'r bilding a'r sein i mofin jarred o gwd throt oil. Gwd inuff. Mi gawd y jarred, ag off a nhw yn galonog, ond whap ar ol hanner dy, dima un o nhw yn gneid kwick trax am y jar. Wedd e jist a thagi. O'r iechid anwl, dina !e! dwi glm;, wedld yn y jar, a fel hin biodd hi lanledi a'i thrad dippin yn oer, a a yn arfer mind a jarred o ddwr twym wrth i thrad, a mi fistekodd yn y ddwy jar. 0, dina hard leirxs. Dei mi fiswn i'n bendithio tra-d dillhian y laiiiedi Nawr tc, wy am weid tippin yn streit wrth foys LLANLLWNI. Ma &hya ma yn oal mwy o barch na nhw Ichi s1.wr o fod yn nabod y teip wy'n feddwl, yn go lew. WVr ehow ma yn rattling gwd sukses llinne, gwd balans, a mi alwd niiting leni wedin i drefni oboti'r show, ond we gang bei-t ofnadw wedi dwad i r miting, a 110 nhw ddim yn hir ein dangoe y breed. We un o nhw yn ffeill hid nod dangos paroh ;'1' cadeiridd. Nawr, dina'r lieit of nonsens, ne fe galwn e felna te, iw amharohi i cadeiridd. Dina'r ffurst riwl of a piblik miting iw parohi'r gader. Ma rhaid i'r Cobban ma i find i'r iskol to i ddiski manners. Dima beth "i'n l'n sinni i, pam na fise'r ioiod ma yn starto thow i hinetn yn 11e dwad lr miting ma i ddangos i gwendid. 1-wk heer bOYf. er mwyn popeth peidwch a dangos ich wmede am epel to, wath ichi wedi gneid jon och hinen Shwt ma seiet yr efel yn dwad mlan wn i? 0, dima gwrdd a'r filen, Assinod yn gneid oinnen, A chicko fel y filen. Ar hid y nos. Gwd teips o'r pedwar-carnol, Llawn nattir ddrwg a'r jaSol, Talente, 0, anfarwol! Ar hid y nofs.

NODION 0 ABERGWILI

NODION 0 ABERGWILI Ar ol bod am bum' wythnos yn mwynhau awelon in or y Cei, dycliAelyd adref wnaeth ^Vlr. \V. Allies yn ddyn arall. Cymmerwn ef neddyw bum' mlynedd yn ieuengach. Gweinyddwyd arno fel nyrs gan M. Jones, y Motor House. Eiddunwn ddo dcyddiau lawer eto i droi yn ein plith, ac he-fyd i Mrs. Jones am estyn ei didyddiau. YMWELWYR. Yn yfed on hawelon iachus ninau, gwM- wyd y Parch. H. J. Evans, Llansaintffraed, Maesyfed; Airs. Atkins, Bronant, 3refach yn yr Albion House; Mr. a Mrs. Morgans) Derwen-terrace, Cwmmawr, a Alias Morgans' Ridge, Pontyberem, yn Rose Villa; Mrs. Jones a'l dA-v ferch o Bontardulais, yn y Station House; Mrs. Evans, Tyssil House, LJandebie, yn Bwth-y-blodau, Lloyds-terrace; Mr. a Mrs. Davies, o Abertawe, yn Ponty- ddauddwr; Miss Lewie a Miss Thomas, a Gowerton. gyda Air. a Mrs. W. Lewis, y Grocery. J EIN MILWYR. Ar ymweliad byr gwelwyd yma Mr. Willie Ivyan? sef mab Mr. T. Evans, Bodarddu, a lkfr. J. Davies, sef mab Mr,. Davies, gynt St. Davids He use, y ddau yn edrych yn dda, a pnawb yn dymuno y goreu iddynt. Yr ydym yn gier hefyd bydd llawenydd gan bawb drwv y fro glywed fod Mr. Pyle, sef iinig fab Mr. a Aire. Morris, Bryn- myrddin ar wellhad araf. Darfu i Mr. Kyle gael ei glw.yfo mor enbyd yn Ffrainc, fel mai gwyrth bron yw ei adferiad. Mawr hydorwn am ei adferiad IIwyr, ac y ca. hir oefl1 1 orsafu fel bonoddwr gwych yn ein plith. Nid ydym yn gollwrig dros gof eraill eydd wedi eu clwyfo yn y plwyf, ond nid ydym yn rysbys o'u st-fyUf, yii bresemol. Carwn ddvwedyd gair bychan hefyd ynlyn a r rhai sydd yn derbyn budtf oddi- wrth y T^lywodraeth drwy fod eu plant wedi ymuno a r r, ddin. Pan gofiwn mai rhyw bedair ceimogir-dd^ur yw eu henillion yn y Hosydd gwaedlvd, nid vdynt yn alluog o gael pob r--th -.kydd yn angenrheidiol arnynt, y mae yn svndo^. meddwl gymaint y mae j rrweni yn anf^n iddynt er eu oadw mor gvsurue a a- redd bo.ibl yn y fath leoedd. Yr yoym wedi £ weled rhai rhieni yn anfon ]>arceli byoha.in dros werth punt iddynt droion. a chofioj nad 44 cifirarettee" yw eu cynwys ond gwahanol ddillad ac espidiau. Y mae y becJigyn yn ^alw am fwy o "change" na nyni mewn 11^- oedd am.Tnyp+>r]! a dig-yfleus o'r fath. Na fvridwn lawdrom yn y cyfeiriad1 yma ar T eyfrjw rai. GENEDIGAETH. Priod Mr. W. R. Kestin, Albion House, dydd Llun, Medi y 4ydd, ar ferch. Gwarth y byd yw geneth fechan. Pan ddit w'n fawr mae'n berl mwy drud, Ac os toi'r hi'n dlws a sidan, Gweilch a'n dlawd o ran ei hud.- YR ARDDANGOSFA FLODAU. Methasom gynal arddangoefa. yma eleni, fel arfer. Yr oedd yna ddau rwyatr mawr ar y earn, &ef yn gvntaf methwyd a chad ysgrffenydd; yn ail. methwyd a ohaei v yfrau yn rhydd o afael arddangoefa gynbal- iwyd yn 1915 cjylwasom fod Mr. Dempster, yr ysgrifenydd diweddaraf, wedi dweyd yn y Jouehal diweddaf, ei fod wedi cyflwyno y "balance slieet" am 1915, ed darllen, a'i phagio mewn cyfarfod gynhaliwyd ar Chwefror, y 19ó9. A fydd Mr. Dempster mor garedig ago atteS yn y Joijhxaj. yr wythnos nesaf ym mha iaith v darfu iddo ei darllen? o herwydd ydym yn sior ca ddarllenwyd hi yn Gymraeg I,ac yn 6a,"n.2g yn y cyfarfod hwnw. GWENYN. I: Rhoddwn yma air neu ddau o gyfarwyddid i rai eydid yn dechreu eu gyrfa gyda gwenyn. Y ma gwahau Iaetli dirfawr yn nlvrafodiaeth gweuTn ar wahanol amserau; felly cymerwn vr amser presenol i eylw sef yr Hydref, a herwydJ ni Jdylid eu cynwrdd yn y gaeaf. ond rhoddi iddynt lonyddwch perffaith. Y maent yn fwy peryglus ar dywydd llaith neu wl}"b» nag ydynt ar dywydd gwretog neu boeth. felly gwell i'r anghyfarwydd yw eu sradael yn llonydd ar ddiwrnod gwlyb. GofaW cael dydd cynhes attynt a'u trafod, os bydd amser yn caniatau ganol dydd, pan y byddant yn brvsur fyn'd a d'od o'r metw- ydd., neu os methu'r canol dydd, gofaler eu trafod yn liwyr dydd teg. Y prif berygl o'u hymhel ar lun wlyb yw, eu bod yn fwy ointaohlyd. yn fwy gwag a newynog, mewn I eanlyniad y maent mewn tymer i frathu ar yr aflonyddweh lleiaf; ac os na feistroli'r I hwynt mewn pryd a'r adeg o'r fath, nid yr hwn fydd yn eu trafod frathant ond unrhyw greadur a ddigwydda fod gerllaw, -sef ci, areir. da ceffylati; nid oes gwahaniaeth beth. Ni ddvlit chwaith gvffwrdd a'u eweh heb fod "smoker" da mown llaw 800 mewn .trim" da. Ar ddydd teg nid oes eisien ond ychydig o fwg irnynt er eu tawelu, tra ar yr ochr arall r'haid defnyddio llawer cyn eu meistroli ar hin wlyb. Sylwer bob amser mai y rhai sydd yn dytod alias o'r cwch eydd yo bratbu, ac nid y rhai sydd yn myned i mewn o'r meus- jdd yn llwythog. Y mae yr olaf yn rhy Iwythog a blinedig i ymosod, myned am v gell y maent hwy yn uniongyrchol, tra y blaenaf ddont allan yn wag ac yn medru cymhwyso eu hunain mewn cyflyrau i frathu, drwy dynu y ddau ben at eu gilydd, sef y pen o'r gwt, yna y maent mewn safle i yru y celyn i'r cnawd. Y mae y wenynen sydd a'i sach yn llawn mel yn analluog o herwydd ni all gamu ei chorph i frathu. Dyledswydd pob gwenyn-.rr yw astudio tymer a ffyrdd y gwenyn, fel y gall eu trafod gyda rhwydd- ineh. Y mae v gwonyn mor ddiniwaid ag wyn baah, ond deall eu ffyrdd. Gwnawn yr wythnos nesai roddi erthygl fer ar feL D-tffrynog.

HWNT AC YMA

HWNT AC YMA [Gan T'EITHIWR."] Nos Wener diweddaf yr oedd dilifiad pobl- oedd lawer i bentref tlws LLANGATHEN. Yr oedd yma gyfarfod wedi ei alw er pender- fynu pwy oedd i fod yn olynydd i'r diweddar Mr. Thomas Evans, Penybanc, fel publican, neu gaaglydd treth y tlodion (canys fel'y ei camenw-ir, gan mai ychydig mae y tylodion yn dderbyn o honi). Daeth tri ymgeisydd i'r maes, a rhoddwyd eu henwau gerbron y cyfarfod, sei Timothy Davies, Ysgwyn-fawr; Mrs. Evans, Penybanc, gwecLdw y diweddar gasglydd; a David Jones, Dyfi Cottage. Cadeiiiwyd yn fedrus gan Mr. W. T. Mor- gans, Dderwen-fawr, ac wedi anerchiadau agoriadol ganddo etf yn Gymraeg a Seisneg, ynghyd ag areithiau pwrpasol gan Mr. Har- ries, C.S., Dryfilwynfawr; Mr. W. Griffiths, C.D., Roefawr, a Mr. W. Lewis, C.D., Ffrwdy-cirain, pleicileiswyd drwy y tugol, ao wedi ymchwiliad manwl ar y papyrau gan yr archwilwyr medrus, Mr. Williams, Glan- dules, a Mr. Williams, Brynhafod, cafwyd hwynt yn setfyll fal y ca nl,-n :-Timothy Davies, 39: Airs. Evans, 27; a David Jones, 2i). Dydd Sadwrn oadarnhawyd yr uchod gan P'wrdd v Gwaroheidwaid, ac etholwyd Timothy Davies yn drethgtisglydd am y gyflog o ugain punt y flwyddyn. SIIX>H, PENYBANC. Dydd Sul a nos Lun diweiddaf, cynhaliwyd yr wyl bregethu flynyddol yn y lie uchod. Arwyr y CIHdcl eleni oedd y Parch. W. J. Rees, Alltwen, a'r Parch. James John, Llan- stephan, ac ni raid iddynt wrth lythyrau conmoliaeth. Afreidiol paentio'r lili na Iliwiolr rliosyn; felly ofer vdyw seboni dim ar y TOwn pregethwrol hvn. Gyrddau rhagorol oeddynt; yr hin yn rwb peth ellid ddymuno, y oapel yn orlawn, yn anghysurus folly nos Sul. Casglwyd yn mhob oedfa er danfon help llaw i n llauciau dewr (iydd yn ymladd drosom ar faet> v frwydr. Caifwyd swm ragorol, yr oedd y toimlad yn uchel, am fod yr achos mor deilwng. Hyderwn y bydd ol yr wyl hon yn ganfyddadwy ar y dosbarth am hir amser.

A YDYW Y BYD YN GWELLA

A YDYW Y BYD YN GWELLA? [At Olygydd y CARMARTHEN JOURNAL.] Syr, Yn y dyddiau terfysglyd hyn, gof- yrur y owestiwn hwn yn awr ac yn y man, A ydyw y byd yn gwolla? Alae yr ateb- ion a roddir yn dra gwahanol. Dywed rhai. (a cpeir yn eu plith rai o'r dynion mwyaf craffug a duwiolfrydig) fod y byd yn myned yn waeth, tra y dywed prøgethwyr yn gyfI- redin fod y byd yn gwella. Cyn myned yn mh ell aoh, dywedwn mai ein barn bersonol ydyw, nid fod y byd yn gwella, ond i'r gwrthwyneb, fod y byd yn myned yn waeth, ac yr ydym yn "oarod i roddi rheswni air.. ein giosodum. Y chydlg amser cyn i'r rhy fel ofnadwy hon i dori allan, clywsom un o bregethwyr yr enwadau yn datgan ei farn yn y modd mwyai pendant, mewn cyfarfodydd mawr perthvnol i'w enwad, fod y byd yn gwella, a dywedai fod yna lawer dadl boeth wedi cymmeryd lie rhyngddo ef a'i fam-yng-nghyfraith mewn Perthyn-is i r pwnc hwn, gan y credai ht yn p;adarii fod y byd yn myned yn waeth. Nid yw pob pregetiiwyr mor ffodus a chael mam- yng-nghyfraith mor oleuedig a'r pregethwr liwn; ond wedi y ewbi, yr oedd hvn y nod tafod lithrig mair.-yng nghyfraith wedi methu ei argyhoedtfi o'i gyfeiliornad mawr i niweidiol, canys dywediai pe byddai iddo predu mai ei tarrvyng-nghyfraith oedd yn iawn, buasai yn rhoddi fynu pregethu ar ur.waith. Credwn mai dyma y peth goreu allai wneyd dan yr amgylchiadau, gan nos gallai traethu ffoiineb o'r fath o'r pwlpud, wneyd dim ond twyllo a dallu y gwran- dawyr. I ddan tuedd y ddysgeidiaeth gyifeikornus hon o eiddo pregethwyr, dy- WC/j ae^°^ i-'gl^yig cyfriifol yn ddiweddar, £ ,we cvmmaint gan bregeth- III byd yn gwella, lies yr oedd wedi dyrocl i gredu fod yr hyn a ddywedent yn wirionead1; ond pan dorodd y rhyfel byd- eang ofnadwy hon allan, cafodd ei ffvdd v y bu bron a myned yn anffyddiwr. Tuedd dysgeidiaeth gyfdl. Irr1i^ y pwlpud ar v pen hwn, yn ngwyneb ffeitmau mor amlwg i'r gwrthwyneb, ydyw gwneyd anffyddwyr o'r gwrandawvr. Mae pregmhwyr yn oyfeiliorni mewn perthyras ir mater pwysig hwn, "am nad ydynt yn deall yr Ysgrythyrau." Dysga pregethwyr fod y byd yn gwella o radd i radd, fel y bydd addysg a di-wylliant yn myned ar gynnydd ond nid yw y Beibl yn un man yn oysgu dim or fath beth. Efengyl bwdr ▼ pwlpud heddyw ydyw y dduwinyddiaeth (krm<'lnaidd-ddblygjltd (evolution), a pha ddTWg by nag a ddywedir am y ddysgeidiaeth lygrediig- hon (" made in Germany "), dywed- filit c-r hnj. fel T dywedodd Samson un U'iiUliitn, mae ni wrth ei bodd." Ond at v gyfraith sc at y dystio'aeth. pa betli a ddywea yr Ysgrythyr mewn' perth jnas i tkhwedd yr oruehwiliarfth hreseimol, y dyddiau yn ba tai yr ydym ni yn byw Mae rhag-ddywediadau y Beibl mor eigliLr a u j V ^u<1 rn boaibl eu oam- ddleaU, oddi eithr fod dynion yn, dewis hyfc- raah, 1 7* ar, freuddwydion "na dal ar y SeTywU sy^tl yn llewyrchu mewn Yn lie bod y byd yn gwella, fel y dysffa pregethwyr, fe ddysga y Beibl y bydd l'r byd i fyned yn waeth, waeth, nes diwweddu jn yr arpfwny mwyaf a welodd y byj erioedi. Alae 'Jrist yn prophwydo beth fydd qymmeriad gwareiddiad y byd ar ddiwedd yr oruchwyliaeth brreenol, sef yr oee hon Efe a ddywed y bydd fel yr oedd yn nyddiau v u a TTddom °edd yn nyddiau jNotjh. Yr oeddynt yn bwyt* ao yn yfed yr oeddent yn pnodi rhoddi i briodas. Yr d yn arnser o fateroliaeth rone. Dywed Crist y bydd diwedd yr oruchwyliaeth fel yna. A d^ma em dyddiau ni. Yr oedu gwareiddliad a diwylliant yn yr oes hono, lel yn yr oes hon. Na feddylied nob mai anwanaid oedd y cyn ddiluwiaid Yr oeregethwyr, fod y byd yn gwella; ond clywsom bregethwyr yn dra diweddar yn traethu o'r pwlpud na in yr eglwys a'r byd erioed yn uwell nag ydynt heddyw! Alae yr Apostol Iago yn ysgrifenu fel pc byddai ysgrifbyn yn ei law yn yr ugeinfed ganrif, gan mor berffaith ydyw y darlun a dyna o'r dyddiau diweddaf, sef ein dyddiau ni. Mae yn lystiolaethu y bvdd eyfoelh yn eael ei bentyru yn ddwylaw yr ychydig, y bydd cyflog y gweithiwr yn eael ei gam attal,. 3' bydd golud y cyfoethog i fwyta eu cnawd fel tan; y bydd dosbarth a lluaws (" < !a&s and mAas") i ddyfod i wrth-darawiad her- feicdiol; y bydd anghyfiawnder y cyfnod. a hyny yn ngwyneb dylanwad trawsfl'urfiol tybiedig yr eglwys, mor fawr fel y mae B&rnwr y byd yn cael ei osod allan fei yn aefyll wrth y drws, gan mor aeddfed ydyw cyurwr y byd i farn a dialedd. Na fydded i neb ein oam-ddeall. Am ddiwedd yr oruchwyliaeth yr ydym vn son, nid am ddiwedd y byd. Afae y mil blvnydd- c.edJ eto rhyngom a'r hyn a ddeallir yn gjffredin wrth ddiwedd y byd. Gwernoglo. D. E. EVAXS.

HIGHER EDUCATION IN CARMARTHENSHIRE

HIGHER EDUCATION IN CARMARTHENSHIRE PROPOSED INCREASE OF RATE. Air. R. C Maxwell, the Commissioner appointed by tin; Board ol Education, held an enquiry at Carmarthen on Thursday, the "ith inst., into a proposal by the Carmarthen- shire Education Committee to increase the Higher Education Rate beyond the limit of 2d. Mr. Maxwell was accompanied by Dr. W illiams, H.M.I., and al«> by Air. Baker. Mr. J. W. Nicholas, clerk to the Carmar- thenshire Education Committee, appeared in support of the application. Mr. H. W. Spowart, town clerk of Llan- elly, appeared to make certain representa- tions on behalf of hit, boroug'h. Mr. D. Evans, Manordaf, a member of the Carmarthenshire Education Committee, was also present. Mr. H. Brunei White, town clerk of Car- marthen, who watched the proceedings on behalf of Carmarthen borough, was accom- panied by the following members of the •Carmarthen Corporation: Mr, Slpurrell, Mr. Dunn Williams, and Mr. E. Collier. Air. J. W. Nicholas put in a statement showing that the total expenditure on higher education was £ 10.811. After deducting miscellaneous receipts, including the fees of the pupils, the expenditure was 1;8,993. However, against that had to be set a credit balance of £ 2,860. The Cominl*sslon "-That is excluding in- termediate education. M r. Nicholas—Excluding it quite. Mr. Nichoias went on to say that these left a sum of £ 6,032 19s. 9d. to be raised by a rate. The prooeeds of a penny rate on the county ajssessment was £ 2,808 6s. 5d. The Commissioner said that he took it that allowance had been made for the five per cent, to be deducted according to the Act end the Order of the Local Government J Board. Mr. Pearce, the friancial clerk. taid that the figure given by Mr. Nicholas represented the sum actually collected. The Commissioner—The Board have issued an order carrying out the statute. What is the produce of a penny rate is not the actual rioney 'hat you or a.nyone else receives. It is a sum worked out according to the Order. It is the theoretical produce of a penny rate leas five per cent. no matter what anaount you actually receive. Mr. Nicholas said that the figures showed tha.t JE616 6s. lid. wa, required in excess of he penny rate. The total expenditure on evening classes wae £ 1,968. There were also increases in respect of student teachers. There was the farther point that whereas the estimate for teachers' salaries was £ 2.000 the actual amount was £ 2,805 10s. 3d. There was ajso a special grant to aid the intermediate schools. The intermediate schools had flourished very greatly in this county, and it was necessary to increase the expenditure. The maintenance of interme- diate schools in 1903-4 cost £ 7,346; now it was £ 16,601. The number of teachers in these schools had increased from 33 to 62. Mr. H. W. Spowart, town clerk of Llan- elly, aid he was instructed by his council to ask that any additional rate Llanellv might have to pay should be refunded to the town for intermediate education purposes. The Commissioner paid that would be out- side his province. Strictly, the Local Government Board had. nothing to do with intermediate education fundfi. Mr. Spowart drew attention to the alloca- tion of the proceeds of the county's d. rate cor secondary education, and said Llianelly, paying a proportion of JB550 of the rate, received, in the fit instance, only EZOO. which was subsequently increased by a special grant of £ 200. Their balance at Liamelly wa" getting smaller, and the money was no longer available for very necessary extensions to the intermediate school build- ings. He applied that any part of the rate that was levieo in Llanelly should be ex- pended in Llanelly. The Commissioner pointed out that had Llanelly not been under the WeL4h interme- diate Pcheine their higher education rate would be higher They formed an important part of that oounty. and he did not see how some inequality oould be avoided. Mr. Nicholas said the expenditure on t-chool extensions referred to by Mr. Spowart would be met out of the loan charges fund. The work would h been carried out bad it not been for difficulties raised by the Board of Education. S. Holmes (Carmarthen) assured the board that the governors of the secon- dary schools experienced extreme difficulty in running the eohoolg with the amount of grant received from the county council. The only possible way to make education efficient was to give the schools a higher grant. Mr. David Evans (Whitland) said they were working the «achoolfj under very great difficulty, and, really, they could not go on unless they had the 21.900, the proceeds of a Id. rate, oontinued. The inquiry was closed.

LLAKPUMPSAINT TRAGEDY

LLAKPUMPSAINT TRAGEDY Much regret was aroused at Llanpumsaint on Friday last, when it became known that Miss Mary Griffiths, Gwastodbach Farm, had been found dead in a bedroom hanging n-ora a beam. Deceased, who waa 60 years of age. waa highly respected in the district, and her death aroused much sympathy. On Monday, the Coroner (Air. Thomas Walters) held an inquest at Gwastodbach Farm.— Sarah J ones, Llain, Llanpumsaint, said she saw deceased on the 8th inst. at 1 and 2 p.m. in her house (deceased's), when she then appeared as Deoear-ed had suffered fiom rheumatio for many yearn The late • ? Griffiths told SaraH Jones that she wished to bind the corn on Saturday (the next day1), and Sarah Jones said that she would help her to do so.—Hannah Griffiths, niece of the deceased, said she had lived at Gwastodbach for three years, and assisted her aunt. Her brother and another boy also worked on the farm. On the 8th inst. her aunt appeared as usual, and the noticed no change i nher. After dinner that dav she wont to bind the corn with the boy; her brother was helping at a neighbouring farm. SVfo retrned ut-o the house for tea about 3.15 p.m.. and noticed her atint's clogs at the bottom of the stairs. She then went upstairs and found her aunt hanging in the boy's bedroom. She went mit and met Davies, Gwvn Villa, in the yard, and the latter went upstairs immediately and cut her down.—Thomas Owen Davies, Gwyn Villa, Llanpumpsaint, said that Hannah Gri- ffiths told him that b

CAPEL HENDRE

CAPEL HENDRE Prycbiawn Sadwrn diweddaf bu tyrfa lu- osog o blant a phobl mewn oed yn mwyn- hau eu hunain gyda chwpaned o de a bara brith dan nawdd Ysgol Sul yr Hendre. Mwyn oedd can fod yr hen arferiad mor fyw ago erioed, a'r plant yn lion a siriol; ao wedi gorphen gyda'r te a'r chwareu diniwed tu- allan, dechreuodd yr haul ymguddio yn y gorwel pell, a chawsom fod darpariadau ar gyfer gwledd o natur arall gan y swyddeg- joii. Llanwyd y gadair gan y gweinidog. y Parch. T. Francis, yna ton'gan y plant allan o raglen y gymmanfa ganu; peowar- awd offerynol, dan axweiniad Air. W. Ree-s fhomas. Yna'adroddiad, Morfydd Walters; eto A. M. rhomas. iNL A. Martin, Debora Hughes, a Vera G. R.ees; yna can, Lottie Thomas; adroddiad eto, Awstin Edwards, a G-wilym Walters; eto adroddiad, Evan J. Jones; yna darllenwyd penillion gan R. Rhydfab R^es ar gais rhai o'i hen athrawon, a chanlynwyd gyda c-han gan Hilda Hughes, Rwy'n caru dweyd yr hen hanes yna adroddiad gan Muriel Thomas a Annie Jane Thomas; can. Orel May Thomas, M. J. Thomas. a Alargretta Lervifl; na canwyd, lyn am y Lan n gan D. Victor Thomas; adroddwyd eto gan Claudia Edwards. Editli May Thomas, ao Annie Jane Hughes; yllt unawd ar y crwth gan David Hughes; adroddiad, W. B. Thomas, Brynteg; Arthur Edwards, W. E. Thomas, a W. S. Rees; yna can gan 1ù:p, R. A. Joiueti, Brynawel ■("Gwylia," H. Morris, Crosshands), a oluui gan W. S. Edwards; adroddwyd eto gan J. H. Hughes, R. James Rees, a Talmiai Thomas,- yna unawd ar y crwth, J. Clifford Hughes; adroddiad, D. J. Walters. Hendre; pedwarawd offerynol ac wvthawd dan ur- weiniao W. Rees Thoinas, Brynawel.

LLAKPUMPSAINT

LLAKPUMPSAINT Flags and bunting v ere much in evidence at Llanpumpsaint on Tuesday, the 5th inst., on the occasion of the marriago of the Rev.' Gwilym Morris, minister of Ffynonhenri Baptist Church, to Aliss Elizabeth Griffiths daughter of Mr. and Mrs. T. Griffiths, Ffynonpumpsaint. The wedding ceremony took place at Ffynonhenri Baptist Church, ^f J^V- Morris, Llanelian, Colwyn Bay (father of bridegroom), assisted by Retv. W. i-ew's, Llanpumpsaint. officiating. The Miss Jofnes' ^soch, and The £ w 

TREGARON

TREGARON Tuesday of last week, Lance-Corporal c ro^or and Pta Bertie Cameron, ot the Pembroko Yeomanry, who had been home on a short furlough, left for active service. They were given a warm send-off. punday evening last, the pulpit of St. Caron s Church was occupied by the Rev. ( Rees, vicar of KilVey, Swansea, who delivered a powerful sermon to a crow- ded congregation. Mr. Rees is the son of Mrs. Rees, GIangro, and, together with his family. is spending a few weeks' holiday at his old home. The local tribunal sat at the Town Hall last Saturday. A large number of cases were t-reatcd with great promptness and expedition. We regret to announco the death of Miss raeanor Rowland, oldo,?^ daughter of the late Mr. and Mrs. David Rowland, Bryn- wernen, at the age of 60. Miss Rowland's death was reoejved with profound sorrow in the district, and much sympathy is felt for her numerous relations. The funeral, whi-h took place last Friday, was attended by a large company of relations and friendb. Her mortal remains were interred at the Bwlch- gwynt Chapel burial ground, the Rev. Mor- gan Eram (pasbnr) officiating. Miss Janno 1"nl. Pant, feelingly played the "Dead March' as thie cortege left the chapel. Miss Rowland waa the aunt of Mr. John Row- w in r of tho National Health insurance Commissioners.

ABERAYRON

ABERAYRON The death took place on Monday, the 4th uist., of Mrs. Hannah Evans, Farmers' House, at the early age of 76 years. De- mised was connected with some of t¡h oldest and most respected families of the town and district, nad waa a sister of the late Mr. Timothy 13vans, Drefnowydd, and the late Mr. John T. Evans, Bristol House. She leaves one son, besides a large number of near relatives, with whom the deepest sympathy is felt The funeral took place on Friday at Llanddowi-Aberarth Churchyard, the Rev. D. L. Rees officiating at tho house, and tine Vicar, the Rev. T. Meredith Wil- liams, at the chiuvh and graveside. On Friday of last week, Mr. Den ham Evans, the organising secretary sent off a large consignment of lvegotables, etc., to the Naval Base at Aberdeen. Contributions were received from the following; Rev Evan Evans, the Vicarage (apples); Mr. Thomas C Davies, London House (cab- bages); Mrs. Margaret Evans, Glanmor Stores (apples and cabbages); Mr. C. Den- ham Evans The Bungalow (cabbages); Mr M?nKanK i Da,vlca' Darkgate-street (rhubarb and garden herbs). The Secretary hopes to be able to send off a contribution w-eekiy, and for that purpose he would be I glad to recefve contributions of vegetables ¡ fruit, etc., to enable him to do so. From the report of the Urban Council meeting in last week's issue, it would appear that a sum of £ 2 was voted out of the rates towards a Cigirefcte Fund for our soldiers and sailors. This was fiot so, aa the £ 2 was voted out of the funds in hand from the last Ohrigtmas Show. of wlrk-h Mr. John Willian-Is. the present chairman of the Urban Council, is the treasurer. t are ig*ad under^and that Driver J J. Evans has recovered completely from th'e painful operation which he underwent a few months' ago. Driver Evans was then on active service at Salonika, but his relat?ves here do not know whether he is thero now tr somewhere else, and they are daily ex- pecting to hear from him. A a correspondent writes:—Some of the most nervous inhabitants are greatly annoyed by the constant Wasting carried on in a herd at the rear of the Cottage Hospital We very much sympathise with them, and also with the wounded soldiers who &ro quartered at the hospital, within a few yards of where the operation is going on. It ap- pears that the blasting; is necessary to enable the authorities to obtain a food supply of water for tho institution, and this is the second attempt made by them for that purpose. Apart from the great incon- venient caused by such operations to the in- bfbitanta in th immediate neighbourhood, :nd also to the wounded soldiers, it 11- means that a large amount of public money is being expended, and that in the face of the earnest pleA,hgs made by members of the Government for us to economise, rhoutrh the district rtvto has within the last two years been reduced from 3s. to 2 in the £ the poor and county rate has I)epn matenfcilly increased during that period. Can we not look to our local county councillors to go thoroughly into the finances .)f the county, and make nn effort to put a | stop to nil unnecefsahv expenditure during tli-- oeriod of the war ? Con

LLANEGWAD

LLANEGWAD rl^fT 13 T1-*1? deop r DaviE' Ton:vr- •Tones Vehndre (son and dau-rhter-in kwT: Mrs..Tones, Abertillery (dan-hter) T, • T r Jones, Brmvmor, and Mi«<» Itt) M:t.tpr D. n. T,,)n, and Mi9 Dons Jones. Tvrwern. on their sivcess in ti;mnr J?0 nt County cmKl m ih'!r twrh.m our midst once rnore. TTP ;s home ^tio;TL%Tva?Nal^leS3

PUMPSAINT

PUMPSAINT \Ae regret to record the dentin Ar ^|VanS' (;v,"nK'0'tl: (late of Erwhei^l' thl wawfully „„ Thursd™; the 61st ult., at the age of 75 years She \Vas of a genial disposition and' highly "es °y t knew lier- Although the had been ailing for some time the end came qrnte unexpectedly at last. The funeral took place on luesday, the 5th inst., the place of interment being at Bethel graveyard There was a large and representative gathering which fh* '? to hiffh esteem in the,'d^rtedjady was held in the Th where she r-ad 6Pent her lifetime. The services were most improve At the ™TkSe gev'TD-TWl1^ Ffaklybr;^ j /xi •Jrime;s> Llandovery, offi- T P tr th%Ch"rland graveside R^ v. 1. R. Morgan Swyddffynon. and Rev T Evans, Ebbw Vale, officiated. The principal maimers were:-Mr. Wm. Evan.^rea^ widower), Air. and Airs. D. Evans. Aber- tillery (son and daughter-in-law); Mr and ^r?' i SVanS' Ynysau (son and daughter- in-law) Misses Evans. Abertillerv; Misse« W Tn5#aL1 <8rrand-daMgliters); Masters »V. and J. Evans, ^nysau (grand^ons^ • Mr I^wis, Brynteg (brother) Air. K. Lewk L angadock (brother); Mrs. Rees, Tynew^dd' L angadoc.i (sister): Mrs Evans. Dyffrvn ster), Air. and Airs. Richards, Rhosawel feister and brother-in-law); Air. and Mrs. Lvans, Penarthganol (brother and sister-in- kw); Mr D. W. Evans, Penarth-ganol *nephew); Air. and Airs. Pugh, Havod (lister and brother-in-law); Alisses Pugh (nieces); Mr. and Airs. Lewis, Brynteg .nieces); Air. wu V19 Brynt(>? (nephew). Mr. and Airs. VV uhams, Abermangoed (niece and nephew); an,f' Mrs. LewLs, Blaenau (niece wud rephow); Mr. D. Griffiths. Henllan (nephew); Air. and Aire. Evans Tvnlonl Llanga lock (sousins); Air. Alorgan Llwyn- ^lyn-mawr (cousms). Air. and Airs. C.nf- T1 ° f9°ll81nst: Mrs. Hughes Llwyndinaia (cousm), Aliss Hughes. LIw v^ r 'a' j. r" D.avu>9' Look and Key'. Ram Lampeter (oou-Mn), Mrs. Walters. AlltS (cousin); I'J** Walters. Alltgoch; I17,'1 Vlfc sympathy i to thi> relatives and friend* in tJicar bereavement.

LLANYBYTHER

LLANYBYTHER Last Sunday evening, the Parish Church pulpit was occupied by the Rev. D. Lloyd B A., the popular vicar of Weston-Suner' Enararily assists the Vicar during the Pirate s absence on military service. I he death took place last Sunday morning of Ariss Mar-raret Jenkins, the eldest dautrh- Jer of Mrs. Jenkins, and the late Mr. Wil- liam Jenkins, saddler, Market-street De- ceased suffered a long- illness. and when i »«Jm.tterf was a most faithful atten- dnnt at thc> parish church. Interment was burifi LLANFYNYDD. Fivd Smith, ex-schoolmaster at the National School here, has left after 18 years residence, for the sake of his health and ^her domestic reasons. He thoroughly identifh-d himself with all movements irre- spective of creed or politics, being at one time a member of the Parish Councnl He was or-anist and Sunday Sohbol teacher at rhe Parish Church,; an excellent organiser of entertainments, artd trainer of children taking part in them. His youngest son, to- gether with D. Ronald Roberts, of Penv- cvutre. won scholarships at the IJandiJo County School last June. CRCGYBAR. Mr. J. Thomas. Mn of Mr arK] \f,.a jlWx<. Bryndi/r E^erda^e, formerly hrwtmasetr at ho Crugybar CoiairU School left to join the colours on August. 10th. Tie i-, at pr 'nt stationed with the Welsh °°unlrir- We "ish kim LLANLLWNL im^n a rddrr?an l,uaws ° gyfeilHon v brawd Mrs T T ,Bowen, ail fab Air. a fvrW 1 Glanafon, o'r lie uchod, fycM cael ar ddeall ei fod wedi pasio vn Wol n j aWJ>!Md y Senior Central Uelsh Bwurl ae wedi sierhau mvnediad i ,7; 1 r Wireless Training College, Caer- dydd. Nid yw ond 16 oed. Dringo i fvny drwy risiau Y.^l yr Intermediate, Llan- dyssul, wnaeth Timothy.

OAT EIN GOHEBWYR

-O- AT EIN GOHEBWYR. Daeth Ilytiiyr i law oddiwrth "Gwvlied- ydd mewn perthynas i Arddangosfa Flodau Alie-rgwili. Nid ydym am gyhoeddi v ry f^w cyn r ioddi mantais i'r pwyllgor i ey- bo-ddi y balance sheet." Os y gwnant ddanfon copi ohon, i'r swyddfa hon bvddwn yn barod i w gosod allan. Gan fod "ardal- wyr vn gof3m am ei gweled, rhesymol tSh r pwyllgor fvdd danfon copi i ni. Y Gol.