Collection Title: Udgorn

Institution: The National Library of Wales

Rights: The copyright status or ownership of this resource is unknown.

View full details

First Previous Image 2 of 4 Next Last
Full Screen
6 articles on this page
Advertising

AT EIN GOHEBWYR, I Aufoner erbyn BOREU SALiWKN fan b-lief Pob a "bAbioD tbaiisdan Yr CTdgobn i'w hanfon vr OORUCBWYLIWr, 74, High Sts-et. pwiiheli Pob gobebiaeth i'w cyieirio- Yr UDQOBN Offick. I'wllukli. Bydd vn dda genym Aierhyii «o! eb- iaetb>»a oddiwrth ohebwyr ar fiteiieti Ileol o ddyddordeb cyhoeddus.

NODION A HANESION

NODION A HANESION. Pris Cigoedd yn Codi. Oherwydd y codiad pauiaus yn mhris cigoedd, a'r anhuwsder i'w gael, y mse cigyddion Preston yn ystyried y p'iodol- deb o gau eu siopau dri diwrnod yn yr wy thtios. Newyddion Da i Deuluoedd. Yr oedd pris bara wedi gostwng mewn amryw leoedd ddiwedd yr wythnos, a chaws i'w gael am Sic. y pwys Yr oedd gostyngiad o 2S. i 3s. yn mhris y gwenith j o'i gyferbynu a'r wythnos flaenoroi. M.A. Fel Signalman. Oherwydd cael ei wrthod o wasanaeth j milv. rol ymgymerodd Mr Paul Kilburn a gweithredu fel signalman ar linell y N E.R. Bythefnos yn ol graddiodd yn M A. yn Caergrawnt. Punt yr W ythnos am Weithio ar y Tir. Yn Carlisle ddiwedd yr vvythnos cyflogid bechgyn i aredig am 15s i 20s. yr wyth- nos. Cyn y rhyfel y cyflog ydoedd o p. i 6p. y tymor. CJgain Punt meVln Nyth Aderyn. Tra yr oedd paentiwr ar y gwaith o dyr.u nyth aderyn o gafn ty yn Sheffield, canfyddodd bapur ugain punt yn -i-liancl y detnyddiau oedd yn gwneud y Dyth. Nid oedd nemawr gwaeth. Byvvyd yn Anmhosibl ar 5s irl W. thoos. Wrth si rad rrewn trenghoiiad yn South- ":trk dydd Sadwrn, dywedodd meddyg y dyai deddf biwydd-dal gael ei chyfnewid. Yr oedd yn gwybod am amiyw achosion o dlodion yn marw o farwolaeth boenus with geisio byw ar 5s. yr wythnos. Vr oedd y rheithwyr yn unfarn n-id oedd 5s. yr wythnos yo ddigon heb tod rhywbeth j ar ill i heipu. Lladd Awyrvvr Ieuarsc. DyJd Gwener diweddaf lladdwyd Mr Ft ank O. Evans, yn Bristol. tra nad medd end deunaw mJwydd oed. Yo y rçnho- iad dywedodd swyddog fod y trancedig yn awyrwr pofUdol. Y tto hwn aeth i fyny ar d i'r peiriant tod ar brawf. Pan yn yr uwchder o 1,000 o droedfeddi digwydd- odd anffawd i'r peuiant, a disgynodd i la AT. Cafodd Evans ei ladd yn union- gy choi. Gwn a Chwningod. Cafodd VViiliam Edwards. Old Colwyn, j ei ddinvyo i us gc gan y llys yn Cohvyn j Bay, ddydd Sadwrn, am gario gwn hob d-viydded, a JOS am htrw hda gwnhingod. • Dywedodd Edwards fod yn ddrwiz ganddo am yr hyn gymerodd le. Yr oedd ei | wraig yn wael yn ei gwely, a meddyliodd am gael gwnhingen iddi. !I A ydyw Corddoriaeth o Bwysig- | rwyad Cenealaethol ? Vn Nhribynlys L'aoiwst, an) ddycij apeiiai Mr Mathews Williams, i F R C 0., atbraw cerddorol, ac organydd yn egiwys Seion, am esgusodiad balloi ar y tir fod ei waith o ddyddordeb cened- laethol. Y Cynrychiolydd M lwrol A fydJai 0 yn arychineb cenedlatthol pe dysgid llai o gerd oriaeth ? Yr Apelydd Byddai. Y Cynrychioiyad Milwrol Nid oedd yn ffaith fod go y cant 0\ rh ii oedd yn dysgu ch%vareu offerynau yn g wastralffa eu hai-rstr gyd

MARWOLAETH DRYCHINEBUSi ARGLWYDD KITCHENER

MARWOLAETH DRYCHINEBUS ARGLWYDD KITCHENER. | GOLEUNI PELLACH AR FRWYDR MOR Y GOGLEDD GERMANI YN CYDNABOD EI CHOLLEDION. I BUDDUGOLIAETHAU EITHRIADOL Y RWSIAID AR YR AWSTRIAID.-DROS GAN' MIL 0 GAROHARORION. MARWOLAETH ALAETaUS ARGLWYDD KITCHENER. BODDI ALLAN I'R ORKNEYS GYD A'l HOLL STAFF. Dydd Mawrih cyhoedu.^ck! y Morlys nodyn byr yn myncgi fod yr Hampshire, gydag Arglwydd Kitchener a'i staff ar ei bwrdd, wedi ei suddo.oddeutu wyth u'r gloch nos Lun, y tu allan i'r Orkneys, un ai gan mine neu gan sudd-fad. lJywed 1 hai oedd ar y Ian iddynt weled pedwar o gychod yn gadael y llong. Yr oedd yn bur foriog. Suddodd yr Hamp- shire yn mhen ugain munud. Yr oedd 655 o griw ar y bwrdd. Mynegodd y Morlys fod Arglwydd Kitchener ar ei daith i Rwsia ar wahoddiad yr Ymheraw- dwr, er cyfleustra i drafod materion mil- wrol pwysig, a chwestiynau arianol. Yr oedd yn noswaith wlyb a stoimus. Ni chyrhaeddodd yr un o'r pedwar cwch i'r lan. r Cydnebydd pawb mai colled fawr ydyw marwolaeth Arglwydd Kitchener, nid yn unig i'r wlad hon, ond i'r Cydbleidiau oil. Er hyny nid oes achos ofiii y canlyniadau ar gwrs y 1 hyfel. Y mae ei gynlluijiau eto yn aros. Gresyn na chawsai fyw i weled eu cyflawniad. Fel Gweinidog Rhyfel cyflawnodd wyrth- iau o'r bron mewn ad-drefnu y fyddin. Pan ymgymerodd gyntaf a'r swydd, yr oed&genyni lyddin o 800,000 o cidynion, o ba rai yr oedd 300,000 yn filwyr sefydlog a'r gweddill yn Uiriogaethwyr. Yn awr y mae genym fyddin o 4,000,000 i 5,000- 000. Dyma ddywedodd y Prif Wonidog am dino yr wythnos ddiweddaf,—y mae y fvdJin, y wlad, a'r Ymherodraeth o dan ddyled nas -ellir ei lesur;im y gwasanaeth wnaeth Arglwydd Kitchener er dechreu y rhyfel. Yr oedd Arglwydd Kitchener yn ddi-1 briod. Bydd y teit! yn myned i'w frawd hynaf, Cyrnol Kitchener. Cynhelir Gwasanaeth Coffadwiiaethol i Arglwydd Kitchener, yn St. Paul, Llun- dain, heddyw (dydd Mawrth). Bydd y Brenin a'r Frenhines yn bresenol. Yr oedd yr Hampshire yn Cruiser o 10,850 o duoeJ:i, g "da chriw o 655 o ddyn- ion. CostioJd ^856,527 Y mae Syr William James Thomas wedi tanysgrino mil o bunau er gwaddoli gwely yn Ysbytty Caerdydd er cofTF.idwri-eth am Arglwydd Kitchener. Y mae amryw yn caei eu henwi fel rhai tebygoli'r swydd, nu-gis Arglwydd French, Arglwydd Milne-, a Mr Lloyd George Dywedir pe buasyi Mr Lloyd George heb y;Tij;ymeryd a cheisio gwastadhau y cwest- ivvn Gwyduelig y hmsdi gydag- Arglwydd Kitchener ar Furdd yr Hampshire, ac felly y mae yn ddyledus am ei fy"yal i'r ffnith ei fod wedi ymgymeryd a'r gwaith o geisio heddychu. RWSIA YN TARO YN DRWM Ddethreu yr wythnos anfunwyd new- yddion o Petrogad fod R w .ia wedi dechreu gwneud ymosodiad arail Ar Austria Yn ystod yr ymosodiad y dydd cyntaf llwydd- asatit i gymeryd 13,000 o garcharorion. Awgryma hyn nad ydyw Rwsia yn brin yn ei chad-idarpariadau Mae ganddi ddigon o ddynion. Yr oedd y newyddion ddaeth i law y diwrnod dilynol yn profi fod Hwyddiant Rwsia yn p Ilhall i gynhyddn. Cyfaddefai y r Ausuiaid fod brwydro ff\ wedi caei dId;: drom. Ychwaoegodd ivfer y catch- arorion I dros 40,000, a 77 o gxflegrau, a J34 o ynau peiriatiol, &c. Diiynwyd y newyddion hyn fod Luck 1 wedi syrthio i ddwylaw y Rwsiaid, a'u bod wedi croesi yr afonydd Ikwa a Styr, ac yn pa: liatt i ymlid yr Awstriaid. Cyn erwyd f r,000 o garcharorion Deibyniwyd y newydd ddydd Sadwrn fod yr Awstriaid yn par hau i giiio'n ol, ac fod y Rwsiaid t- edi cymeryd llnwer rhagor o garcharorion Wrth groniclo hanes y brwydrau hyn, dywed y newyddion o Berlin nad oedd r'fricv.■■ ?c?ihv ?di I tyn-,eryd )!e Y mae cyfanrif y carcharorion, yn ol y newyddion hyd ddiwedd yr wythnos, yn i 1, 143 o swyddogion, a 64,714 o ddynion. Dynion. Swyddogion. Sul 13,000 — LI u tl 12,000 180 Mawrth 15,000 410 Mercher 11,000 58 Iau 13.714 185 Gwener 5,500 97 Sadwrn 35,100 400 105,314 1,65° BRAW YN VIENA. inlae y Cadfridog Awstraidd, sydd yn gwrthwynebu y Rwsiaid, wedi erfyn am gynorthwy, ond atebwyd ef fod yn an- mliosibl. rhoddi help iddo ar hyn o bryd heb beryglu y peirianwaith i gyd. Y mae braw a dychryn yn Viena a Budapest. I FFRAINC. Parha y Germaniaid i wneud ymdrech- ion ffyrnig iawn o flaen Verdun. Yn ol y newyddion o Berlin ilwyddodd y gelyn i gymeryd caerfa Vaux. Y tu ol i'r newydd hwn mae y ffaith fod enill y lie wedi costio yn ddrud iawn. Y LLINELL RRVDEINIG. Dywed y Cadfridog Haig fod ymladd trwm wedi cymeryd lie ar y Ilinell Bryd- einig i'r dwyrain o Ypres. Gwnaeth y Germaniaid amryw ymosodiadau aflwydd- ianus ar y lie. LLWYDDIANT ITALI. Ddechreu yr wythuos otnid fod yr Awstriaid yn cael y Haw uwchaf ar yr Italiaid. Ond y mae llwyddiant Rwsia yn dweyd yn barod. Llwyddodd yr Italiaid i daflu yn ol ymosodiad yr Awstriaid. Gwnaed yr ymosodiad yn nghanol storm o eira, ac yr oedd colledion y gelyn yn i drwm iawn. Ceisiodd yr Awstriaid ym- osod drachefn ar safle yr Italiaid yn Tyrol, ond llwyddwyd i yru pob ymosodiad yn 01 gyda choliedion trymion. GROEG. I Oher?ydd ymddygiad dwbJ yr awdur- dodau Groegaidd y mae y Cydbleidiau  wedi penderfynu ?warchae ei phorth- laddoedd. I Y FRWYDR AR Y MOR. I Fel y mae canlyniad y trwydr tawr hon yn dyfod yn fwy i'r golwg, profa fod y Llynges Biydeinig wedi cael buddugoliaeth fawr ar y gelyn. Ar y dechreu cyhoeddodd y Germaniaid nad oeddynt wedi colli ond pedair o longau, a mawr oedd y gorfoledd drwy yr holl wlad. Ond dydd Iau dyma Berlin yn cyhoeddl i'r byd tod Lutzow (28,000 o dunelli), un o'i ilongau mwyat newydd a nerthol, a'r Rostock (4,280 o dunelli), wedi eu suddo. Priodol iawn y gofyna un o newyddiaduron America, pa fodd y gellir ymddiried yn ngair Germani bellach ? Gctyna y Teleyraph paham na buasem ni yn y wlad hon yn dathlu y fuddugoliaeth ? Buddugoliaeth sydd yn cau y posibilrwydd i "Germani freuddwydio eto ^oresgyn Prydain. LLYSGENHADWR AMERICA A HEDDWCH. I Cyhoeddir cenadwri yn Amterdam, dderbyniwyd o Berlin, lod Mr Gerrard, L'ysgenbadwr America yn Germani, wedi dweyd fod rhagolygon heddwch, yn ei Lro eft yn ffafrio! iawn, ac nad oes ond ychydig iisoedd yn ein gwahar.u oddiwrth hyny. RWSIA. -1 Mewn vvythnos o amser mae y Rwsiaid wedi adieddianu yr holl dir a gollwyd y fhvyddyn ddiweddaf, ac wedi cymeryd 105.000 o A striaid yn garcharoi ion, ac wecii tori Ilinell y gelyn yn Galicia yn llwyr Byddai yn ddyddorol iawn, meddai cenadwri .0 Rufain am ddydd Sadwrn, i glywed beth ydyw barn Germani am y cyfnewidiadau yn y rhanbarth hwn. Am linell oddeutu 100 milldir mae y Rwsiaid v edi gym yr Aw'jtrialJ yn ol pellder o udeng iiiilltii- ar hugain, Dywedii fod Lemberg yn barod mewn perygl. j Y mae ymdaith yr Rwsiaid yn achoi pryder mawr yn Berlin, a dywed ceu ,J'.Hi o Amsterdam, yr ofpir y bydd y gorchfyg- iad hwn yn peri i'r Avvstiiaid i geisio cael heddweh arwahan. V mae y pwysau trwm roddodd yr Awstriaid ar yr Italia:d yn ysgafnhau. V mae y Ilinell Italnidd wedi deibyn adgyf- nerlhion, ac ni choleddir ofnau o gwbl y bydd i'r Awstriaid ddyfod b.t ach yn ymlaen. COLLI MILIWN 0 GERMANIAID 0 FLAEN VERDUN. Wrth adolygu y irwydr o flaen Verdun, dywedir yn un o bapurau Paris-" Fod cyfanrif colledion y Germaniaid o flaen j Verdun yn cyrhaedd y nifer arsuydus o filiwn o ddynion wedi eu lladd a'u clwyfo. Er y gall y gelyn barhau i ymosod eto, y mae yr adeg yn ymyl pan na bydd mwyach yn abl i wneud hyny." HEDDWCH YN MHEN TRI MIS. Dywed Mr A. G. Gardiner, yn y Daily News, fod Arglwydd Kitchener cyn ei farwolaeth wedi cyfnewid ei feddwl gyda golwg ar barhad y rhyfel, ac iddo glywed hanesyn oedd yn profi yr un peth. Ychydig cyn ei farw aeth Arglwydd Kitchener i fasnachdy adnabyddus yn Llundain i wneud pryniadau. Yr oedd y pris yn uwch nag y disgwyl- iai, a rhoddodd y masnachwr, yr hwn a'i hadwaen ti yn dda, fel un rheswm dros hyny, fod yr amserau yn ddrwg. Na hidiweh, Mr meddai Arglwydd Kitchener, bydd pethau yn well o lawer yn mhen tri mis o amser." o

IPrinder Bwyd yn Germani

Prinder Bwyd yn Germani. Dywedodd y Canghellor Germanaidd nad oedd y straeon am brinder bwyd yn Germani ond dychymyg y gelyn. Yr oedd digonedd o fwyd i bawb yo y wlad. Profa y llythyrau canlynol, a gymerwyd oddiar berson carcharor Germanaidd gan y Ffrancod, Mehefin y iaf, yn hollol wahano!. Dywedant yn fwy croew na dim arall beth ydyw sefyllfa pethau yn Germani. Mai 14eg, 1916. Anwyl Walter,-Derbyniasom eich cer- dyn, yr hwn a roddodd lawenydd mawr i mi Dywedaf newydd wrthych yn nwr, Bu yma gynhwrf mawr neithiwr (nos Sadwrn). Mewn amryw drefydd (nodir hwy) torodd y dorf i amryw siopau, gan gario pobpeth ymaith. Yn y pentrefydd o gwmpas gwnaethant yr un modd, gan gario y cwbl allan o'r siopau Y mg-asgl- odd miloedd o bobl, gan wasddu ac oer- nadu. Yr oedd 100 o blismyn yn y lie, ond nis gallent wneud dim ond edrych Nid oes genych ddirnadaeth o'r ffordd yr oeddynt yn cario pethau yn mlaen. Pan aethum gartref, haner awr wedi haner nos, yr oedd pawb o'r bron yn yr heolydd o hyd. Anmhosibl i mi allu dweyd wrth- ych am bobpeth g ftlerodd le Stormiwyd siop Chocolate yn Beutsch gan y dorf. V boreu heddyw ail-ddechreuodd y cyn- hwrf. Torwyd i fewn i siopau Parhaodd hyn hyd bedwar o'r goch y prydnawn, pryd y galwyd y milwyr alian. Nis g-allaf ddweyd beth fydd y canlyniadau, y mae y bobl mor cynhyrfus. Yr wythnos hon ni roddir i ni ond pum' pwys o datws. Arferent roddi deg pwys, yna saith bwys, ac yn awr dim ond pump. (Arwyddwyd) Eich mam. Mai 29am, 1916. Fy anwyl Walter,-Gresyn o beth na ddeuai y rhyfel ofnadwy hon i dertyniad buan. Yr wyf yn gobeithio hyn yn fwy bob dydd Nid yn unig yr ydym yn pryd- eru yn eich cylch chwi, sydd yn y ffrynt, ond mae cwestiwn yr ymborth wedi ein gwneud yn bryderus. Er Ebrill xofed yr wyf wedi colli deg pwys yn ty mhwysau, ac nid oes dim rhagolvvg fod peth i wella. Bydd yn rhaid i chwi, yn y ffrynt, weithiau, fod yn new- j ynog, felly ninau gartref, am nad oes yma ddigon o twyd i ni. Sut mae'n bosibl byw ar bum' pwys o datws yn yr wythnos. Mae blawd pys yn costio 6c y chwarter pwys, a rhaid i mi ddetnyddio haner pwys at wneud bwyd i'r plant. Ar 01 hyny cawn damad o fara, ond dim ymenyn, nac unrhyw fath o saim Yr wyf yn dra diolchgar am yr ymenyn a antonasoch i mi. Ni treuddwydiais erioed y buasai ein bara beunyddiol yn rhoddi cymaint o bryder i ni. Mae genyf eisieu gofyn ffafr i chwi, Walter. A ellwch chwi anfon haner pwys o facwn i ni yn wythnosol drwy y post? j Nis gallwn gael yma ond 7 owns o gig y pen yn yr wythnos Nid oes yma ddim ychwaneg o sain mae yr awdurdodau milwrol yn ei gario ymaith r 11. Nid wyt wedi gweled dim saim na suet er's rhai J wythnosau. Rhaid i ni roddi archeb am ein cig at y Sul y dydd Mawrtl1 blaenorol y fan bellaf. Yr wyf wedi rhoddi archeb am 27 owns o gig a tbri chwarter pwys o sausage, yn cynwys cig at y Sol. Rhaid i hwn barhau i ni ar hyd yr wythnos, a dyna'r paham y | carwn i chwi anfon ychydig o gig i ni, os gellwch. Gadewch wybod beth gyst ei anfon, ac aofouaf yr arian i chwi Arferem gael digon o wyau, ond an- mhosibl eu cael yn awr. Am bythefnos sicrhaodd y Cyngor Trefol supply i'r bobl, a gwerthicl yr wyau am 2C yr un. Ond yn aw4- r.id oes yr un i'w cael, odclieitlir mewn ambell i siop, a hyny am 3c. yr un. Dywedant y bydd y pris yn fuan yn 4ic. V mae yn anmhosibl i mi eu prynu am y p. is Invinv. Yr wyf yo gwario fy holi arian am twyJ yn unig. Oinaf eich bod yn blino arnaf yn t boddi manylion fel hyn i chwi, ond byddvvch yn sylweddoli, y fan leiaf, ein bod ni gartref yn dyoddef oddiwrth y rhyfel fel chwithau yn y ffrynt. 0 foreu hyd hwyr yr anhaws- der i sicrhau bwyd sydd yn ein poeni yn wastadol. Nid oes, mwyach, ddigon o gig moch i bawb, fel mae'n rhaid i ni aros ein tro. Bob dydd Sadwrn rhoddir i ni gardiau wedi eu rhito, yn arwyddo y drefn yr ydym i fyoed i'r siopau, a chan fod fy nhocyn i yn rhif 245 bydd yn rhaid i mi aros am bythefnos cyn y caf gvfle i gael fy rhan o'r bacwn. Yr unig biff sydd i'w gael ydyw biff rhewedig. Fel, os cewch chwi gyfle, teimlwn yn ddiolchgar iawn i chwi, pa mor lleied bynag y bo. Eich mam. Y mae amryw lythyrau cyffelyb wedi eu cael ar filwyr Germanaidd eraill a wnaed yn garcharorion. Profa y llythyrau hyn fod y rhan fwyaf o fwyd y wlad yn cael ei anfon i'r milwyr, gan adael y rhai sydd gartref fyw ar y nesaf peth i ddim, neu ar yr hyn a dderbyniant oddiwrth eu perthyn- asau yn y fyddin.

IDafydd ar Philistiaid

Dafydd a'r Philistiaid. O'r Drych." Nid ydym yn hoffi ymddygiad y wasg yn Nghymru tuag at D. Lloyd George a Phrydain. Er ei fod wedi cyflawni campau fel Hercwlf gynt, ac i gyflawnu y cylch cyfan o honynt cyn ei farw, os y ca lonydd, y mae rhyw genfigen yn nghalonau hyd yn nod ei gyfeillion gynt am ryw reswm neu gilydd. Un o'r cyhuddiadau yw ei fod yn tradwr, ac yn cynllunio disodli Mt Asquith a chael t:i swydd iddo ei hun drwy gydfradwriaeth Toriaid a gelynion eraill Prydain. Y mae hwn yn gyhuddiad difrifol, ond nid ydym yn ei gredu, er fod Golygydd y Daily News," hen gyfaill iddo, a hyd yn nod Cymry, yn ei ddweyd. Pechodd yn enbydus yn erbyn rhai pobl am iddo droi o blaid gorfodaeth filwrol-- a myoed i'r eithafion cyferbyniol i'r pasi- ffistyn a'r cydwybodyn. Dyna yw ei argyhoeddiad, a chollfernir ef am fod ganddo gydwybod o fath wahanol i'r rhai gredant y gallant ofchfygu gallu mor ddigydwybod a Germani a heddwch. Brwydr y cydwybodau yw hi yr ochr draw, a chredwn y rhagora y gydwybod saif dros Brydain ar yi hon egyr y ffordd i'r Hwniaid orchtygu y byd, a Chymru hetyd. Cred Lloyd George mewn go tod- aeth am ei bod yn angenrhiid cred y Weill yn wahanol am ei bod yn anymunol i'r teimlad. Nid pwoc o deimlad yw gan Lloyd George, ond pwnc o amddiffyniad, ac y greddf hunan-amddiffyniad yn henach na'r gydwybod ar ein daear ni, ac y mae yn siwr o oresgyn cydwybod yn yr ymdrech. Apelia gwareiddiad a rhyddid yn Ewrop, a chyflwt gresynus Belgium, Poland, Ser- ia ac Armenia yn eu gwaed at gydwybod y byd yn llawer g ymusach na chrach- gydwybod basiffist: id y bobl hynv goel- iant y gwna Duw a'r Kaiser yn well o'r byd o adael iddynt. Byddai yn well genym golli gyda D. Lloyd George nag enill gyda'i elynion. --0-

Manion

Manion. Ddiwedd yr wythnos bu farw Dr. Wardiow Thompson, Ysgrifenydd Cym- deithas Genhadol Llundain am 34 mlynedd o amser. Bu farw y Parch. Hugh Roberts, Tre- ffynon, ) n sydyn dydd Sadwrn, tra ar ei ffordd i Ruabon Cynhaliwyd gwasanaeth o ddiolchgar- weh am y fuddugoliaeth yn Mor y lIOg- ledd, yn y than fwyaf o eglwysi Llundain dydd Sul. Casglwyd saith mil o bunau yn Durban at weddwon y mor-filwyr laddwyd yn mrwydr Mor y Gogledd. Mae Portugal wedi mabwysiadu "amser haf Bydd y clociau yn cael eu symud awr yn mlaen Sadwrn nesaf. Cynhelir gwasanaeth coffadwriaethol am Arglwydd Kitchener yn Eglwys Gad- eitiol Bangor heddyw (dydd Mawrth). Anfonwyd William Marshallany, arol- ygydd mewn yard goed yn Nghaerdydd, i garchar am chwe' mis am wneud adrodd- iadau i'r dynion dano oedd yn tueddu yn erbyn ymrestru. Cafodd eillydd Germanaidd o'r enw William Jerlitz, 60 mlwydd oed, ei dded- frydn i ddau fis gyda llafur caled, gan y Llys yn Llundain, am beidio cofrestru ei hun. Dydd Mercher diweddaf bu Mr Hughes (Prif Weinidog Awstralia) yn ciniawa gyda Mr Lloyd George yn Downing Street, Llundaiu.