Collection Title: Dydd

Institution: The National Library of Wales

Rights: This resource is copyright of Cambrian News Ltd.

View full details

First Previous Image 4 of 8 Next Last
Full Screen
3 articles on this page
CYHOEDDIADAU SABBATHOL

CYHOEDDIADAU SABBATHOL. Tabernacl (A.)-Parch. W. Pan iiuws,B.L>. Seisnig.(A.)-Parcl-i. Robert Jones, Caer. Salem (M.C.)-Parcli. Robert Roberts, Efail Newydd. Bethel (.M.C.)—Parch. T. Mordaf Pierce. Seisnig (M.C.)—Parch. J. Radcliffe, B.D. Pendret-y sgol am 2; Cwrdd Gweddi 6. Ebenezer (W.)-Parch. Conway Pritchaid. Judah (B.)-Parch. Henry Rees. CWMNI DRAMAYDDOL. Mae Cwmni Dramayddol Mr. Dobell yn bwriadu talu ymweliad ar dref nos Sadwrn, ac yn aros hyd nos Fawrth. Mae y Cwmni hwn yn arfer cael derbyniad croesawgar a chyn-  ulliadau da yn y dref. EISIEU GWEITHWYR—Mewn colofn arall gwelir cais gan Surveyor y Sii am weith- I f wyr i fyned i Siroedd y De a'r Gorilewm ihelpu gwneud ffyrdd at amcanion milwrol. Fe welir manylion yn nghylch y cyfiog, &c., yn yr hysbysiad. CAPELSEISNIC YR ANNIBYNWYR.Cyn- haliwyd Entertainment blynyddol y capel uchod nos Fercher, yn y Neuadd Gyhoedd- us. Llywyddwyd gan Mr. Richard Barnett. Yn y rhan gyntaf cafwyd perfformiad rhagorol o Red Riding Hood gan, y plant, o dan reolaeth Mrs. J. Miles Williams, Mrs. Read, a Miss Annie Lloyd. Yn yr ail adran caed farce chwerthinllyd, "lei on Parle Français." Cymerwyd rhan gan Misses Verna Davies, Ken Edwards, Dilys Roberts, Mrs. Guthrie Jones, a'r Mri. D. G. Jarvis, A. Wyn Wil- liams, B.A., Arthur Roberts, pa rai a wnaethant eu gwaith vn gampus. Yr. oedd y cynulliad yn un rhagorol, a thalwyd diolch i Mr. Barnett am lywyddu trwy gyn- ygiad Mr. John Edwards, a chefnogiad v Parch T. H. Jones. j ANRHYDEDD M)LW30L Ychydig ddydd- iau yn ol, ti a vr oedd v Brenhin vn talu ym- weliad Vi Fihvvr svdd ar hvno,o br,vd vn gwnwnu vn Alder shot, fe gafodd Private i Hugh Pughe IJoyd, ail fab Mr. Lewis Lloyd, Ys^olfeistr, Worcester (ar. wy„ i'i diweddar Mr. lewis Lloyd. o'i dref hon) yr anrhyd- .1 edd o gael ei ddewis yn un o Guard of Honour, i'r Brenhin. Fe'i dewiswyd yn gyntaf all an o dros 2,000 perthynol i'w Depot. Yr oedd y Frenhines, a'r Dywys- j oges Mary, a rhai o brif Gadfridogion y Fyddin, yn bresenol. Deallwn fod ein I cyfaill ieuanc yn perthyn i'r Reserve Signal Depdt (Royal Engineers). Cyn ymuno yr oedd yn nglyn a'r Gatrawd Diriogaethol. (TeriitoTials) yn Worcester, a chafodd gynyg commission, ond gwrth- edodd y cyfryw. V ■ ■■

y I YSGOL NEWYDD DOLGELLAU j

y I YSGOL NEWYDD DOLGELLAU. j Mewn colofn arall fe geir y llythvrau a I basiodd rhwng Mr. John Charles Hughes fel Ysgrifenydd Managers yr Ysgol Genedl- aethol, a'r Iivwodraeth parthed vr ysgol newydd fwriedir ei chodi vn Nolgellau ac. yn yr wvthnosau diweddaf y mae cryn lawer wedi ei ysgrifenu ar v mater hwn yn Y Dvdd ac yn y papyrau Seisonig. Nid ydym yn vsgrifenu gyda'r bwriad o geisio argyhoeddi. Mr. J. Charles Hughes na i I Goruchwylwyr yr Ysgol Eglwysig, na'r l I cant o Blwyfi Brithdir ac Islaw'rdref a I Dolgellau ddarfu arwyddo y ddeiseb yn erbyn yr ysgol newydd j nid ydyw o un- r rhyw bwys genym pa un a argyhoeddir I hwy neu peidio ond credwn fod y j ffeithiau yn gyfryw ag oedd yn ei gwneud yn amhosibl i Bwyllgor Addysg y Sir wneud dim ond adeiladu ysgol newydd, a chan eu bod yn myned i adeiladu un, da genym eu bod wedi penderfynu adeiladu un fydd yn deilwng o'r dref ac er ceisio mewn byr eiriau roi y cyfryw resymau  gerbron yr anturiwn gymeryd unrhyw ran yn y drafodaeth. Adeiladwyd yr ysgol bresenol oddeutu 1873, i fod yn ysgol ar gyfer oddeutu 100 o ysgolheigion. Oddeutu 1880 gwnaed cyfnewidiadau ynddi ar gais y Bwrdd Ysgol fel ag i'w gwneud yn clchvy ysgol,—un i. ferched ac un i fechgyn. Ac yn 1903 gwnaed cyfnewidiadau ynddi drachefn i'w gwneud yn un ysgol i fechgyn a genethod. Yn nghwrs y blynyddoedd y mae lluaws o gyfnewidiadau wedi ei gwneud ynddi, ar gais arolygwyr y Llywodraeth, a chwynion parhaus wedi cael eu derbyn parthed cyflwr anfoddhaol yr ysgol; end yr oedd y Pwyllgor Sirol yn ymarhous i symud gan fod lluaws o ysgolion eraill yn y Sir mewn gwaeth cyflwr, ac Ysgol Dolgellau er mewn cyflwr anfoddhaol yn gorfod aros ei thro. Yn ngwyneb adroddiadau par- I haus Arolygwyr y Llywodraeth, ac ar gais Llywodraethwyr Lleol yr Ysgol, apwynt- iwyd pwyllgor yn Chwefror 1913, yr hwn a wnaeth adroddiad, a gofynodd i Mr. Barnett geisio cael allan gan y Gwarcheid- waid a oeddynt yn barod i werthU darn o ardd y Tloty i ychwanegu at yr ysgol bresenol. Gwrthododd y Gwarcheid- waid ac ni chlywsom fod unrhyw un o | gynrychiolwyr y Brithdir ac Islaw'rdref, Cynghor Plwyf pa ardal sydd yn awr yn I protestio yn erbyn yr ysgol newydd, wedi I dwevd gair yn ffafr gwerthiant darn o'r ardd. Gan nad oedd yn bosibl cael darn o'r ardd, penderfynwyd gwneud ysgol newydd ¡ am nad oedd yn bosi bl adgyweiro yr ysgol bresenol heb hyny. (Mae yn amheus genym ni a ellid gwneud hyny yn foddhaol 1 er cael yr ardd, oblegid patchio hen adeilad I fuasid, a buasai y Bwrdd Addysg ar ein I cefnau eto cyn bo hir eisieu rhagor o well- iantau.) Bu is-bwyllgor yn edrych am- ryw o sites, ceisid prynu dwy o leiaf. Yr oedd y Bwrdd yn Llundain yn ystyried fod cymaint o amser yn cael ei golli, fel yr oeddynt yn ysgrifenu yn fisol at Mr. Barnett i ofyn beth oedd yn cael ei wneud yn nechreu y flwvddvn ddiweddaf ac yn mis Mehefin diweddaf derbyniwyd y llvthyr canlvnol oedd yn bygwth atal y 1 grant os na symudid a gwyr pawb, a neb yn well na Mr. John Charles Hughes, beth mor ddifrifo) fyddai hynv:— "Welsh Department, Board of Education, Whitehall. London, S.W., Dolgellev Proposed Council School. Sir, 18th June, 1914. I am again to refer the Local Education Authority to the fact that no definite proposals have yet been made to the Board for the provision of suitable accommodation to replace the existing premises of the above-named School, i though for years past the attention of ( l the Local Education authority has. constantfy been directed to the urgent need of dealing with the matter. The Board understood from Mr. Barnett's > letter of the 6th February last that [ there was a likelihood of some definite I decision being arrived at by the Local Education Authority shortly, but despite applications for information no reply to the Board's communications has yet been received. "I am to say that unless definite proposals are submitted to the Board within six weeks of the date of this letter, the Board may be reluctantly compelled to make a deduction from the Grant payable for the School year just ended. I am, Sir, Your obedient Servant, A. T. Davies." Ar y 14eg o Awst hefyd derbyniwyd llvthvr vn gofvn am plans a specifications heb oediad pellach. Beth oedd gan vr Awdurdod, Addysg Sirol i'w wneud yng ngwyneb y llythyrau hyn, ond adeiladu, ac y mae yn dda genym eu bod wedi penderfynu gwneud. Gofyna v managers yr Ysgol Genedlaethol, trwy Mr. John Charles Hughes, am iddynt beidio, a chodant eu dwylaw mewn dychryn fed yr adeilad i gael ei adeiladu ar adeg o ryfel. Tybed mewn gwirionedd a fuasent yn peidio gwrthwynebu pe na bai rbyfel ? Dyddorol iawn i ni fyddai cael enwau y cant signiodd y protest. Sylwer ar ddydd- iad y llythyr yn gofyn am plans a specifica- twns, bythefnos ar ol ir rbyfel dori allan, pan yr oedd y Llywodraeth yn galw am i fusnes gael ei gario yn mlaen fel arfer. Mae yr ysgol newydd i fod yn un hardd, a chynwysa classrooms i'r bechgyn i ddysgu wood-work, &c., ac i'r merched i ddysgu ysmwddio, golchi, a choginio, a „ bydd ya adeilad iachusol yn mhob modd, ac nid yn adeilad all beryglu iechyd y plant mewn unrhyw ffordd;—nid ydym yn gallu credu, a chredwn na chred mwyafrif aruthrol trigolion y dref, fod rhyfel a'r Germaniaid yn cyfiawnbau esgeuluso iechyd ein plant. Mewn llythyr mewn colofn arall, gofyna Mr. Hughes ini sut y gellir cael arian i adeiladu yr ysgol newydd? Ein hateb ydyw, yn yr un ffordd yn union ag y cafwyd arian i adeiladu ysgolion newydd- ion mewn rhanau eraill o'r Sir i gyfreith- iwr sicr genym fod yr ateb yna yn fwy na digen. 24

SIOMI CYMRU

SIOMI CYMRU. Yng ngwyneb yr hyn a ddigwyddodd yn y Senedd yr wvthnos hon, ynglyn a, Mesur Datgysyldiad, cyhuddwn y llyw- odraeth, ac heb eithrio y Prifweinidog a'r Canghellor, y fradwriaeth warthus ac ym- ddygiad dibris tuagat Gymru a'i Haelodau yIn yr hdjl fusnes, a rboddwn ein rbesymau dros ein cyhuddiad mor syml a chlir ag y gallwn. (1) Maent wedi dwyn i mewn Fesur o'r nodwedd fwyaf dadleugar a chwerylgar ar adeg pan oedd yn hollol ddeaAedig rhwng yr holl bleidiau nad oedd dim o'r fatb i'w drafod. Yr oedd y Prifweinidog wedi gwystlo ei atr na ddeuai'r fath Fesur ger bron y Senedd yn ystod tymor y rhyfel. Ac mae ei bie na thybiedd fed y