Collection Title: Dydd

Institution: The National Library of Wales

Rights: This resource is copyright of Cambrian News Ltd.

View full details

First Previous Image 3 of 8 Next Last
Full Screen
7 articles on this page
7 AT OLYGYDD Y DYDD

:=.=:7' AT OLYGYDD Y DYDD." • Syr,- I v YSGOL NEWYDD Y CYNGOR DOLGELLAU. Darllenais gyda dyddordeb eich erthygl olygyddol; ond, os goddefer i mi ddweyd feliv, ymddengys i mi ei bod yn bur bell oadiwrth y pi if bwnc sydd dan ystyriae th. Arweima eich erthygl un i dybio, jiaill ai nad ydych yn ymwybodol fod rhyiel yv oesoedcl yn cymeryd lie y dyddiau hyn, Vn yrhon y mae Prydain yn ymladd am bar had ei bodolaeth, neu, ynte; nad ydych yn sylweddoli y ffaith o'r aberth a'r gost y mae yn ei gostio i ni. Dyma y pwynt sydd genyf eisiau ei bwysleisio. Yrvvyt yn dal y dylai yr Ysgol bresenol, o dan yr amgylchiadau, gael ei gwneyd i ateb gofynion y dosbarth. Ond if yn bellach, a gosodaf y mater ar dir uwch, a dywedaf, na fu ac nad oes eisiau lie i nac adeiladu Y sgol newydd. Gyda'ch caniatad, ceisiaf brofi hyny fel hyn. Dywedir I- Y mae yr Ysgol bresenol yn ahaclms." Os oes unrhyw Surveyor yn dweyd nas gellir ei gwella, dywedaf finau ei fod yn hunan-gondemniedig, neu yn Purveyor hollol anghymwys. Nid yw yr Intermediate School na'r Workhouse, sydd yn gysylltiol, yn aftachus, ac y mae I yr un cyfleusderau, megis cyflead y tir, dwir, &c., &c., yr un fath iddynt oil. Byddai taliad swm bychan i Sanitary Engineer profiadol brofi hyn yn fuan lawn. II- A chaniatau fod yr Ysgol yn rhy lacli, a bod y chwareule yn gyfyng, dy- wedaf finau fod digon o dir ac ychwaneg I lW gael at yr amcan yna, yn perthyn i'r ) Workhouse- Dywedwch na werthai y J ?warchcidwaid ddim o hono. Yn awr, nid ffyliaid mo'r Gwarcheidwaid, fel yr ymddengys y meddyliwch chwi, ond dynion call am fusnes, nid yn unig f ei trethdalwyr eu hunain ond. fel cynrych- lolwyr y tretljdalwyr ac yn Awdurdod Trethianol felly nid cwestiwri o werthu ydyw, ond cwestiwn o drosglwyddiad tir diangeii gan un Awdurdod Trethiannol i'r 11all, a thrwy hyny arbed y trethi drwy cMu yn y ffordd arferol. Gwelwn hyn yn cad ei wneyd yn ami, pa-n y dywedwn fod y Swyddfa Rhyfel yn cymeryd tir drosodd gan Swy ddfa y Coedwigoedd i'r diben o I sefydlu gwersyllfaoedd neu ranges 1 r milwyr ar Diroedd y Goron. Nid oes j yn awr ond tua 20 neu 25 -ar gyf artaledd ° ddeiliaid yn y Tloty, a dim plant; lIe It yr arferai a bod o 70 i 80 flynyddau yn ol. ( hel!y nid iawn yw dweyd na werthai y I Gwarcheidwaid beth o'r tir. Goddefer 1 mi ddweyd, mewn tegweh a hwynt, na roddwvd y mater ger eu bron yn y goleu Pnodol. Nid wVf yn beio y Swyddfa Addysg. 1d eu lie hwy oedd ac ydyw i ymyryd a gweithrediadau Ileol. Gwaith ein cyn- rychiolwyr ydyw hyny. Am y bygythiad °. atal y Grants ar ol cyhoeddiad y rhyfel nlt nasai hyny byth yn cymeryd lie, vn enwedig ar ol i'r Llywodraeth rybuddio am i'r Awdurdodau Lleol gynilo vn eu treuliadau. Yr ydych yn dvfynu o lythvr dyddiedig Mehefin 18fed y flVyddyn ddi- weddaf. Nid oedd s6ri am ryfel y pryd hwnw. Yr ydych yn ateb fy ngofyniad gyda golwg o ba le y daw yr arian drwy .=:=:=:=-=_=- :=-=:==C:=:===== ddweyd y deuant o'r un ffy-nonell ag y maent yn arferol o ddyfod. Mwy na thebyg. Ond nid wvf yn tybied y bydd i Ddolgellau na'r Sir godi y £ 5000 drwy drethiant uniong}Tchol. Gan hyny golyga I hyny fenthyciad. Pan adeiladwyd yr Ysgol bresenol nid oeddvm yn gwario £ 2,000,000 y dydd yn ychwanegol at ) dreuliau yr Ymherodraeth. Gallesid cael yr arian y pryd hwnw am o i £ A\ y cant; ond ar y 18fed o Fedi diweddaf y mae y Trysorlys wedi codi llogau y Gweithfeydd Cyhoeddus i £ 4 a 14% y cant, yn ol natur amgylchiadau y benthyciacf. A ydych yn siwr y gellid benthyca unrhyw swm o arian at weithfeydd lleol yn bresenol ? Y mae y Llywodraeth ei hun yn gorfod benthyca., ac feallai y bydd raid iddi wrth bob arian fydd yn gyfleus er llanw ei gofynion. Ond ofer yw myned ymhellach i'r mater. Cwestiwn i gorff y Trethdalwyr ydyw. Nid yw yn gwestiwn plaid, gan nad pa mor ddiwyd y ceisia rhai i'w wneuthur felly. Nid oes ond 20/- yn y l oes ond 20 vil ?, bunt i bawb yn ddiwahaniaeth; ond gobeithiaf yr etyl Awdurdod Addysg Leol ei law ar hyn o bryd beth bynag. Tosttir- iaf wrth gymerwr sydd yn seilio ei bris am waith ar bris y farchnad heddyw, heb wybod pa beth a fydd y dydd yfory, ac a eill efe gael dynion i'r gwaith. Yngywir, J. Charles Hughes.

j i MARW EOS DAR j

i MARW EOS DAR. j Yr wythnos ddiweddaf bu farw Mr. Daniel Evans (Eos Dar) y canwr penillion enwog. yn 68 mlwydd oed. Ganwyd ei yn Aberteifi. Nid oedd odid i Eisteddfod Genedlaethol na wasanaethid ynddi fel canwr penillion gan Eos Dar, ac, yn sicr, yr oedd yn feistr hollol ar ei waith. 0 I dro i d?o cafodd amryw o dystebau gan  edmygwyr. Yr oedd yn ymgomiwr heb I| ei fath, ac yn llawn adgofion am feirdd a lienorioit Cymru. Bu farw ym Merthyr, j a chladdwyd ym Mardy, ddydd Sadwrn. ( -0--

ENCLYNY CLOC I

ENCLYN—Y CLOC. I (Buddugol yn Rhyd^en, Mawrth 16, 1915) I Y Cloc, hefo'i die-doc, del—yn siriol A sieryd o'i gornel; Hwn ddengys a'i fys v fel 'R aiff oriau i fro ffarwel. j Cadwaladt Roberts Ynys Gyffylog, Arthog.

Advertising

Why buy imported Milk Chocolates mg when a tuperb home product like BBT JMAZAWATTEii f MILK 1 IGHOGOUTE [ is so infinitely superior ? kF

HELYNT TLOTY DOLGELLAU

HELYNT TLOTY DOLGELLAU. Mr. Gol., A gaf fi ofod fechan yn eich newydd- iadur clodwiw i cldatgan y diolchgtu wch cynhesaf ar ran ugeiniau o'r werin bobl yn nghylch Dolgellau i Mrs. Morgans, Aberrnaw, am sefyll mor wrol ac aiddgar o blaid y tlawd a'r di-amddiffyn sydd wedi caei eu hymddiried genym fel plwyfolion iofal y rhai a ddewiswyd i fod yn Warch- eidwaid. Yn sicr, mae'r foneddiges hon wedi gwneud gwasanaeth rhagorol ar hyd y blynyddoedd. Gellir dweyd ei bod yn llenwi y swydd o Warcheidwad hyd yr ymylon. Mae yn llawn o ysbryd dyn- garol ac hunanaberthol. Ac nid oes un- dyn yn gymwys i dderbyn yr ymddiried- aeth a'r anrhydedd o fod yn Warcheidwad os nad yn feddianol ar yr ysbryd dyngarol hwnw fydd yn peri eu bod yn anghofio pwysau y trethi yn mrwdfrydedd eu sel a'u-cariad yn ceisio lleddfu ac ysgafnhau pwysau trueni a gofidiau y tlodion an- ffortunus sydd wedi cael eu hymddiried i'w gofal. Trethdalwr- 0

Vr MARWOLAETH ATHRAW

'Vr MARWOLAETH ATHRAW. Yr wythnos ddiweddai, ym Machynlleth, cynaliwyd ymchwiliad i achos marwolaeth William Pugh Roberts, 18 mhvydd oed, mab i Mr. Robt. Roberts, Bronygarth, Garden City, Machynlleth. Yr oedd y tr ancedig yn athraw yn Y sgol Genedlaethol Machynlleth. Tystiodd y tad i'r mab farw dydd Sul ar ol dioddef poenau arteithiol oddeutu ei gylla am bedwar diwrnod. Y nos dilynol bwytaodd afal a gwerth dimeu o chip potatoes." Tyshocld Dr. A. C. Davies i'r trancedig farw o wenwyniad y cylla. Tystiodd Caroffne Angelo, a werthai chip potatoes," iddo roddi chip pota- toes i'r trancedig ar y nos Fawrth dan sylw- Caffai y lard o Lerpwl a'r brasder gan gigydd Ileol. Prynodd y pytatws yn y gymydogaeth. Ni chafodd erioed gwyn ynglyn a'r pytatws werthai. Pryn- odd amryw o bobl bytatws ganddo y nos Fawrth dan sylw. Sylwodd y Crwner (Dr. D. Edwards) fod tystiolaeth Angelo wedi rhoddi goleuni newydd iddo ar y lard a'r brasder ynglyn a'r pytatws hyn. Nid oedd yn hoffi y mynegiad. A gymhellai efe y rheithwyr i basio fod i'r corph gael ei archwilio. Pasiodd y rheithwyr fod y corff i gael ei archwilio, a gohiriwyd y trengholiad hyd dydd Llun nesaf. —

ICERDYN Y FORWYN

I CERDYN Y FORWYN. Yn Ynadlys Llangefni, dygai Alr. W. J. Jones, Caernarfon, un o arolygwyr yr Ys- wiriant Cenedlaethol, gyhuddiad yn erbyn Thomas Jones, Carreg Bwa, Dwyran, sef o beidio stampio cerdyn geneth oedd yn ei wasanaeth. — Gosodwyd dirwy o 10/- a {2 6s. 8c. o gostau. Hefyd archwyd talu 10/6 am stamps dros yr un wythnos ar hugain y bu'r forwyn yno.