Collection Title: Seren Cymru

Institution: The National Library of Wales

Rights: This resource is copyright of Baptist Union of Wales.

View full details

First Previous Image 4 of 16 Next Last
Full Screen
1 article on this page
Y RHYFEL

Y RHYFEL. CWRS Y* RHYFEL. Y BEIBL A'R BRWYDRO. OL TRAHi) Y PATRIARCHIAID. ABRAHAM A NEBUCHODONOSOR. NOAH, REBEOA, A JONAH; SOLOMON A BRENHINES SHEBA, PAUL A SILAS. Y GWIR AM Y BARALONG. Nid oes odid un o ddarllenwyr y 'Seren nad yw Yll gAvybod rhywbeth am hanesion y Beibl, yr Hen Destament a'r Newydd: am y Patriarehiaid, a'r Brenhinoedd, a'r Proff,wy(li, Apo.tolloii. Mae amryw wedi gofyn i mi pa fodd y medrant leoii y brwy- drau a'r symudiadau yn y Rhyfel heddyw yjnghysylltiad y. lleoedd hynny a hanosio-n yi Beibl. Diaineu i'r Cymro sy'n caru ei 'Feibl dyddorol fydd olrhaill y cysylltiadau hyii, It chan fod digwyddiadau yr Avythnos neu'r 15 nos diweddaf wedi cyiiieryd lie ar faesydd hanesyddol v Beibl, ceisiaf yma roi rhyw fath o Iras ohvg ariiynt. Cymerasant le ar dri chyfandir gwahanoi, ac ar faesydd cy:sylltiodig a, thri chyfnod Beiblaidd gwa- hanoi, sef Oes y Patriarehiaid; Oes Bren- hinoedd Israel: ac Oes yr Apostolion. Dich- on y ca ami i ddarllenydd ddyddordeb new- ydd yng Ngbwrs y Rliyfel wrtli ei ddilyn yn y cysylltiadau hyn. 9 Ond eofier, er fod cysylltiadau lleol y Beibl yn dod i mewn, mai Cwrs y Rhyfel sydd gennyin o dan sylw o> liyd. Os myn neb argraffu'r lleoedd a'r eys- ylltiadau ysgrythyr-ol ar ei gof, anogaf ef i bwrcasu Map o Faes y Rhyfel--yn en wed- ig (1) 0 Asia Lietaf o For y Canoldir hyd Forgainc Persia, ac o'r Mor Coch hyd For y Oaspiaii; a, (2) 0 Ddwyrain Eiirop- Groeg, Twrci, a'r Eidial. Cymered gyda hyn Fap iO Wledydd y Beibl (megys ag a geir' ynglyn a Beibl yr Y sgoI SLil, ia'r cyffelyb. Dilyned Gwrs y Rhyfel ar Fap y Rhyfel; cymhared pob a dry i fyny yng Nghwrs y, Rhyf.el fel y'i gwelir ar Fab y Rhyfel, a'r un lie (o ran lleoliad) a,r Fap Gwledydd y Beibl,ac ysgrifenned ar Fap y Rhyfel yr envv a wel ar Fap y Beibl. Ceir woithkui, er nid yn ami, mai yr un enw a geir ar y ddau; megys Mynydd yr Ararat, y Mor Coch, &c. Bryd arall oeir yr enw yn gwabaniaethu ychydig, megys Saloiiioa heddyw aiii Tbesalonica Paul; ia'r irhan lamlaf yr enwiau mor wahaiiol fel na jellir gweled cysylltiad rhyngddynt, megys íMosul am Ninefeh. MYNYDD YR ARARAT. Mae y R wsiai I yn cyilawnu gwaith rhag- Jorol ynghymydogaeth Mynydd yr Ararat yn Armenia. Yr Archdduc Niclas sy'n Ben- llywydd Byddinoedd Rwsia yma, ac mac yn gyrru y Tvrciadd yn dl 0 f,an i fan, ac 5-Tii laddol ryddhaiL y wlad lionno o> ddwy- law' llofruddion. Ar lethra,u'r :mynydd- tlir ar ben yr lixvii y safodd arch Noah, ac o'r hwn y, disgynnodd y patriarch a'i dri mab, a'u teuluoedd i iail-boblo,c)-I'r ddafoax, ac yn y wlad oddiamgy leh, y mm y twre wedi llaidd dros banner miliwn 0, Armen- 1 iaid, ,nid mown brwydr ond mewn gwaed cer, yn unig am fod yr Armeniaid ynproff- lesu yr Arglwydd Iesu G-riist. Os Ilwydda IHwisia, fel yr ymddengyis yn invr yn debyg D'i gwna, i gael y, Raw uchaf ar y T^vre jyja y rhandiroedd hyn, bydcl goriiics y Twrc frr ,G ribtionog'ion vvecli clod i ben. [i GWLAD MORDECAI AC ESTHER. Yn lies i'r tLehau a'r dwyrain mae Gwlad l^lordecai lac Esther yn dod i'r gohvg, a Ipveithredoedd inertlioi yu cael eu cyflawni yno y dyddiau liyn--a chan y R wsi aid miwaith ieto. A: xe yn ddyddorol sylwi ar gyflelybiaeth dyd iau Ahaeferius ¡a,'n dyddiau ni. Yn y rha Joarthau yn "Ewrop ac yn Asia lie y bu lA-hasferus yn rhyfela, yr ydys yn brwydro jbeddyw. Aeth byddin fawr 0'1' Mediaid H'r Perisiaid o dall. luuian Ahasl'ei.'us, i yrn- Oisodar Groeg--yr hon y pryd hwnnw a gynhwyjsai tanhelaleth o'r hyn sydd yn eiddo Twrci heddyw. Ell milwyr Ahas- ferus imor greulon i :addolwyr duwiau Groeg ag yw'r Twrc heddywi i ganlyiiAvyr lesu Grist.. HaJogodd byddinoedd "Media a Persia domlau mw-y,af santaidd Groeg-—fel yr baloga byddinoedd y Caisar heildyw eg- lwysi jriAvyaf cysegredig Belgium a Ffraainc. Mae 'ben (leyrnas Müdia yn awr yn rhan o deyrnas Persia. Mahoinetaiiiaid yw'r Pers- iaid heddyw. Gan fanteisio ar hynny cyn- lluuiodd Germani frad yn Persia fel ag i gael y dreyrnas honno, pe medrai, i ymuno a hi, fel y. gAvnaeth Twrci Fahometanaidd i'n herbyn. Pe bae wedi llwyddo, g,allasai fod "wedi torri eiii cyisy^lltiadau a'r India, lie befvrl y ceir miliynau o Fahometaniaid. Er iia lwyddodd brad wyr Germani i gario'r deyrnas gyda hwy, cododd wrfb ryfel yn Pensia fu unwaith yn ymddangos yn dra byg-ythiol. Danfouodd Rwisia fyddin yno yn ddioed, ac er nad oes llawer o hanes gAveithrediadau lionno wedi yinddangos yn y papuran, mae wedi llwyddo eisoes i wneud y gAvrthryfel yn fethiant. Bu brwydro caled yn dcliAveddar rh wng y Rwisiai"! a'r gwrth- ryfelwyr Persiaidd yn cael eu liarwain gan swyddogion Gemnanaicld, heb fol yu nepell o gyffiniau Susan, brellhillllys Alwsferws, heii gartref Haman t'radwrus a Fa.sti dlos anffoclus. Cylfelyb dyngecl a, gafodd y bradAvyr heddyw ag a gawsant yn nyddiau Haman. YN OL TRAED ABRAHAM Mae Byddin Prydain wedi bod yn teithio yn ol triaed Abraham pan 'ddaeth o Ur y Caldeaid gynt i Wlad yr Addewid. Mae bechgyn o Yisgolion Sul Cymru ar y daith hon wedi bod yn gürffwY3 yn viiiyl y flynn-on lie y bu "yr bon a, anesid i Beth- nel, fab Milcah, gwi-aig Nachor, brawd A braliam yn th,ol dwfr i' w yfed i'r gwias a ddanfonasid gan Abraham i eh wilio am wrajg- i'w flab Isaac. Bu èinbechgyn yn ymladd iai., y ilecyn lie y dareth Rebecca i gyfarfod iag Isa,,ac. Gwelsaiit yno ferohed trior dlOisa Rebeaali ei him, yn disgyn, fel hitliau, 'oddiar eu camelo l. Bu bechgyn Cymru yn gwersyllu, adeg y Nadolig, y,n Bethel, ac 0 bosibl yn eistedd ar y cerrig a gymerodd Jacob i fod yn obennydd iddo yno. A gallant hwy heddyw ddweyd fel y dyAvedodd Jacob gy nt.: Diau fod yr Arglwydd yn y lie hwn, a,e 'nis gwyddwn i!" Arhyd llwybrau Abraliam ae Isaac a Jacob y teithiodd Byddin Prydain ar ei ffordd iO Forgainc Per,sia drwy Ardd Eden, tn i. Bagdad. NEBUCODONOSOR A JONAH. Bu ymladd inawr a gwaedlyid yn y dydd- !!au dlwleddaf hyn yn y maes lie y bu Nebucodonosioir gynt yn pori gwellt y maes gyda'r anifeiliaid, ill, he fyd yn. y man. He bu y, Proffwyld Jonah yn cyhoeddi. "Deugainniwrnod fydd eto-, a Ninef eh a gAvympir!" Ar iadfeilion Babylon a Ninefieh bu mag- nelau mil wyr Prydain yn tanio ar y Tyrc- iaid oedd yn Ciael eu harivaiii gan y Ger- maniaid. Lliwiwyd cerryg y ddwy ddinas a gwiaed goreu Prydain o fewn y pythefnos cyn icalaii. Gwelodd y bechgyn hyn a'u Ilygaid eu hunain gyflawniad. llythrennol broliwydoliaeth Esaia lam Babylon:-— "Babylon, prydferthweh y teyrnasoedd, gogoniant godidowgrwydd y Caldeaid, fydd megys dinystr D,uw ar Sodom a Gomorrah. Ni ichyfaneddir hi yn dragy wvdd. Ni plu'esAvylir hi o genhedlaeth i ge nhedlaJ8 th. "Ni pliabella yr Arabiaid yno, a'r bu- goiliaid :ui chorlaiinant y;110. Ond anifeiliaid gwylltion yr anialwch a lorweddant yno. "En ,tai hwynt a lenwir; o orinesiaid, a chyAviou yr estrys a drigant yno, et ellyllon ia lamant yno. A'r eathod a, gydatebant yn ei gwodd- Avdai hi, a'r dreigiau yn y palasoecld hyfryd." ( Mae muriau Babylon falch Avodi cael eu g'wasgaa'U i bob cyleiriad. Adfoiliou di-t breswyl ynghanol anialwch crasboetb yw y ddinas lenwog. Ym mui-iau Bagdad, o'r lie y clywyd iswn magnelau Prydain ym mrwydr Cteseffon ychydig cyn y Nadolig, oeir bedd- yw filoedd o briddfeini yn dwyn argriail' .yit ix g ria, ff Nebucodonosor—gan foci muriau Bagdad wedi oael eu hadeiladu o adfeilion Babylon- ac adeilad wyd Bagdad yn agos i 1,200 mlynedd vn ol. SOLOMON A BRENHINBB SHEBA -n .o '1i Mae byadm ra-Avr o r lyrciaia, o clafl Jywyddiaeth SAvyddogion Germanaidd, yn ymgasglu y dyddiau hyn yn Jerusalem, Dinas Dafydd. Erbyn hyn tobyno, fed yn gwersyflu. o gwmpas gweddillion Teml Sol- omon Fyddin Dyrcaidd o yn agos i 150,000, o filwyr. Dywedir mai eu hamcan yw croesi'r Mor Coch i ymosod arnom yn yr Aifft. Bu'r Mor Coeh yn feddrod i fyddin gormeswr ymron mor gryf ac ymron mor greulawn ag yw'r C,ai,siar-a tynged Pharaoh a'i lu a fydd tynged Byddin y, Caisar pan gyrhaeddant y Mor Ooch, os cyrhaeddant yno hefyd! Cyfeiriwyd eisoes at y ffaith fod Syr Smith Dorien Avedi ei symud o, Ffrainc 1 Ddwyreinbarth Affrica i gymryd prif lyw- yddiaeth y Fyddin sydd yno yn ennill Tref- edigaeth olaf Germani. Yr lAvythnos ildiweddaf caf;Avyd hanos am fuddugoliaeth bAvysig ar Lyn Tanganyika, yiigliaiio'ba.r[I-i Aff rlc;a. Mac Trel'eJigaeth Ger- mani yn cyrraedd glannau'r mor mawr Afl- ricanaidd hwn, ac yr oedd ganddynt long rhyfel yno. Yr oedd honno yn achosi difrod i',n heiddo ninnau ar y glannau, ac yn galluogi y Gerpiianiaid i symud eu gwyr yn gyflym o'r naill fan i'r Hall. I gyfa-rfod a, hyn gAvnaed yn y wlad hon rld wy. neu dair o longau rhyfel ysgafn yn ddarnau y gellid yn rhAvydd eu gosod wrth eu gilyidd ar ol cyrraedd pen y daith. Cludwyd hwynt dros y mor o'r Aviad hon i Affrica, ac yna cariwyd y darnau dros y, tir am yn iagos i ddwy fil o tilltiroedd. Gosodwyd y, darnau wrth eu gilydd ar Lyn Tanganyika, a'r wythnos ddiweddaf daeth yr hanes fod un o'r llongau newydd hyn wedi icyfarfüd a Hong rhyfel Germani iax y Llyn, ac wedi ei gorohfygu a'i chymeryd yn eiddo i ni! Wrth gludo'r daritau 110ng hyn i Lyn Tanganyika, ioobyg yw iddynt gael eu cludo drwy rhan o diriogaeth Brenhines Sheba. PAUL A SILAS. Gwyr y darlienydd bellach mai Salonica y gehvir heddyw Thesalonioa yr Actaau. Mae brwydro mawr wedi bod yn tymeryd lie meAvin manllllliU y, bu Paul a Silos y,n pregethu. Gerllawi i Salonioa y, oiia(-). Philitpi y Testament Newydd. Mae ein milwyr wTth gloddio .0 amgyloh Salonioa i godi yr am- ddiffynfeydd rheidiol, wiedi dod o hyd i hen lestri, priddfeini, ari,an, a phethau er- aill ia berthynant i oes yr Apostolion. 0 bosibl fod 'an ry w "Irlacl-I '-ell o Gymro yn ei logell licddy w ddarn o arian a fu yn nwy.laAv Paul, neu Silas, neu rai o'r Crist- nogion cyntefig yn Thesalonica neu yn PhM- ipi, a. bod rhai o gerryg- hen garohar Philippi yn sylfaen miagnel Brydeinig heddyw. Nid yw'r gelyn hyd yn hyn wedi ymosod arnom yn Salonica. Dywedir ei fod yn casglu byddill faAvr i'r amean hwnnw. Ond mae fein MacslvAvydd yn berff,aith hyderus y, ttiiedrAvn Avrthsefyll pob ymoeodiad a ivneir arnom yno. Yn y, cyfamser mae Rwisia yn ennill buddugoliaethau pwysig ar AAvstria yn Bes- sarabia, ar gyffiniau gogleddol 'Rdmania. Gwthir y, gelyn yn ol am fiUtiroedd lawer, a dywedir fod Czernourts, prif-cldinas y Dy.Avysogaetli Awstriaidd wedi svrthio. Y GWIR AM Y BARALONG. Ni chafwyd erioed wel engrailft o'r 'diawl yn coispi pechod' lla, gwaith y Caisar yn ceisio gan America i alw Prydain i gyfrif am fod y Baralong, llong rhyfel Brydeinig, wedi "llofruddio" cri w un o suddlougau Germani ar lannau'r Werddon. Dywed y Caisar ddarfod i longwyr Prydain ladd eriw; y isuddlong ar fwrdd y Hong yr ym- osod odd y( isuddlong Germa,naidd ami, a Hiaethu iCapten y, suddlong pan yn nolio wedi iuddo ei long.