Collection Title: Seren Cymru

Institution: The National Library of Wales

Rights: This resource is copyright of Baptist Union of Wales.

View full details

First Previous Image 8 of 16 Next Last
Full Screen
4 articles on this page
Advertising

INDIVIDUAL Communion Cups. Write for Llist of Patent Ideal Outfits and Samples on appro., to the Mal;ceT-s.- TOWNSHENDS, LTD., BIRMINGHAM D. VERNON DAVIES, Organydd a ChOrfeistr Soar, LLwynhendy. Arweinydd. Beirniad. Organydd. LLWYNHENDY, LLANELLY. GWAITH BRDDONOL y cliweddar BARCTL HUGH ERYRI JONES GARN, DOLBENMAEN. Cyhoeddir Detlioliad o'r evfryw, Dan Olygiaeth CYBI. Ynghyd a BYR-GOFIANT O'R GWRTHRYCH. Gan y Parch. T. Idwal Jones, y Rhos. Cynwys y Gyfrol amryw o Gyfansoddiadau Cadeiriol; etc. PRIS SWLLT. Gan nad argraffir end ar gyfer y ceisiadau blaen- orol am y llyfr, erfynir am yr enwau yn ddioed, i'r eyfeiria,d,- (,YBI, CHWILOG, CAERNARFON. WANTED. T IMBER-WINDFALLS ivanfel. Partial- JL lairs and: offers to W. P., Seren Cvmru. Garrnartlten. {¡ ¡ Bwrdd y Golygydd. rcr Dyinunir ar i'n gohebwyr anfon eu tlQll gynyrchion i'r Golygydd-Parch. J. Jenkins, M.A. (Gwili), Ammanford, Carm.

SINN FEIN 1r

SINN FEIN. 1 Ni iall fed prinder defnyddiau ar newyddiadurwr. yr wythno> hon. Weithiau, anodd yw meddwl am disiynaiir. Yr Avylli- nos hon, yr anhawster yw gwyhod pa beth i'w adael Yin ddisylw. Nid yiJIym ni, yn hyn 101 yisgrif, am dreispasu ar dir gohebydd Yr Wythnos, "• a galw sylw at fanylion y gwrlhryfel yn Nulyii ia'r Iwerddon. Ym- foddlonwn iar osod rai ysfyriaethau a gyfyd o'r cymhebri gwalJgoS. Gwlad cliwer wder pleidian ac aiighydfod digllon y w'r Ynys Werdd, ers eanrif, a hauwyd hadau'r cynthaeaf o ddannedd dreig- iau yn y wlad anffockiis, olelsoedd lawer cyn uno Prydiain a'r Iwerddon yn 1801. Canrif o yimrafael- rhwng y Gwyddel ar Sais a fu'r bed-waredd ar bymtheg, yn enwedig wedi haint 1846, a'r dioddef 113In a'r ten- y, boblogaeth a ddiiynodd. Yrydym yn hen gynefin yn y wlad: hon, a'r pleidia,u aniarchaildd a feithrinwyd gan orates, ac erys yng ngiiof llawer ohotiom weithrediad- au'-r Ffeniaid1 a Uofruddiaetbau Phoenix Park. Eithr djaeth tro ar fyd wedi 1882, ac lerys yn un rhinwedd yng nghymeriad pygdd n Parnell iddo. argymeU ar ei blaid yn yr 1 werdd on y pwysigrwydd juddi ennill yn 101 annibyniaeth ;a rhyd did y wlad an- hapus drwy feisurau cyfreitluon. Hyn sydd i gyfrif am wanhau hen bleidiau anneddfol gwrthryfel, a chryfder Mr. John Redmond a'i blaid, y;n ystod yr ugain mlynedd di- wieddaf hyn. Dypgodd corff mawr y Cen- --? edlaethalwyr mai, drwy weithredu'n eofn ar hyidl Uinellaii hedclweh a deddf yr enillid draohefn. i'w oenedl yr lien ogoiniant na phieidilelsid a gobeithio am ei adfer. Gwieithredta, yn y, mold doeth hwii, g'wrthoid moeifchau Bwydd g-an Lywodraeth Prydain, a ohathv budd eu pobl boh uni- isier yn y gohvg a barodld i'r C'enedlaethol- wyr brofi'n alia na ellid mo'i anwybyddu gan yr uii bl,iaiidl yn Said Step hah; a ihyn a liiti achoR ponnaf budidugoliaeth Mr. Red- mond bnddugoliae>tli y gohiriwyd ei ffrwythttu .gan y Rhytfel yr ydyni yn ei gnnol fyt h. PwiM y caw -ai'r Ynys Werdd, oyn yr ialan:as, fesur llawn o Ymreolaeth, ani hlwJSlai am waith Syr Edward Carson fin gweithredu ar hyd llinellau anghyfreith- ion. lac yn dysgu i TTIster lien wersi mell- fith yr Iwerddon a, tn. SynaRoni, bryd hwnnw, at amymedd a llacrw^ld y Wein- ydidiaetJi, ac ni ellir ond dywelyd mai Car- soniaeth a, roes hyder i wyr y Sirii-i Feiii, yn ystod y niiisoedd a ddilynodd. Gwyddai Mr. John Redmond am blaid fechan o Gen- iedlaetholwyr anarohaidd a'i dirmygai a holl gaR en ca'lon am d'dilyai polisi ParneU, a gwyddai'r Weinyddiaeth fed y blaid lionn o ar ei goreu yri rhwystro'r ymrestru i fyddinoedcl Pry lain, er dechreai'r Rhyfel, a,c yn chwarae paratoi am ryfel eartrefol, mmVll llawer ewrr o'r wlad. Eithr ni wnaed d'tm i'w llnddias, ao ymddeng-ys i ni, er ,y,m d ?,l ien?w ni, !er annheeed ymosoid y waisg felen. ar Mr. Birrell, y rhaid! iddo hlygu i'r ystorm, a dioddef ei difuddio o'i rswydd oblegid ei diofalweh diddan, a'i aniharo Irwydd- i roi'r gethern i lawr. Diau y gwiia. gielynion Ymreolaeth i'r Iwerddon eu cro-i-ou. glas, wedi iselio lied.lwell yn Ewrop, i brofi nad 'yw^'r Ynys Werdd yn aeddfed i'w llywodraethu ei hun. Yn wir, clywiSOim Rhyddfrydw r gOinest yn tynnu'r caisgliiad hwn oldiwrih hollml y:r wythnois ddiweddaf yn Nulyh. Chwarae teg i Syr Ivlwiird Carisoo, aihlygodd ef yn Nhfr Cyff redin ei hyder a'i obaith na ddiefnyddid yr yimrafael fel Sdadl drois neu yn erbyn y naill blaid rion' r llall; a llawen gennym weld eatrawld o'r Cenedlaetholwyr yn Drog- heidla yn troi allan er mwyn oynorthwyo'r Llvwodraelli i roi pen ar y, difrod a'r tywallt gwaed1. Rhtaid i'r Iwefddon with y Meisiur Ymreolaeth a basiodd drwy'r S811.- edd, ao y mae aberth diwarafun, ei meibion yn Efraine a. gwletlydd eraill yn wystl ffydd- lontdeh Redmond 'a'i blaid i'r Ymerhodraeth. Ni ddylid goddef ail-chwarae rhyfel yn Ulster, we I i'r Armagedon, ac or? oeisir ail- gynrueu'r tan yno, dylid, ar Ibob cyfrif, ymddwyn at Syr Ed wiard Carson a'i blaid fel yr yjmlddygwyd iat Con oily a Pears e. Rhyfel yw'r Rhyfel hwn, fe'n sicrheir, drots fUjddi¡annau'rcenhøcUoedd byohain. Yr ydym1 yn bennaf, meddir, yn yin I add drots hawd Belgium, Sierfia, Montenegro, a Phol- and i fyw eu bywyd eu hunain, beb fod acÈl03 iddynt ofni'r dwrn haearn m \v;y. Os felly, gweddus fydd i Senedld Prydain gan- iiatau, fel oed gyfreithlon, bawl yr Iwerddon i'w ohails lam fyw1 ei bywyd arbennig eibun, ao i Gymru a'r Ysgotland yr unrhyw hawl- f rai ni. Ystyr Sinn Fein" yw M'n hun- ain," ac mewn rliyw ystyr y mae llawer ohonom yn dial yr athrawiaeth hon, er Ilia fynriem weitlue In ar hyd llinellau anarch- aiidd i ddwyn ein barn i fuddugoriaeth. Teiimlwn, errs tro, ei bod' yn hen bryd i Gymru feddu'r hawl i weithio. allan ei ia-ch- awdwriaeth gymdeithasol a gwleidyddol ei hun, beb ei, llesteirio gan waethaf gwar- eiddiad Lloegr a'r Oyfandir. Teimhvn ei bod yn hen bryd inni feddu haw! i godi Clawdd Offa draohefn, er mwyn y: Saboth dilwgr, ein hen ddelfrydau: llenyddol a chref- yddol, a phopeth oedd Yin Iddymullol a hyf- ryd yiig Ngbynirn gynt. Ni wneir popeth, ni a wyiddom yn iawn, drwy Ymroolaetli i Gymru, a Senedd o'n hiarweinwyr pybyraf; ond y boeibl gwneuthur llawer. a byid oydwybod gwilad y tu 01 i la wor o bethau na ellir uno'r son am danynt yn awr, aim fed Lloegr 'a'i Senedd fel plwm. wrth ein giod,re. Gwan, ar hyn o bryd, yw gobaith y gwir Sinn Fein yng Xghymrn. am fed oyaifer o'n l.arw einwyr tybiedig yn geiswyr swydidi, ac am fod lliaws o'n ewyddogion yn Ddic-Sion Dafyddi on bras. Er hyn. i'nl gwlad1 y canaf, Oher wy Id Cymru fydd Ddeidwyddaf wliaid a. ghnaf, A dyfotd v ii)ao,'r dydd: Pian na liyd I trails i'w nychu, ISTao anwr i'w: hradvchii, Na oliweryl i'w gwanyehu, A phan t'y; I I Cymra'n rhydd!"

UNDEB CENEDLAETHOL YR ATHRAWON AR PLANT

UNDEB CENEDLAETHOL YR ATHRAW- ON A'R PLANT. Cynhelid eynhadledd flynyiiMol yr Undeb uchod yn Buxton, yr wythnos ddiweddaf, a ohymerwyd i fyny bron yr oil o amser y Gynhiadledd gan beiideriyniadau. er oeisio diogelu buddiannau plant hynaf ein hysgol- ion dyddiol. Yn yr ardaloedd gwledig dan- yr A wdurdodau lleol or-barodrwydd i ganiatau i hlml t adlalel yr ysgol yn gyn- amiseirol i weithio ar y ffermydd. Dadleuai'r athrawon yn gryf nad oedd angen am hyn, y gellid oael eraill i gvda wni'r gwaith, sef benywod, mihvyr isydd yn mynd o dan ddiisgyblaeth (i gynorthwyo yn amiser oyn- haeiaf), a miJwyr a analluogwyd yn y rhyfel. Y rhes wm fod yr amaetliwyr yn awydduis i gael liechgyn o un-ar-ddeg i ddlerudcleg oed (medda.i' l' 'athDawon) yw fad cyflog y llafunvr a:maethydldol wedi oodi yn ystod y rhyfel, ac fod y plant yn gweithio am gyflJÛlg iisel. Y male clod! imawr yn ddy- LedUis i'r iathriawon am isefyll yn ddi-ildio dros fujddi;anniau'r plant. Aethpwyd eisoes yn beryglus o bell ynglyn a Uafur plant, a theimlir yr effeithiau ar gymeria-d y di- neisydd gwledig y genbedlaeth nesaf. Yr anhawster yw fed cynnifer o lalluoedd yn gweithioi yn erbyn Undeb yr Athrawon yn y mater hwn. Yr ydym wedi oynefino erbyn hyill a ehri rhai o'r Arglwyddi a gred mai bendith genedlaethol fyddai am- dldifiadu plant y werin 0. gyfleusterau di- wylliant, ar arbed yohydig larian, er fod sawyr ISTietzsehiaeth ar syniad felly; nid ydylm yn synnu y ch waith fed y ffermwr yn ceiisio oisgoi taro'r cyflog uwch, ond ofnwn fod llawer o- rieni'r plant yn yr un gwersyll a'r ddau ddoisbarth a nodwyd rhag colli ohonynt yr ychydig sylltau ychwanegdl a ddaeth i ohwyddo cyUid y teulu. A ydym fel oenedl yn rhy ddall i weled mai cynhil- diebi drud yn y pen draw fyddai gostwng safon diwylliant plant y werin. Y mae gwerin 101romtlig yn anbepgor cenedl Iwydd- ianmi-. Dymunol oeld sylwi fod Cynhad- ledd yr Athrawoir ,mor '-Unfrydol ar gwest- iwn 10 gymaint pwyg coii-edlacthol. Ni all fod ganddynt mi rliyw gymlielliad namyn gofal prydieruis am fuddiannau'r plant.

Y GWRTHRYFEL YN IWERDDON

Y GWRTHRYFEL YN IWERDDON. Yn sydyn ganol dydd Linn y Pasg torrodd gwrthryfel allan yn Ninas Dulyn, a gwelir erbyn hyn fod gan yr AI mae n law yinddo. Cofir i Syr Roger Casement, cyn- -lypgenhadwr Prydeinig- yn Rio de Janeiro acllael y wlad hon am Berlin ar ddeehrou'r rhyfel. Yno bu:n cynliunio brad Prydain, a rhyw wythnos yn ol idaeth ei gynllun i ben, Gwelwyd llong amheajs yn hWlYlio i gyfeiriad Gorllewin yr Iwerddon, cadwodd y Llyngeis Bryd ei nig lygacl craff arm, a chaed mai llong ydoedd yn d'wyn arfau i'r Iwerddon. Yn oad w cwmni iddi yr oedd tlanf.orlon,g, ac o honno gollyjigwryd dau nou dri o bensonau amheus mewn bad, un o ho 11 vnt oeiclid y hrladwr Syr Roger Casement. Sudldwyd y llong a ohymerwyd nifer o garcharoriou. ac erbyn hyn y mae Syr