Collection Title: Seren Cymru

Institution: The National Library of Wales

Rights: This resource is copyright of Baptist Union of Wales.

View full details

First Previous Image 2 of 8 Next Last
Full Screen
3 articles on this page
Pulpud y Seren

Pulpud y Seren. GAN Y PARCH. D. SAMUEL, TREFORRIS. Gweddji Habacuc, &c.—Habacuc 3. 1-2. Mae rhan helaeth o'r llyfr hwn wedi ei ysgrifennu yn y ffurf o gy dymdldi- ddian. Y pwnc yw goreegyniiad Judea gan y Qaldeaid, yn ystod. teyrnaeiad Jehoiacim, brenin Juda. Yn y beruiod gyntaf y mae y proff- wyd yn owyno b herwydid y drygioni dybryd a ffynnai ymhlith yr Tuddew- on yn y dydidiau hynny. Nodweddid teyrnasiad Jehoiacim. gan dirais, cyb- yddi-dod a gormes. Tra yr oedd y genedl yn oael ei darostwng i dlodi, yr oeddl y, brenin yn adeiladu palasau, yn addurno trefydd a dinasoedd trwy beri i'r bobl fweiithio yn rhad, ae heb roddi iddynt am ei gwaith. Cedr dis- grifiad o'r amserau hynny, yn pen 2. 9-12. Yn yr ohvg hon ar bethau y maey proffwyd yn torri allan i ,ofyn, Pa. hyd Arghvydid, y gwa-eddaf, ac nib gwrandewi, y bloeddiaf rhag trais, ac nis achubi. Paham y gwnei ini weled anwiredd ac y peri ini edrych ar Hinder?'' &d. Yr oeddi teyrnaeiad Jehoiacim, fel y eoniasom, yn oael ei nod weddi gan anghyfLawnder a gormes, ac y mae DiUiW yn amlygu ei fwriad i'w goispi ef a'i bendefigion trwy, godi y Caldeaid yn eu herbyn. Ac yr, oeddynt hwy, sef y Caldeaid, i ddefnyddio yr un weinidoga;eth tuag ato ef a'i bobl; ag oeddynt hwythau wedi eu def- nyddio tuag at eraill, sef gwein- idogaeth trais a gormes. Dywed yr Arglwyd,d, Wele; fi yn codi y Caldeaid," &o., ad1. 6. Ni welsom erioed dldiiegrifiad mwy byw a barddjonol o gonowerwr yn myned rhagddio yn gorohfygu, i orohfygu, na'r hy;n a rydd Habacuc yma o'r Calcleaid,Y genedl chwerw a phrysur hono a'i meiroh yn fuanach na'r llewpardiaddi, ao yn llymmach na bleiddiaid yr hwyr. yn ymdaeni, ac yn ehedeg fel eryr yn prysuro at fwyd' &d.. Mae y proffwyd yma yn cydnabod fod yr luddewon yn haeddu cael eu ooepi, ond ar yr un pryø;, y miae yn dwyno o herwydd drygioni y Caldeaid trwy ba rai y mae y gosp i gael ei gweinyddu. Tieimla fod yr Iuddew, er ei holl ddafiygion, yn well na'r Cal- deadi, o ganlyniad: y mae yn gofyn i'r Argiwydd, Paham yr edrychi ar yr anffyddloniaid, ao y, tewi pan lynoo yr anwir un oyfiawlnaoh nag ef ei hun?' Mae y proffwyd yn methu dball hyn, felly, nid oes ganxido ond gadael y pwno fel fun nas moorai ef ei bender- fynu. Ad. 14-17. Yna, yn yr ail ben., y mae y proffwyd yn diisgVVYfateh i'r cwynion hyn—" Safaf," ebad, "atr fy nisgwylfa, i ao ymeefydlaf ar y twr, a gwyliaf i edryoh beth. a didywed efe wrthyf, a pha beth a attebaf pan ym cerydder," neu pian. y dad-leuir a mi? Yn yr ail ad. oeir yr ateb, nid' mewtn geiriau, ond mewn gwieledligiaeth. A syhvcli fod y weledigooth i gael ei hyssgrif- ennu,' a hynny oblegid fodJei ohyf- lawnijad yn perthyn i'r dyfodol. Ac yr oeddl hefyd, i gael ei hysgrifenu mor "egluir" fel y gellid yn hawdd' ei darllen. Ad:. 2il. Yr oedd hyn yn bwyeigy oblegid ei bod yn cynnwya newydd1 o bwyts,—liewydd am gwymp y gelyn Caldeaidd, ac am waj-edigaeth Judah. Aid, 4. Yna, yn y rhan ddilynol o'r benod, cyhoeddir amryw faxnedigaethau yn erbyn y Caldeaid am eu pechodau. Ad. 5, &o. Hefyd, oeir yma anogaeth i'r oyfiawn i osod ei ymdldiriied yn yr Argiwydd. Ad. 20. Yna tyrr yproff- wyd allan yn iaith ogonedklus y 3edd ben., gan ddiangos ei hyder a'i ffydd yn Niuw y gwna efe waredu ei bobl megye yn y dydldiau gynt,—"Er i'r ffigysbren na flodeuo," &c. 1., Er gweled perthynas y testyn a hyn oil, y mae yn angenrheidiol i ni gofio fod Duw, yn y benxuo dl gyntaf, yn bygwth oospi y genedl Iuxldewig. Yn fuan byddiai y wlad yn ajighyfan- edd, y bob! wedi eu gwasgar, a'u holl feddiiannau, wiedi eu hysgubo ymaith! Ond y mae yn dldiddorol sylwi beth oeddi y p-wuo agosaf at galon y proff- rwyd yn y rrhagolwg ar yr hyn oedJd i gymeryd lie, sef y diinystr ag oedd i oddiweddyd ei wlad a'i genedl. Yr oedd y rhagolygon yn boenujs i'r &ithaf, ae yn ddiigotn i eiiido i anobaith, y gwam ei yspryd. Ond pa offaith gaf odd hyn ar y proffwyd? Beth oedd y pwno y pryderai efe yn ei gylch y pryd hwn? Ai gwaredigaeth ei bobl rhag dinystr? Ai diogelwchei wlad rhag y gelyn? Ai hyn oedd' pwno ei weddi? 0, na, ei weddi oedd,—"0 Arglwydd, bywha dy waith!" Dyma yr unig beth y pryderai efe yn ei gyjeh,—" O Arglwydd, cadw'n fyw dy waith! Ond beth am danom ni yn y dydidiau, hyn? Beth am Brydain yn yr argyfwng presennol? Faint oddeil- iaid y brenin Sior sydd yn gwneyd gwaith, neu aohos Duw yn destynpen- naf eu gweddiau? Ofnwn, yn wir, maa. yohydig iawn! Tueddir ni i feddwl fod y rheol ddwyfol, "Ceis- iwoh yn 'gyntaf deyrnas Du,w a'i gyfiawiider ef," wedi ei gwrth-droi yn hollol yn y, dyddiau hyn. Qs cymerwn y newyddiaduron, a'r siarad cyffredin a glywn, yn eafon i farnu, deuwn i'r oasgliad mai, ein 'gwlad,' ein "ma.s. naoh" a'n "meddiannau" tymhorol sydd! yn oael y lie blaenaf yn ein meddwl fel cenedl! Yehydig, yn wir, fel yr ymddengys i ni, sydd yn meddwl fod orefydid mewn un math o berygl yn yr amiserau difrifol hyn! Miae lie i ofni mai oamsynied mawr yw mèddwl fod amserau adfydus a thrallodus fel y prasennol, o angen- rheidrwydid, yn amiserau ffafriol i feith- rin difrifwch a chrefyddolder. I'r gwrthwyneb, y mae amserau o adfyd tymhorol yn fynyoh yn brofedigaeth ao yn aohlyisdix i anghofio Duw a'i aohoe. Fe wyddai. y proffwyd hyn, ao y mae fel yn ofni y byddiai i'r amserau helbylus ceddi ar eu goddi- weddid fel cenedl, beri i aohos Duw ddioddef. 0 ganlyniad', ei weddi yw— "0 Arglwydd, bywha dy waith." Fel pe dyw,edagai,Beth bynnag ddaw o'n gwlad,—beth bynnag didaw o honom ni, oadw'n fyw dy waith! Credai y proffwyd yn ddiysgog fod diogelwoh y bobl yn dibynnu yn hollol ar hyn. A. eh red wch fi, y mae ein diogelwch nirmau fel cenedl, yn dabynu, nid ar y oleddyf, nac arein magnelau rhyfel, ond ar ein gofal a'n pryder am achos D|ujw! Dysgir ni yma felly, fod amserau o adfyd a. phrofedigaethau allanol, yn amseral1 y dylid dangos pryder agofal neilltuol am aohos crefydd. Nid am y tybiwn fod crefydd yn fwy angen- rheidiol y prywau hynny nao ar aid eg- au eraill, ond am fod peaygl i ni yn ein gofal, neu ein "gürofal" am ein meddiannau tymhorol, i eegeuluso peth au uwoh, sef pethau crefydd. Ein dy- ledswydd felly, dan y fath amgyleh- iadau, yw bod ar ein gwyliadwriaeth a gweddio gyda'r proffwyd, 0 Ar- glwydd, bywha dy waith." 2. Eto, sy l wn yn y lie neeaf, gan nad pa mor angenrheidiol yw y weddi hon o eiddo Habacuc yn ainser larlfyd, nad yw yn llai ang-erirheidio 1 yn amser hawddfyd. Y mae llwyddiant ac hawddfyd yn ogyistal ag adfyd, y naill fel y llall, wedi bod yn ddinystr i lawer cyn hyn. Bu felly: gyda'l' Cal- deaid yr adeg hon. Darfu iddynt ym- falehio yn eu. llwyddiiant milwrol i'r fath raddiau nes myned y tu hwnt i derfynau cymediroldeb, a chymeryd iddynt eu hunain y gogoniant a ber- thynai i Dduw ei hun yn unig, a phrofoddi hyn yn 'ddinystr iddynt. Ao nid yw hyn yn llai, gwir am yr Iudd-, ewon. Profoddi eu llwyddiant hwyth- au yn fagl iddynt lawer tro. Yr oedd Moses wedi eu rhybuddio ar y pen hwn ganrifoodd, yn oi,< Evlrychwch," meddai, "iam wneuthur pob gorchym- yn yr wyf yn ei orchymyn it' heddyw, oblegid mae yr Argiwydd dy Dduw yn dy djdwyn i mewlll i wlad dda, i wlad o afonydJd dyfroedd, ffynhonau, a dyfnderau yn tarddu allan yn y dyffryn, ae yn y mynydd: gwlad gwe- nith, haidd, a gwinwydd, a ffigy,- wydd, a phamgranadwydd: gwlad olew olewydden, a mel: gwlad yr hon y bwyti fara ynddi heb brinder, ac ni byddi eisiau dim arnat ynddi: gwlad yr hon y mae ei Cherrig yn baiarii, ao o'i mynyddoedd y cloddi bres. Pan fwytyoh, a'th ddigoni, yna y ben- dithi'r Argiwydd dy Dduw am ywlad dda a roddes efe i ti. Cadw arnat rhag anghono'r Arglwydd dy D duw, I heb gadw ei orchymynion a'i farnedig- aethau, a'i ddeddfau ef, y rhai yr yd- wyf fi yn en gorchymyn i ti heddyw.' Deut. 8. 7-11. (Oeir geiriau cyffelyb yn 2 Sam. 7. 14, &c.); ond er yr holl rybrucldi. dywedir— "A'r uniawn a iaeth yn fras, ao a wing- odd: braseaist, tewychaist, pwynteaist, yna efe a wrthododd Dduw, yr hwn a'i gwnaeth, ac a ddiystyrodd Graig ei iachawdwr iaeth. Deut. 32. 15. Dyma hanes yr Iuddewon ar hyd yr oesau, ao y mae Duw ei hun trwy y proffwyd Jeremiah, yn dwyn tystiol- aeth i'r ffaith hon, "Dywedais wrtbyt pan oedd esmwyth arnat: tithau addy- wedaist, ni wrandawaf. Dyma dy ar- fer o'th ieusngctyd, na wrajidawaist ar fy llais." (Jer. 22. 21.) Cawn yma felly enghraifft darawiadol o'r perygl sydd yn nglin a llwyddiant tymhorol. 0 ganlyniad gwelwln nas gellir arfer gweddii fwy pwrpasol a chymhwys nag eiddo y proffwyd yn nhymor adfyd, nac ychwaith yn nhymor hawddfyd, oblegid, yn yr amserau hyn yr ydym mewn perygl neilltuol o esgouluso ac anghofio hiawliau crefydd. 3. Eto, gellir dweyd am y weddi hon, ei bod yn weddi wladgvarol (pat- riotic) yn ngwir ystyr y gair; oblegid y mae y proffwyd yma yn ymbil am gadwraeth y peth hwnw ar ba un y dibynna lies a diaioni penaf dynion. Dyma oeddJ ei brif ddymuniad, felly, gan nad beth a. ddeuai o'i wlad ac. o feddiannau tynilioroj ei genedl, yr oedd am i Dduw ofalu am ei aohos. Ond pa effaith gafodd hyn or ei gydgenedl —yr Iuddewon; prifofal y rhai oedd, Pa beth a fwytawn, a pha beth a yfwn? A wnaethont hwy uno gydar proffwyd yn y weddi hon am adfyw- iad. crefydd? dirywiad yr hon oedd wedi bod yu achos o'u holl adfyd? A ddarfu iddynt hwy ymostwng yn edifeiriol berbron Duw ar ddynesiad y Caldeaid i anxheithio eu gwlad? I hyn y mae geiriau y, proffwyd Jerem- iah yn ateb digonoi—"O Arglwydd, onid lar y gwirionedd1 y mae dy lyg- aid di? ti a'ju tare waist hwynt, ao nod ymofidiasant, difethairt hwynt, eithr gwrthodasant dderbyn oerydd: hwy a wnaethant eu hwynebauyn galetaoh na chraig, gwrthodwsant ddychwelyd." Jer. 5. 3. Felly, nid oedd un fedd- yginiaethar eu cyfer hwynt ond barnedigaeth Duw! 4. Ond or hyn oil, nid oedd y Cal- deaid i gael buddugoliaeth lwyr a therfynol ar Israel. 0 na, yn hytraeh, y mae Duw yma yn cyhoeddi gwared- igaeth i bawb a yrnddiriediant ynddo ef. Mewn iaith eglur a digamsynied, efe a ddvwed, Y oyfiawn afydd byw trwy ei ffydd." A phan lefarwyd y, geiriau hyn, cyn fod y gelyn wedi cyrhaedd ei wlad, y mae y. proffwyd yn mynegi ei ffydd yn Nuw, a'i ben- derfyniad i ymddiried ynddo Ef, "Er i'r ffigysbren na flodeuo ao na byddo ffTwythar y gwinwydd," &c. Mae y proffwyd yma yn edryoh ym mlaen at yr adeg pan y goresgynid ei wlad gan y Caldeaid, pan y byddent yn ysgubo ymaith holl eiddo tymhorol ei genedl, orud y mae ganddo berffaith I hyder or hynny, y byddiai Duw yn aros yr un o hyd, ac yn noddfa i hawb a gi-edant ynddo. Wedi i'r ffrydiau ballu, byddai y, ffynon yn par- --hau i redeg. Wedi i'r ser ddiflanu, byddai yr haul yn parhau i lowyrohu. Yn nhymor hafaidd llwyddiant bydol, nid yw yn hawdd gwybod, bob ameer, p'le mae sylfaen ymddiried, y gwir gredadyn, ond' yn nhymor gauafol ad- fyd, gwelir yji amlwg mai yn Nuw y mae ei hyder. Felly, y, mae aaniser adfyd yn fynyoh yn gwasanaethu i ddangos sylfaen ymddiried pobl Dduw. Ac yn lie gyrlu y, credadyn i anobeith- io, y mae stormydd adfyd yn ei yru yn nes at 'Dduw, ac yn peri iddo i lawen- hau yn fwy yn ei gysgod! Er i'r banoiau dori, y cnydiau f ethu, ac hyd nod i'r liara brinhau, iaith plentyn Duw yw,Eto ini a lawenyoliaf yn yr Argiwydd, byddaf hyfryd yn N uw fy iachaw,dwriaeth. Os ydyw yng ng-allu amgylohiadau i beri ini anobeithio ao i goili ein hymddiried yn yr Arglwydd, mae lie i ofni, noucl yw swm ein crefydd o-nd bychan iawn, o'r hyn lleiaf, nis gellir honi ein bod wedi gwneud oynydd digonol mewn gras, os na fedrwnlaw- enhau yn yr Argiwydd yn 'w&jstadol. MlaJo y neb a fedr wneyd hyn, bob amser yn llawen! Ond nid1 felly y mae gyda'r anghredadyn. 0 na, di- nystriwoh chi ffigysbren a gwinwydd- en y bydol-didyn a thyna ben ar ei iawenydd! Ond wedi i blentyn Duw gael ei ddiosg o bob peth a fedd yn y byd hwn, eto. y mae yn mediru mwynhau pob peth yn ei Dduw! Fel Job gynt, medr eistedd ar dommen ludw ei holl feddiannau tymhorol a dweyd yn fuddugoiiaethus: "Pelladd- ai efe ii, eto mi a ymddiriedwn yn- ddo!" A chyda Pa.uI, Pwy a'n gwahana ni oddiwrth gariad Crist?" &o. Rhul, 8. 35-39.

IPEMBRE

I' PEMBRE. Ymhlith y llu o bregethwyr a gweinidogion ydli yn gwasanaethu eu gwlad yng ngwiaith pylor Pembre per- thynol i bob enwad, mae y pregethwr ieuano gaDuog- a chymemdwy y Parch Iorwerth Hughes, gynt o Carrog a Glyndyfrd^vy, yr hwn fu am gyfnod o dras ddwy flynedd yn gweinidogaethu yn eglwys y Bedyddwyr Seisnig* yn Quebec, Canada, a dyohwelodd i'w hen j wlad yohydig fisoedd yn ol o herwydd gwaeledidi ei annvyl bTiOd,MfOdd an- erchiarl hardd gan ei gyd weinidogion yn y ddinae, ao amryw anrhegion gan ei eglwys a ohyfeillion, ar ei ymarlaw- iad gall daer erfyn arno fyned yn ol yn Luan. Mae yn awr yn gwasanaethu bob Sul bron yn y cylchoedd, ao yn gymeradwy gan yr eglwysi, ao yn pregethu yn hivylus a gafaelgar yn y ddvyi-aith, a dymunaf ei gymeradwyo yn galon1 og i sylw yr egh^i eu garant gaoel ei wiasaixaeth. Ei gyfeiriad yw--Primrose Cottage, Pembroy, Caraav gan hyderu y oaiff hir oes a nerth i1 ddweydl yn I dda aan Tesu Grist a'i groes. P.

0 WEDI EI BROFI YN DDIAMHEUOL

0- WEDI EI BROFI YN DDIAMHEUOL I Arsmer profi yng Nghaerfyrddin Dim ond teilyngdod saif amser prawf yn unig. Am yr unflynoddl ar biumtheg sydd wedi myned heibio mae dynion Oaerfyrdidip. yngy hoeddws wedi clodfori Doan's Baokaehe Kidney Pills. Mao hyn ynddo ei hun yn brawf ac yn deiiyngdod, ond y mrue y, prawf par- haus -roddir yrna yn un o'r rhai cadarnaf o'r oil. Ar Ionawr lOfed, 1913, Mr. F. CleaNeT, LJanllwoh MiU, Caerf?rddin, a ddywed:—Yr oeddlwn yn oael fy aflonyddtu yn ddi-rfawr gyda phoonau yn fy nghefn a'm breiohia-u. am ddwy flynedd1, ar wahanol adlegau, ac nia gallwn braidd gysgu yn y nos o'i i herwydd1. Yn y bOorau teimlwn fel na buiiswn wiedi bod: yn y gwely o gwbl. Dioddefwn gyda phoen pen ac ysgafn- der. Crediaf i mi ei gael trwy oerfel, gwlychu, a cliaol anwyd pan tuallan i'r drysau, ao effeithi-odd- ar fy arenau. Yr wyf wsdi tieio amryw fedidyg- iniaethau gydag and yohyplig lies, os dim, ao o'r diwedd penderfynais roi cynyg ar Doan'is baekache kidney pills. Ar olu cymeryd am beth amjser, yr oeddwn yn teimla eu bod: yn gwneyd lies i rW, a pharheaos euoymeryd nee yr oodd fy nghefn yn hollol ddi- boen ao iach un waith eto. Y mae Doan's pills yn feddyginiaeth idirylwyr at yr arenau. Yr wyf (wedi oLi (Yymerad- wyo i bawb sydd yn dioddef oddiwrth yr arenau. ( AT wydd wyd), F. Cleaver." Ar Chwefror lOfed, 1916 dros dair blynedd yn ol-ldywed Mr. Cleaver: It Yr wyf wedi oael Doan's pills yn effeithiol pan yr wyf yn oael aohos eu defnyddtio, a gallaf eu cym- eradwyo gydag ymddiriediaeth at hon anrhefniadjau yr anenau. Nid yw fy nghefn byth yn fy aflonydd'u yn awr. Na esgeuluswch eioh ajeruau os oc-s arnooh unrhyw iaxwydd o aflonyddweh yr arenjau a'r bledren fel llygaid chivy- ddedig, ohwyddiadiau dyfrllyd yn y bigyrnau, graian, gwynegon, pioen oefn, poen yn y Iwynau a'r ochrau, ofnus, gwiasgfa, a theimlad difias. Rhodda Doan's backache kidney pills gynorth- wy i cihwi daflu allan y gwenwyn o'r axenau, o ba lun y maoi ^mryw afiech- ydon wedi oodi. 0 bob gwerthwyr, neu 2/9 y blwoh, oddi wrth Foster-MoClellan Co., 8, Wells St., Oxford St., London, W. Na ofynwoh am backache kidney pills, —ond gofymnwoh yn arbenig am Doan's backache kidney pills, yr un fath ag a gafodd Mr. Cleaver.