Collection Title: Seren Cymru

Institution: The National Library of Wales

Rights: This resource is copyright of Baptist Union of Wales.

View full details

First Previous Image 6 of 8 Next Last
Full Screen
8 articles on this page
Y FRWYDR FAWR YN FFRAINC

Y FRWYDR FAWR YN FFRAINC. EGLURO EI HYSTYR A'I PHOSIBL- IADAU, HELP O'R AMERICA ARIAN, BWYD, LLONGAU. Digwyd&iad pwypicaf yr wythnos didl- weddiaf yn .ei ddylanwad ar GN-ol-ts y Rhyfel. ydoledd yn ddiamheu declneuad Y FRWYDR FAWR YN FFRAINC. I Dyma, nuae yn debyg, ddochreu y Pwsh Mwr" y bu oy maiut o ddis- gwyl a darogan am dano. Yr an- hawster i wneucl ehwatae fag a'r hianes yw fy IDoirl yn ysgrifennu tra bo'r frwydr eto heb dorfyiin--ac ni wyr neb eto beth fydd y diwedd. Dechreu'r frwydr yn uriig a welwyd hyd yn llyn; banes dau ddiwrnod sydd genym im frwydr eill bariiau o Ibiosibl jyn iddi- atal am iddau fis. I bob1 ymddangos- iiad ar hyn. o bryjd, dyma'r frwydr fwyaf a ymladdwyd hyd yma yn y gorllewin. Geill broil y frwydr fawr a bonderfyna. y Rhyfel unwaith am byth; y frwydr p, dyrr asgwm oefn y gelyn, a'i gyrr yn ol i'w wljad ei hum, ac la'i gorfoda i ymbil am hedd- weh. MlaB hyn oil yn bosiibl- -100 03 medrwn barhau ar y Uinellau a chyda chyffelyb lwyddiant ag a gawsom y ddau ddiwrnod1 cyntaf—Lliun. a Ma wrth yr wythnos ddiweddaf—gellir yn rhes- ymol ddisgwyl y sylweddoiir y gob- oitliioa hyn. Eithr geill anhawsterau a rhwyrstrau godi siomi ein diisgwyl- iadau. Amser yn unig a ddengy,3 ai cyflawni ai (siomi eill disgwyliadau presennol a, gawn. r,

nI ENILLION DAU DDIWRNOD 0 FRWYDRO

n ENILLION DAU DDIWR.NOD 0 FRWYDRO. Dywedwyd eisoes mai dyma'r frwydr fwyaf a weiwyd hyd yma yn y Gor- Ile-wi,ii., Gellir jdweyd ymhellach mai dyma'r frwydr a rbddodd i ni fwyaE o enillion mewn tir, meWll yspail, ae loown carcharorion er dechreu y Rhyfel. Cymerwyd. gemnym dros 13,000 o'r gelyn yn garcharorion. Ar gyfartaledd, o ddeohreu y rhyfel hlyd yn awr, lac wrth gymeryd yr lioll fyddinoedd o'r ddwy oclir i mewn i'r cyfrif, cawn a ganlyn Am bob wiilwr La gymerwyd yn giasr- chraror, olwyfwyd un aredl, a lladdwyd dau laj-all. FeMy mae ciolled byiddin mewn brwyidr yn Ibedair gw:aith rhif y earGharorion. Yii iol y, cyfrif hwn, felly, bylddai joolledion y gley;n mewn, lladdedigion, clwyfedigion, a ohareh- arorion, y dicliaii dclii-vrnbdl cyntaf yn uaig, yn 44,000. Onid rhaid loofio dau beth arall: 1. Mai Germaniaid oedd yn yrnlacld i'n heTbyn. 2. Fed gor chymyn caeth Avedi illynd alilan ers icryn a.m-or fed1 pob milwr Giermanaidd i amddiffyn hyd y di- weclicl y, THann y g-oiiodir ef i'w amddi- ffyn, ac inad yw i iMiiio ei, !hun yn garcharor. Y eanlyniad p'r gorchymjai hwxi ywl fod1 mwy iO Germaniaid [newn cyfar- taledd yn cael ieu lladd, a llai yn oael eu eymeryid yn gareharorioai, nag a geir ym myiddinoedd y conhedioedd eiraill. Dengys fligyriiau ,vy;hk)goi ooltedion Germiani Ie!' dechreu y rhyfel i y cyfartaledd a gmllyn: o bdb slaith a goilwyd mewn hrwydr, carcliarwyd uu, olw^fwyid dau., lliaddwyd pe war. j Felly, O'S deiL cyfartaledd brwydra.u y gorffeuniol i'w gymhwyso at y frwydr hon,yn:a yr oedd oolledion Germani, mewn imilwyr wedii eu lladd, eu elwyf,o, ineu ieu carcham, ynseitli- iy,iaalt un mil jar ddeg, neu saith deg a saiith o filoedd, 77,000, Er y dichon na chyrhaeidda oolledioir y Germaniaid y i SgTivr enfawr liwn, isier yw y rhaid eu bjod io leiiaf yn banner can mil (50,000). Ymhlith yr 11,000 oarcharorioin oeir 250 o swyddog-itou 0 bob gradd, ac yn eu plith Iddau Giadfridog (Geneiral) a inifer ioi Pilwniaiid (Cyrnol). Dyma.'r fuddugioliaeth fwyaf i ni, :a'r golled fwyaf i'r gelyn mewn unrhyw frwydr rhyngorn ni a'r Germaniaid or declireu y rhyel. Ymhlith yr yjspail rhyfel a gymn\yd giennym ceir dros gant o ',ynnau ma-wr' hynny yw magnelau trymion; dlau gant a hanruer o machine guns; a jiifer o trench mortars -ef gynnaumawr sy'n iaflu boms i'r awyr modd y syrth- iant yn ts-yffch o'r nfoeillr ar ben y gwrthrych yr ;apoli-i- ia..toi. Meddylier fod ge1:yn yj 11u pi i adeilad mawr, ni fu- asai reiffl, lina hyvl yn oed magnel yn medru gwmieud yr un niwed iddb; ond taflai y 'trench mortar' y shel neu'r bom i fynyr i'r awyr mvehben y to, a t-yrthiai yn syth ar ben jy gelyn yn llechu jng nghy-g-od gwal y ty yn y, cefn. y, Rhwyptrodd yr ystorm eir:a ddyrld Meæher, ein byddin i wdhio ymlaen mor egniol a chynym ag a wnaeth y ddau ddiwrmod icynt.

PWYSIGRWYDD Y FUDDUGOL IAETH

PWYSIGRWYDD Y FUDDUGOL IAETH. Ond mae i'r fuddugoliaeth fawr hon bwysigrwydd mwy nag-a ddengys y ffeithiau mawr uchod'. ialae 'Yii. gofyii rhyw gymaint p wybod'aeth filwrol a cliaearyddol i fsyjweddoli yn llawn yistyr a gwerth y fuddugoliaeth. Ceisiaf OBiad hyn all an raewn dull sypil a alluoga'r darllenydd cyffredin i am- gyffred1 yr amgylchiadau er na bydd o hmibl yn gymeradwy mewn yistyr gel- fyddydol (technical) Giair ia welir yn ami ynglyn aisym- uidilad byddin ,y;w 'pivot.' 'Pivot' yw y oolyn neu y pegwn,' neu; y 'bach' ar yr .hwn y bydd cLrws yn troi. "Fel y jdrws jyn troi ar ei golyn.'ebe Solomc-n onito. M^eddylier ynte am ddr\W3 mawr can mill tir o led, a hWIlW yn ddrws y, gellir ei blyg-u mewn maniiau heb !ei domi—a dyna Pyddin Germiani tsydd yn ein hwynebu ni yug Ngogledd Ffriainc, jac yn Flanders yn Belgium. Colyn y drw.s hwn yw yr ardal rhw,ng Arras a Lens—yr ardal He y cymerodd y brwydro mawr le. Y drws pi hun yw llineli Byddin Germani yn yuiestvn y miaou i lawro Lens i Bapaumo a Peronne, :ac .oddi yno ymlaen ymhellach wedyn. Ym mrwydr y Somme yr Hyidref diweddaf, oeieio yr oeddem dorri twll ynglianol y, drws. Ond, yn lie torri, plygodd y. drws yn 101. Plan wthiadd y Pfranood drachefn yn is i liawr, plygu wnaeth y drws wedyn, paid heb dorri. With gwre pe galfesid toirri y drws mewn unrhyw fan, goeodid yr holl liniel.1 o bob' tu i'r adwy, mewn pevygl. Wrth ymosod i hw rig Arras a Lenis yr ydym yuer- gydio ar golyn y drws, iae 'ni fedr hwnnw blygu heb dorri iao, os tyrr y oolyn, rlnaiid fydd i'r holl ddrws syrthio. Nid pob rhandir a wna'r triO i fod yn "golyn" byddin--ond lie by:nl1!ag ho':I' colyn yiio héfyd y gofalia awdurdodau'r Fyddin i gasglu nerth digonol i ddiogelu y colyn hwnnw, gan wybod y pieryglir yfydtlin oil ois isyrth hw-nnw. Gweloidd Syr John French dros ddwy flyneidid yn 101, imai yn y xhanbarth hwn yr otedd 'cotyn' Byddin Germani. Ym- g)aii? i ^-yrriaedld a thorri y colyn oodd hrwydrau mawr a gwlaedlyd Ijoos !ù. Capel^ewydd (Nouvo Cliiapede). Meth- iant a fu pob ymgais heiddo ni a'r Ffranood hvd vu hjn i ddod o fewn oyrTlaecld ergyd i'r 

MANAU PWYSIG ERAILL

MANAU, PWYSIG ERAILL. Ond er mai rhanbarth Lens yw y colyn ar yr hwn y try, Byddin Ger- mani yn ei symuidiadau, mae manuali er,aill y:n ,Iliniell YI fydidin, Ivonno sydd yn bwysig, a'r rhai o.'u henill a osod- ent y gelyn mewn cyfyngder'. Os edrychir ar y map gwelir fed Liens, Diouai, Cambrai, a St. Guentin yn bed warawd oi drefi yn isefyll ar 'fath o haniier cybli, gyida Bapaume--a en- iHwyd gennym .ychydig amser yn ol, fel eanlyntad Brwyid;' Glannlau'r Somme --fel canolbwynt yr hanner cylch Mes- u'ra'r hanner cylcli jhwn o Lens i St. Guentin, tua itilanner, ican milltiir. Mae poh un p'T pe,d,ai;r tref yn gyffordd (junction), pwysig. He y cyl'erfydd nifer o brinyrdd a rheilffyrdd, tra y eysylltir hwynt oil a'u gilydd gan brif Hinell rheilfforldd. Byddlai ei-till St. Guentin yn perygu Cambrai? ØlUün Oam hmi yn peryglu Donai, ac eiiiii Douai yn peryglu Lens—y, colya. au ol i'r irhan uchaf o'r hanner cylch hwn y gonvodd mwindir cyfoethog a gweiifchfeydd glp a haea;rii--ar gynyrch y rliai :yr yinddibynna Germani am I ddefnyddiau ei chyfarpar rhyfel, ac am ei pheiriannau a'n hysgoigydd. Ar wiahan felly i worth y colyn yn Lens fol colyn, miae yn hamfodiol i'r gelyn i gadw meddiant o'r tir y tu ol i'r pedair trof im ps syrth y tren hyn, anhawdd roo. nad amhosibl a fyddai i'r gelyn gadw meddiant o'r rhanbarlh sy'n cynnivyis y meusyjdd g10 a haearn. Mae Douai yn ddrws i ddyffryn mawr llydan, lie y gaJlem wneud dif- roid mawr ar fyddin y, gelyn. Rhwng Douai lac Arrais y mae y Vimy Ridge "cefn mynydd-dir y .ceisiwycl -ond y methwpl--dro ar ol tro ei gymeryd oddiar y gelyn. Yr oøcld y Germaniaid wedi Ogofu a thwne l u oefn y mynydd-dir hwn, gan guddio a mla,chine guns yng iigenau pob twnel ac iogof, fel mari. ymron amhosibl a fyddai ennill y He. Ond yr wythnos ddiweddaf enillasom yr oil o'r Vimy Iiidg-e c,(i(I)arn a phwysig hwn. A (thra yr wyf yn ysgrifenu hyn, gwthio ymlaen tua. Douai a Lens ar waethaf iholl jmdrochion y..gelyn y mae milwyr dewr Prydain.

IPA FOOD YR ENILLWYD Y FUDDUGOLIAETH

PA FOOD YR ENILLWYD Y FUDD- UGOLIAETH? Ychydig o, syniiald a all fod gan yr anghyfarwydd am yr hyn a olyga buiddugoliaeth ■ o fatli hon, am yrhyn a :oly.,Ta, iiid ar ddydd y brwydro, ond cyn hynny. 0 Idll igmodau presenol rhyfel un o hanfodion llwyddiant mewn ymiosodiad yw focI yr ymosodiad yn ddirybudd, disyrnwth, anisigwyl- iadwy, fel ma chalfo^'r tgelyn gyfie i wneud piarotoadau i'w «yfarfod. Gol- yga liyn fgid yr ymosodydd wedi langenrheidiol ymlaen ga w Cym8Todd wythnpsau o liaiur dibaid ddydd a nOls i 'baratoi ar gyfer yr ymosodiiad hwn. Rhaid oedd casglu ystor enfawr o gyfarpar, yn fagnelau, machine gums, ■ shells, boms, popeth a ddefnyddi:r I mewn brwydr. Rhaid oedd gwneud vpeth- au hyn pH, a'u cludo o'r wlad hon i Ffrainc, act jar iol, cyrraedd yno eu ehido d'raehefiL i farm icyfleuis Yell ymyl y lie y bwriedlid ymosod. Rhaid oedd gwneud ifyrdd a rheilffyrdd newydd i'r1 Rhad oedd oodi oerrig o'r chwarelau at hynny. N illl y jmilwr ar i'ae •; y gwaed yu unig felly a enillodd Brwydr Arras yr wythnos ddiweddaf eithr pawb a gyvOJth -,vj a- ant ,y n y petliau uchcd-- gweithwyr a'r, lAVerched yn j mivvlnish- yti wyrcs; pob gwr a idynes a wnaeth waith .rheiidiol gaitref er mwyn' rydd- hau gweiithiwr ii fyned i'r fyddin neu fyddin; gweith- wyr y rheilffyrdd1 a gludai'r pethau hynny; criwiau'r lloingau; y gweith- wyr yn y Idociau; chwarelwyr Gogledd Cymru sy'n gweithio yn y cfiwareli yn Ffrainc; y labpr bataliions sy'n gweith- io ar y ffyridd1 ia/r rheilffyrdd yn Ffrainc; "yr peidd y rhai hyn oil yn oynorthwyo i ennill y frwydr." Gwnaeth yr awyrenwyr wrhydri haf- ali pidldp'r milwyr. Yr oedid dia,u beth yn angeirrheidioil cyn ymosod, sef cael gwybod1 beth oedd, a beth oedd yn cymeryld lie, ytnol i linell y gelyn, a rhwystno'r gelypi^ gael gwyhod pa beth oedd yn myned yn mlaen 

BELP OR AMERICA ARIAN BWYD LLONGAU

BELP. O'R AMERICA ARIAN, BWYD, LLONGAU. Yr ydjys eisoes yn dechreu teimlo effaith cyfrymgiad yr Unol Daleithiau yn y Rhyiel, Pel yr awgrymvywl mewn ysgrifau biaenorol yn y 'Serpen/ niid mewn imilwyr y daw help gyntaf na mWYlaf 0'1' America. Daw yr help mewn Arian, mewn Bwyd, mown. LiOingau, Dyna klTi angenrhaid; mawr Prydain a'i Chyng-hreiriaid' ar hyn o bryd. 7

RWSIAEI PHERYGL AI GOB 1 AITHI

RWSIA-EI PHERYGL A'I GOB- 1. AITH Rhaid1 cydmabod fod perygl i'r Cyng-. reiriaiid yn sefyllfa pethau iar hyn ° o. bryd yn Ewrop. Ni aflesid disgwyl i Chwyldroad mor fawr gymryd lie heb ddyrysweh yn, Llywodraeth y wlacl a'r Fyddin. Meddylier am füment rod" Breniii a Brenhines Lloegr, a'r v holl deulu brenlunol yn eael eu diorseddu,. a'u taflu yngliarcliiar; foci Mr. Lloyd Geoa-ge a'r Woinyddiaof.li oil yn cael eu bwrw yng mgharchar; a bod, dywieder Plaid Lliafur yn y wlad hon yn cym- eryd rheolaeth popeth, rlieohiotii y wlad a rheolaeth y Fyddin, i'w d wy- law ei Iiuu--ia cheir rhyw fath 0, isyn- iad! gwan am gyflwr pethau yn Rwsia.

GWERIN BYD YN DOD IW HET11IFEDDIAETH

GWERIN BYD YN DOD I'W HET- .1 IFEDDIAETH. Yn awr mae pobl yn y wlad hon yil. dechreu sylweddoli beth fydd etialth.; ymyriad yr America, yn y Rhyfel, \ac effaith y OhwyldToad yn Rwsia, ar- ddyfodoi Gwørin y, Byd i gyd. Yn ei araeth yn Llundaim ddydd Lau. rhodd. odd Mr. Llbyd George fath o gipolwg drwy gil y drws ar yr etifeddiaetli deg I sydd yn aros g-werin pob gwlad ar ,'o y RI-iyfel,ac flel irlnatn o ffrwyth oyfryng- iad yr America yn y Rhyfel, a'r hawl a gafodd v wliad honno felly 1 eistedd wrth y bwrdd i benderfyuu amodau heddweh. Moo amlygiad pen- da;nt Llywodraeth Rmsia inad yw hi vn oeisio yohwalliegu at ei thiriogaeth, ond yn dymuno gweld1 pob cenedl yn oaei rhyddid i weithio o;llan ei hiachaw- dwriaefth eu huiiain, yii ergyd marwol. i Jingoydjdiaeth pob gwlad.