Collection Title: Seren Cymru

Institution: The National Library of Wales

Rights: This resource is copyright of Baptist Union of Wales.

View full details

First Previous Image 12 of 16 Next Last
Full Screen
5 articles on this page
Hanes y Rhyfel

Hanes y Rhyfel. Daeth many.lion i law am fuddugoliaeth y gelyn yn E. Prussia, yn ystod yr wythnos ddiweddaf, ac ymddengys max fel y oanlyn digwyddodd pethau. Pan yr anfonai Rwsia ei lluoedd i gylc-h Warsaw i gyfarfod ag- ymosoliad y gelyn ar y lie t)ivy-sig- li.wiiiiai- yn niwedd Ionawr; easglodd y gelyn fyddin- oe.dd yn (didirgel yn E. Prussia, a deehreuodd amgylchu y lOfed fyddin Hw-iaid 1 ar yr 2il o Chwef. o gyfeiriad y, gogledd gaii syn-iud ymlaen yn gyflym drwy Tilsit ar hyid llinell y rheilffordd i Jurburg a Kovuo, fbr4;a'r bwriad o gyrraodd y rheilffordd rhwng Petrograd a Warsaw ijw thorri, a thrwy hÿnny lowvgu byddin Warsaw. Par- haodd i yisgubo y Rwsi aid o'i flaen am 80 milltir mewn naw niwrnod, a eh roes odd yr Mon Meinen IneWll mannau gyda'i feirch- filwyr. Ugain milltir i'r dehau pynnorthwyid y fyddin uchod gan un arall a ddilynai'r i-hicilff-oiidd drwy Intersberg am Kovuo, a chyrhaeddodd eatrawd o'r fyddin hon cyn belled a Vilua, ar y brif ffordd haiarn y Rwsiaid. Nid oedd y Rwrsiaid yn lluosog yn y rhanbarth hwn, a methasant ddal eu ° tir. Ciiiasant yn ol i'r afon Niemen gan adael ar ol lawer o'u storfeydd a'u gyiiiiali. Ar y 3ydd o Chwef. cychwynodd byddin arall o Intersberg gyda'r rheilffordd i gyfeiriad Lyck. Gwthiasant y Rwisiaid o'u blaen o Goldap a ehroesasant y fcerfyn am Suwalki a meddiannasant y lie hwn ar y 5ed .0 Chwef. Gorfodwyd y Rwsiaid oblegid llwyddiant y tair byddin uchod i'r gogledd i ymgilio o'u gwarchffosydd eryfion o Ang- erap i Johannesburg, sef llinell o 60aill milltir, ae yr oedd gan y gelyn dair byddin araU yn barod i gydweithredu a'r byddin- oedd i'r gogledd. G weithiai y hiwyaf de- heuol ohonynt o Soldan gyda'r rheilffordd i IMiawa a Novo Georgieusk a Warsaw, a gwthiai yr agosaf ati o reilffordd Allenstein i Khannisburg i de-ddwyrain am yr afon Narew gyda'i' bwriad o'i chroe,si a chyr- raedd y brif ffordd haiarn o Petrograd i Warsaw, a chydweithredai y 6ed fyddin ar hyd y rheilffordd o Bartenstein 'i Lyck drwy ganol gwlad y llynnau. Yr oedd by- ddinoedd y gelyn yn llawn iniliwn o rif- edi yn yr ymgyrch hon, ac ni symudwyd o'r gorllewin ddiiii on-J rhan o un fyddin, set tua 50,.000; yr oedd y gweddill yn per thy n i fyddinoedd y linell ddwyrsiniol. Bu nifer a isyidynrwydd ymosodiad y gelyn yn fwy iiag a fedrodd byddin gymbarol wan Rw,sia yn E. Prussia ei ddal, ac amgylchwyd rhan helaeth o honi yng nghoedwigoedd AugustQwo, sydd 60 milltir i'r dwyrain, o Angerap, a difethwyd ei 'banner, sef tua 50,000 o filwyr a'u gynnau. Nidi oedd ond ycliydig o honynt ,heb, eu clwyfo pan y i,h-oddas,ailt i fewii. Gwelir oddiwrth ad- roddiad y Due Nicolas y cynnwysir bi odor- ion y wlad na chaw;sant aiiiser i ddianc yrn mhlith y caii M'll a hawlia y gelyn fel ei yspail. Modd bynnag, ar y 12fed "o Chwef. ?.fe drodd y Rwsiaid ar y gelyn ar yr afon Narew ac ar y Niemen, a.c erbyn y 27ain, wedi ymladd creulon a dewr o bob ochr trowyd y gelyn yn ot a chollodd yn Przan- sysz, ger Mlawa, cliwe mil o garoharoriOn a nifer o'i ynnau mawr ac ystorfeydd pwys- ig, a chilia yn awr am ei wlad ei hun yn y Hrhanharth hon o flaen byddinoedd llawer cryfach Rwtsia. Yn Bukovina, dechreua Rws- ia ail symud ymlaen, ond nid oes berygl oddiwrth y gelyn yn y fan honno erbyn hyn. Y newyjdd pwysicaf y tro hwn ydyw fod caernu mawr y Dardanelles yn syrthio o un i un o flaen eii-i llynges ni a Frainc. Os enillir Caer Cystenyn, gwna wahaniaeth anrhaethol i Rwtsia a'r wlad 'hon er gwell. Yn y gorllewin pery Ffrainc i enllill tir yn y Champagne, ac i wneud ar gyfartaledd gant o garcbarorioiii bob dydd. '-Mae'r L'ywo liaerlt wedi cyhoeddx na chaiff u.nrhyw long o fath' yn y byd o uiirhyw wlad g-yrra-edd y gelyn o hyn allan. Os oedd y Kaiisar yn ddigon cryf i dorri deddfau gwareiddiad heb gosb ar y tir, nis gall wneud hynny ar y mor, diolch i Churchill, M. B, Q.

BETHANIA PORTH

BETHANIA, PORTH. Cwrdid Te a Chyngerdd Groesawol. lJaeth tyria ynghyd i'r uchod nawn a hwyr Ian, Ionawr 28, i'r amcan o roesawu y Proff-eswr T. Thomas, L.R.A.M., a A.R.C.M., Ynyshir (ac Athro Hais a Chan Coleg Cenedlaethol Caerdydd) fel arwein- ydd dyfodol yr eglwys. Yr Oedd y te yn wirioneddol dwym, bond yr oedd y croesaw- iad yn llawer tAvymach. Llywyddwyd y gyngherdd giLa Mr. T. Jno. Jones, Ts-organ- ydd yr eglwys, yn abiseiloldeb Mr. Richard Evans (yr hen arweinydd),- oherwydd ei ddal gan yr Influenza. Cymerwyd .rhan gan rai o brif gantorion yr ardateedd, a ehyfeil- iwyd gol-I Miss Ceinwen Williams, Porth, Ynghwrs y gynghetfdd oafwyd araith beni- ganip gan Mf. Thomas ei hun, a theimlai pawb ei fod yn gymaint llenor ac areithiwr, ag ydyw 0 gerddor a ehanwr. Edrychai mar gartrefol a phe buasai wedi ei fagu ar fron yr eglwys. Cawd cwrdd diddorol ac adeilad- ol, a'r In a ddygasant dystiol- aeth 11a chawsont well ,erioed. Bydd darlun ac ychydig o hanes Mr. Thomas yn Seren Cymru yr wythnos hon yn sicr o'i sirioli'n fawr, a gwn y bydd tyrfa o blant cerdd Gwalia yn llawen am gael cipdrmll ar wyneb awdwr yr erthyglau gorchestol hynny a ysg- lifenodd i'r Cerddor" ychydig amser yn ol. Fe'i ganwyid yn y Barry yn 1872. Symudodd ei rieni i Cynier, Cwm Rhon- dda pan nad oedd ond baban. Addysgwyd ef yn hen ysgoldy'r Cymer, a dechreuodd ei yrfa lofaol fel dryiswr yng ng'of'a y Standard, Ynyshir, ylley niae yn byw ynddo heddyw. Priododd ullig ferch i Mr. Morris Lloyd (un 0 sylfaenwyr Ainon yr Ynys), brodor o Gwm Nantcol, Sir Feir- ionydd. Derbyniodd ymrwymiad gall gor meibion Treorci i gami'r unawdau baritoii ynglyn ag- un o'r darnau cystadlellol, yn Ei-teddfod Genedlaethol Llanelli, 1^95. Wedi hynny cafodd yr anrhydedd o ganu penill 0 unawd Ci Hen Wlad fy, Nhadiu goer y Hdiweddar Frehines Victoria, prY'.1 yr ymddangosodd y cor 0 flaen ei Mawrhydi ynghastell Windsor. E-byii hyn, yr oedd galwad mawr arno, fel athraw ,u:. unawdwr, a bu ei iecliyd bron a rho-i ffordd, a gorfodwyd ef i benderfynu rhwng tori glo a cherddoriaeth, a dewisodd yr olaf. Y11 ddiwieddarach aeth yn fyfyriwi: i un o ysgolion oerddorol Llundain, a bu yn y; th- riadol o Iwyddiannus ar y berdoneg, cyno-- hanedd a gwrthbwynt, yn ystod ei °ar isiad yno. Wedi hyn, ail ddychwelodd i Lundain i dderbyn cwbs ychwanegol o addysg 0 dan y byd enwog Mr. Charles Lunn, a dywed- odd ei .athraw, Mr. Lunn, lam dano: "I can highly røcomlmend Mr. Thomas as a isino-er or Teacher. Y mae Mr. Thomas "yn g wneud gwaith rhagorol yng-lyn a dls- hefyd. Priofodd ei fod yn medrit ysgrifeniiu'n feirniadol, ac yn hynod 0 cklidd orol ar gerddoriaeth, a phe byddai gen nym rag-or a fedrai ysgrifennu yn Salelsneg" ar gerddoriaeth Gymrcig, luan- tais fyddrai yn ddiau i ddwyn ger bron y Saeson yr_ hyn sydcl yn werth sylw. Ysg- rifennodd Mr. T. yn gysoii am flynyddoedd ar y Lla,i,s i'r "Music" (London Monthly). Hefyd, erthyglau lawer i'r Cerddor" ar yr un pwnc. Darlithi-odd ar yr un testyn yngholeg Aberystwyth yn ystod tymorau haf 190 9 -10 -11. Heddy w, y mae y 11 Athraw Llais a Chan y ngholoon- Cenedlaethol Caer- dydd. Darpara lyfr ar y pwnc a nodwyd, a bydd aUan o'r wasg yn fuan, a diau yr a fel bara brwd, gan yr y,styrir ef heddyw yn un o a wdurdodtau uchaf Cymru ar y pwnc.

CWRDD DOSBARTH ABERTAWE

CWRDD DOSBARTH ABERTAWE, r Cwrdd Dospartli uchod wedi pen- derfynu tystebu'r brawd C. B. Griffiths, Bon- ymaen, ar ei ytaddiswyddiad o'r ysgrifen- yddiaeth ar ol naw mlynedd 0 wasana,eth YUEoddgar ac lmnanaberthol. Bydd yn bleser gan yr ysgrifeullydd pres- ennol, y Parch. D. Thomas, 29, Bennett Street, Landore, neu y trysorydd, Mr. T..P. Williams, Major Street, Manselton, Swajisea, dderbyn un-rhyw gyfraii oddiwrth gyfeillion a garai gynorthwyo, Caeir y cyfrifon Gwener y Groglith.

SILOAM ABERAERON

SILOAM, ABERAERON. Mae blwyddyn wedi myned heibio er pan anfonwyd gair par the d yr eglwys uchod i'r Seren." Wrth adolygu'r flwyddyn a aeth heibio, gwelir nad yw wedi bod yn segur. Mae'r eglwys uchotl am ddal ar y cyfle hwn i ddiollch trwy gyfrwng y "S,eraii." i'r Ilu ymwelwyr sydd yn talu ymweliad a'r He bob blwyddyn. Gododd amgylchiadau anffafriol, yr haf diweddaf, ac effeithiodd hynny yn fawr, ar lawer o'r ymwelwyr, fel y gorfu iddynt ddych welyd yn fuan. Talwyd ymweliad a ni, yn ystod yr haf, gan y Parch 11. Jason James a D. D. Hop- kins, a Mns. Hughes, Pontygwaith, ac am- ryw o frodyr da eraill; ac yn eu plith Mr. Da vies o Ammanford, yr "'hwn a I wn a g -Z flwyn-- odd rodd 0 Destamentan i'r Ysgoi Sal; a Mr. Morgans o Blaen Clvdach. yr hwn a rocldodd ir eglwys liain hardd i'w roddi ar fwrdd y cy,mundeb, Llawell ydymo gwrdd a brodyr o'r natur yina, y rliai sydd yn dangois eu teirriladau da mewn ffordd yrii- arferol, Cynhaliodd yr eglwys, er mantais vsbryd- ol i'r ymwelwyr, gyfarfod. gweddi bob bore o'r- wythnos olaf o Orphennaf, hyd ddi- wedd Awist. Bwriedir eu cynnal bob liaf o hyn ymlaen, a gobeithio y delir ar y oyfle o u mynychu. Y brodyr fu yn gwasanaethu yn yr wyl flynyddol oeddynt y Parehn T. E. Williams, Rhymney; a D. Williams, Llannon. Cafwyd éyfarfodydd nodedig. Diwedd Hydref, cynhaliwyd ein gwyi o ddiolchgarwch i'r Arglwydd am ei ddaioni. Cafwyd dau gwrdd gweddi, a chafwyd pregeth yn yr hwyr gan y Parch R. D. Hughes, Ceinewydd. Ar ddechreu'r flwyddyn hon fel arfer, cyn- haliwyd cyfarfodydd gweddi i erfyn am Iwyddiant ar yr efengyl, ac am i'r Arglwydd gyfryngu i ddwyn y terfysg presennol i ben. Ion. 28 talwyd ymweliad a ni, gan y Parch. E. T. Jones, Llanelli. Pregethwyd ganddo yn y, prynhawn, a,c yn yr hwyr traddododd ei ddarlith odidog ar "George Muller." Mwynhawyd ei genadwri yn fawr, a theimla pawb yn well o'i ymweliad. Mae ein gweinidog yn bryisur iawn gyda'r plant, yn eu. darparu ar gyfer yr Arholiad. Gwnaeth y plant yn rhagorol yn yr Arholiad diweddaf. Teg yw nodi fod em gweinidog ar ei oreu i godi yr achos yn y lie, a llawen genym fod ei ynidreohion dan fendith.

CWRDD DOSBARTH CYLCH GJWERTON

CWRDD DOSBARTH CYLCH GJWER- TON. Cynhaliwyd. yr uchod yn Sion Waun- arlwydd, dydd Iau, Ion. 28, 1915. Y Gyfeiiiach. Llywydd, Parch. James Jones, Waunarlwydd. Dechreuwyd "trwy ganu emyn, a gweddiwyd g'an y brawd John Gabo, Pontarduiais. Wedi ychydigeir- iau pwrpasol gan y Llywydd, galwodd y brawd Henry Griffiths, Waunarlwydd, i agor y gyfeiiiach, yr hyn a wnaeth yn hapus iawn oddiar y geiriau Canys pwy by nag- sydd yn gwrando fy ngeiriau hyn, ac yn ei gwnouthur Dilynwyd mewn rhyddym- ddiddan diddorol ac adeiladol gan y Parchn E. Watkins, Caslwohwr; a G. James, Gow- erton, ac E. J. Hughes, Ravenhill; a'r brodyr W. Evam, Casllwchwr; T. M. Lloyd, Penclawdd; D. Matthews, Ravenhill, a H. Thomas, Gorseinon. Cafwyd cyfeillaoh ragor ol ymhob ystyr. Y Gynhadledd. Cadeirydd, Parch. E. J. Hughes, Ravenhill. Penderfyniadau: — 1. Cadarnhawyd y oofnodio-n. 2. Ein bod yn gohirio mater Noddfa, Gorseinon, hyd nes y bydd i'r Gymanfa ymdrin il, oef. 3. Ein bod yn annog yr eglwysi i wneud ymdrech i chwyddo casgliadau a chyfran- iadau tuag at y Cenadaethaii Tranior a Chartrefol yn wyneb yr argyfwng presenol, ac yn dymuno ar i'r gweiaidogion gyfnewid pulpudau ar y Sul Cenhadol. 4. Ein bod yn gwneud âpel at yr eglwysi am fwy .0 gefnog-a-eth i gyhoeddiadau llen- yddol yr enwad, 5. Fod y cwrdd nesaf i'w gynnal yn Saron, Penrheol, a'r Parch. D. Islwyn Richards, Pencla wdd, i bregethu yno arran y, Qosbarth.