Collection Title: Seren Cymru

Institution: The National Library of Wales

Rights: This resource is copyright of Baptist Union of Wales.

View full details

First Previous Image 3 of 16 Next Last
Full Screen
2 articles on this page
Miles Ddall

"Miles Ddall. (Parhad o'r Rhifyu diweddaf.) Y oof cyntaf sydd gennyf am "Miles" yw ei foid y a lletya ac yn gweithio yn y Bragdy, amaethdy lied eang, a golwg dipyn yn henafon arno oedd y ty hwn. Yr .oedd ty hPlaeth yn ei ylilyl lie y byddai ugeiniau o dunelli o frag yn cael ei wneud bob blwyddyn--triugain :neu bedwar ugain o flyn- yddau yn ol. Dyma'r amaethdy y gamvyd y Pareli. Jamas Edwards, Caerffili, yr Invn a ordeiniwyd i gyflawn. waith y Aveinidog- a'eth gan ei Betlioisda, (Tydu), yn awr. Bu yn weinidog ymdrechgar a 11 wyddia-nnus yma-am flynyddau lawer. Bed- yddiodd amryw o ddynion yn ystod tymhor ei weinidogaetli, lac yn ell plith yr oedd Miles ,Ida'll." O'r Bragdy y eyfeimvyd ato yoaedybrag atwneud 'cwrw'r actios.' Dyma un o'r cofnodion o lyfr oyfrifon yr eglwys—" Paid William Matthew for an opad of ffnalt to brew beer for the preachers 3/6. Y drefn oedd pan fyddai'r ffarmwr ag oedd, vn byw y-Ii vinyl y eapet yn macsu at wasana,eth y ty, byddai yn gwiieud "Keg" feclian (pedwar a hanner) at wasanaeth y capel. Y r oedd 'jar' beint gan yr hen ddiacon at ei wasanaeth, ao ar brydnaAvn U1 Uenwai lion, a chari&i hi i'r ty cwrdd, a gosodai o'r golwg yn y CAvpb wrdd, ? ar ol 1 r gwasanaeth fyned drosodd, bycldai'r pre- getliAvr am y dydd yn cael cynnwys y 'jar iff gynorthwyo i gerdded gartref. Beth wedai Mr. Morgan, Sciwen. am beth fel hyn, Avjys? Golyger fod an o'i ddiaeon- iaid ar derfyn gwasanaeth y i 1 v( 1< 1 yn dokl a ohwpaned o'r 'nut Crown ale' i Mr. Morgan i'w yfed er mwyn eadw ei frest' yn gynhes tra yn eerddecl drwy'r awyr oer tua chartref. 'Doedd "Miles" ddim o'r peth y byddai rhai o'r critics hir WYlltOg yn ei alw yn un doniol ar ei liniau. Nid oedd yn angeii- rheidiol dweud wrth Miles fel y byddai'r hen flaenor hynny yn dweud wrth ryw fraAvd oedd yn siarad 1 Lawer pan yn yr agAv-edd o weddio, ond yn dweud dim, Twm dos i weddio, a chofia di gadw rliywla rhwng y ddwybont yna heno." Byddai "Miles" bob amser yn mYThed jat orseddfaine y gras ac yn dweud ei neges yn fyr ac l.r pwrpws. Yr oedd meinciau yn yr hen gapel o IaIn- gylch bwrdd y, oymundeb, lie i saith neu wyth eistedd arnynt; byddai M.iles yn 6iis- tedd ar y pen uchaf bob amser. Pain fyddai cwrdd gweddi yn y ty cwrdd, dywedai'r hen tiaenor, "Miles, cera i weddi." Penliniai wrth. y ihvrwm, ac ymanai .a.'i ddwy law yniddi yn union fel pe byddai arno ofn i ryw un ei dwyn oddiarno. Ar ol i'r hen iraAvid gychwyn a deohreu twymno, byddai yn dechreu symud ao fel y, byddai':r 'steam' yn oodi ao yntan yn ymylu yr Amen, bydd- ai wedi eyrhaedd pen isaf y fainc. Un o blant natur yr hen ffashwn oedd Milos ddall." 'Doedd e ddim wedi cael mantaiis ddysgu "etiquette,' yr oedd Mr., Mrs. a Mada.me mor ddieithr iddo ef a Lladin. alwai ddynion yn ol dull gwerin, a byddai yn arfer yr lenw: cyntaf yn unig, ac er gwa- laniaetli rhw:ng y :naill a'r Hall ychwanegai enw r tyddyn neu l'ywheth arall, megis Ed- ward, Tyllwyd, William, Peny'rvel, neu Daf- Yd bachan Betti, a theimlai yn fynych mai ? Sordd ef oedd oreu. Efe oedd y cyhoedd- ?? cyntaf wyf yn ei gofio yn cyhoeddi yn y oapel. Aeth un brawd ato cyn cwrdd nos a dyiv:ed.oicl.d w,rtho, cyho,e,clcliveh ang- add Thomas Tomos fod yma ddydd Merch- er." "Pwy Domos Domors bachan," smeddai Miles. Ond Thomos Thomos, rrvcoell," meddai'r braAvd." 0 "Twm Tyooch' wyt ti'n foddwl wy'n gwckl," meddai Miles. Wedi'r gwasanaeth aeth. Miles at y cyhoeddi, ae y mae langlodd Twm Tyooch i fod yma dydd Mercher, a..striclnvcli g'yfillion i cldoid i'r anglodd. Mae Twin yn ddvn lied iirw ni wyddoeh, a falla bydd isha tieyu o help i gario." Yr oedd y Parch. William .Williams Mountain Ash, yn weinldog- yma, yr adeg y cyfeirir ati yn awr. Ar ol y bregeth dyma Miles ar ei draed ac yn cyhoeddi. cyfeill- aoh yma 'eno, cwrdd gweddi nos Iou, a William i fed ynpregothu yma bara' civ Sul am 'arm e l' awr wedi deg." Nid oedd ,neb yn gahv Miles i gyfrifam oi ddull gwlarl- aidd o ddweud pethau; yr oedd gan bawb barch mawr iddo am ei onestrwydd. n'i del i- dw yd I odd. Yr oedd Miles yn tybio ei hun yn dipyn 00 gaiiAvr. Yr oedd wedi dysgu dwy neu dair o donau, ond 'doedd o ddim wedi astudio bardd oniaeth. Yr oedd y Gorfan rywiog a'r gorfan crych,' &e., fel iaith Japan i Miles. Pan fyddai blaenor y gan yn nhs081101 o'r cwrdd gweddi byddai Miles yn taro, ac ambell i Avaitli clywid jyjr hen fraAvd yn taro ton mesur byr ar eiriau mesur cyffrøclin. Un tro inewn cwrdd gweddi rhoddodd rywun y pennill canlynol: — Tyr'd ysbryd isaiictaidd ledia'r fiordd,' &c., a dyma Miles yu taro yr hen g-anfed, ond ond fe iaeth i fwlch yn fuan iawn. Mesur cyffredin Miles" meddai rhyw frawd ag oedd yn ei ymyl. Wfft i sliwd gyffredin meddai Miles. "Ohlywodd neb hi o'r blaen, os wyt ti yn gwybod y iune Neti, leda di dy 'unan ynta." Y mae un digwiyddiad arall yn hanes Miles yn deihvng o'i nodi, ac fe ddichon mai hwn yw yr hynotaf yn ei lianes. Yr oedd pregethwr diarth yn digwydd pre- glethu yma un Sabbotli, a, tliua chanol dydd dechreuodd wlawio. Dywedai'r lien bob! na wslwyd y fath AATlaAvogydd oddia,r amser y Diluw. Erbyn yr hwyr yr oedd y gwastad- eddau fel llynoedd mawrion. y nentydd yn llifo drois eu ceulanau, a'r pontydd yn cael eu cia-rio ymaith gan y, llifeiriant. Wedi i wasanaeth yr hwyr fyned trosodd, dywedwyd wl-th y brawd dieithr, fe gymer v brawd Miles yma eich goOfal i fyned i'r Bragdy i letya am y, nos. (Cofier nad oedd. y pre- gethwr ddim yn gAvybod fod Miles yn ddall.) Oychwynwyd i'r daith, ao yn mhen ycliydig yr oeddynt wrth y nant; gwEilwyd yn union fod y bont wedi ei chario ymaith gan y llif. Wedi pryderu tipy.n, dywedodd Miles: "Deweh chi ar y nliefan i, a Weh caria chi drwa." Felly bu, ar ol myned tuag hanner milldir yn mhellach, yr oedd gaiiddyiit nant arall i'w chroesi. Yr oedd yrna. ddwy neu diair troedfedd o ddwfr i fyned drwyddo, a'r un fath eto, gofynodd Miles i'w gyfaill ddod ar ei gefn, a gosododd ef ar dir isych yr ochr draw. Yn mlien ychydig funudau cyrhaeddAvyd y ty. Aeth Miles fel arfer i'r gegin at y tylwyth, ac aeth y pregetliAvr i'r neuadd at Mr. a Mrs. Jones. Yr oedd Mrs. Jones fel dynes g-aredig- wedi gofalu fod trousers a pliar 0..sannau yn crasu wrth y tan, yn disgAvyl y byddai'r brawd yn wlyb diferol. Gofynnodd Mrs. Jones iddo pwy ddaeth i fewn. l £ You must be very wet." No mum, meddai r pregethwr. "I am quite dry." "Wel yn eno'r tad, meddai Mr. Jones, sut y daetho chi'ngwee i'r nentydd y:na lieb wlychu'di traed." "Y brawd yna oedd yn fy; arwain," meddai'r prigethwr, a'111 cariodd i drwy y ddwy afonig." Ar hyn- chwarddodd Mr. Jones a Mrs. Jones. "Gvvyddoch chi,' meddai Mr. Jones, "mai dYll da,11 oedd yr hwn a'eh cariodd chi drwy'r dAvr." 'Does dim pos- ihl," meddai yntau, "alkti dy.u dall. byth fy :arwaill drwy y ffyrdcl geirAvon y daeth- oin drostvnt lie no- Parliau fel Tomos yn anghredodyii fyddai'r pregethwr; arohwyd Miles i ddod iatynt, ac wedi. holi n sylwi yn ffJnül lui liiaid i'r hni.Avd gredii fod Miles 3TH hollol ddall. Wei, bu Miles "ddall" iarw WIedi ei ddi- goni a hir ddyddiau, la, chladdAvycl ef yn meddrod ei dadau. yn yimy1 y capel lie y bu yn laddoli ei Dduw^ am ddegau o flyn- yddau. Y mae yn awr wedi cyrbaodd. y gantorgell AVOH yn ardal lonydd. yr aur -del- ynau, ac yn uno gydn. mil oedd eroiil -0 blant y cystudd mawr i ganu can Moso>, ia clian. yr Oen. Heddwch i 1 w cli yr lien sant didAvy II. Llysfaen. rrrrus LL EWEI, L YN.

TABERNACL COEDPOETH

TABERNACL, COEDPOETH. CafAvyd te a chyngherdd yn y lie uchod dydd Llun y Pasg, .1.915, a daeth llawer yn nghyd i gael yr hyn oedd wedi ei ddarparu ar gyfer y corfi. Uefyd ca-wsom gyngordd dda, Y Cadeirydd oedd y, Parch.. J. Jay Jones, A.T.S., ein gweinidog, a oh vvarie- wycl ar v Berdoneg gan Miss BlodAven l\eli"v, a Miss AhAena M. Jones, a chai'uwl JII- awdan, n. deuawdau, ac adioddiadan, gin y rhai eardynol:-—Mr. H. Hughes, M. Wil- liams, W. Thomas, C. Hug-lies, F. Jon.-s, O. Williams, a, G. Hugheis, M. Hanson, B. Griffiths, .N. Hai'rison, M. Edwards, a Leon- ard I ii yii.il Cwtdd Anrhegu. — Xos lau, EhriIJ 1.1, 1915, citi'wvj CAVixld neillduol o dda yma, i gyflwyno anrheg o Lawlyfr amdroawl. i'n gweinidog a'i briod. Cadeirydd, Parch, d. Richards, gweinidog Sion, Talwrn. Hefyd chwaraewyd -ax,y b,-rdoiieg gan Miss Blod- won Klelly a Miss Alwena, M. Jones Deeh- reuwyd y cyfarfod trwy ganu emyn a'r Parch E. Davies, Lodge, Brymbo, yn üill llarwuin trwy wedcli. Gwasanaeth\vv