Collection Title: Seren Cymru

Institution: The National Library of Wales

Rights: This resource is copyright of Baptist Union of Wales.

View full details

First Previous Image 12 of 16 Next Last
Full Screen
7 articles on this page
CYFYSGOL GWASANAETH CYMDEITHASOL

CYFYSGOL GWASANAETH CYMDEITHASOL. Symudiad yng Nghymru er buddiant y Cyhoedld. Dynfon or holl Eglwysi yn Cydlweithredlu. Cynnwys Cyfysgol Gwas-anaeth Cym- deithasol dros Gymtu ymhlith ei haelodau rai o arweinwyr blaenaf byd meddwl, ar wahan i gredo a phlaid, ac y mae ygwaith gyflawnwyd ganddi yn ystod tair blynedd ei bodolaeth yn fawr iawn. Ar fwy nag nn amgylchiad y mae Adrannau y Llyw- odraeth yn Llundain wedi ymgynghori a hi ar gwestiynau perthynol i'r Dywysog- aeth. Mewn ymweliad o eiddo cynrychiolydd y "Daily News and Leader" a'r Parch. Gwilym Davies, M.A., Caerfyrddin, Ysgrif- ennydd y mudiad, fe roddwyd gan yr olaf hanes dyddorol o'r gwaith a ddygir ymlaen "Oychwynwyd Cyfysgol Gwaanaeth Cym- deithasol dros Gymru," ebai Mr. Davies, mewn cyfarfod yn Llandrindod, yr haf y flwyddyn 1911, ae yr oedd yn brawf yr ym- gymerwyd ag ef gan bedwax dyn-dau Fed- yddiwr a dau Annibynwr. Mynychwyd y cyfarfod gan ddynion adnabyddus eraill, ac mor eglur oedd y datguddiad o bosibil- rwydd pellgyrhaeddol y gwaith o tddwyn ynghyd felly aelodau o'r gwahanol enwadau i'r pwrpas oastudio egwyddorion Cristion- ogol yn eti cynnwysiad i broblemau üym- deithasol fel y penderfynwyd i'r ysgol fod yn sefydliad blynyddol, i'w rheoli gan bwyll- gor dewisedig o 'bob c,orff Cristionogol yn y Dywysogaeth." "Cyn diwocld 1911, y flwy- ddyn cynhaliwyd cynhadledd fawr ar gwest- iynau cymdeithasol yng Nghaerdydd, lie y siaradwyd gan Mr. Lloyd George, affurf- iwyd pwyllgor cyfansoddedig o gynrychiol- wyr dylanwadol o ddeg corff crefyddol yng Nghymru gyda'r Canon Buckley yn awr Archddiacon Llandaff yn Gadeirydd Gwnaeth y pwyllgor drefniadau ar gyfer ysgol 1912 a 19.13. Yn ysgol 1912, meddai, pwnc yr ymdrafodaeth oedd pertliynas jac aflonyddwch diwydianol y rhan'barthau glo- faol yng Nghymru. Am y flwyddyn 1913 arolygodd yr ýsgol gyflwr rhanbarthau iam- aethyddol Cymru, a chyhoeddwyd y draf- odaeth mewn cyfrol yn dwyn yrenw- Pynciau Cymdeithasol yng Nghymru. A oes yma rywfbeth ymarferol wedi ei gyflawni gan yr ysgol i gyfeiriad diwyg- iadau eyindeithasol "Oes," atebai Mr. Davies, "cyflawnodd yr ysgol waith ymarferol trwy gael gan y Swyddfa Gartrefol i wneuthur ymchwiliad i gwestiwn cyflogiad bechgyn ysgolion di- wydiannol Lloegr yn Neheu Cymru. Mewn canlyniad i bapur a ddarllenwyd gennyf ar fechgyn yn ysgolion diwydiannol yma, gwahoddwyd fi i'r Swyddfa Gartrefol, a chyda chydweithrediad1 Canon Woosnam o'r Drefnewydd, y imae yna bwyllgor ol-ofal wedi ei ffurfio yn cynrychioli holl gyrtf crefyddol CJFLNXU." Y mae yr ysgol hefyd wedi cyhoeddi llythyr ar egwyddor cyflog cynnal, ae ym- gymera yn awr ia gwneuthur ymchwiliad cymdeithasol o ranbarthau amaethyddol Cymru gyda chynhorthwy myfyrwyr y Prif- ysgol yn Aberystwyth, Bangor, a Chaer- dydd." Y mae ymchwiliadau ar droed o dan arweinyddiaeth Mr, E. L. Chappell, Caer- dydd, Ysgrifennydd y South Wales Hous- ing Association" mewn pertliynas i weith- rediad yr Housing Acts gan yr awdurdodau lleol. Paratoa Dr. Thomas Evans, meddyg iechydol Abertawe bapur ar weithrediad Mesur Iechyd y Cyhoedd yng Nghymru, yn ei berthynas a ieohyd y plentyn, lac yr wyf finnau yn tsicrhau ffeithiau ar gyfer papur ar Ddeddf y Daliadau By chain 1908 yng Nghymru. Ymdrinid a'r pynciau hyn yn y pedwerydjd cyfarfod' blynyddol o eiddo yr ysgol yn Llandrindod (mis Medi nesaf. Gobeithiwn cyn y, Oiwpdd sicrhau canol- fan i amoanion gwasanaeth cymdeithasol mewn cysylltiaid ag eglwysi Cymru i gyf- lawini gwaith o'r fath nas cynnygiwyd ato gan unrhywf ;wlad yn Ewrop." Yr ydyjm wØdi trefnu, attuyw o faterion diddorol ar gyfer yr ysgol yn Llandrindod, mis Medi nesaf. Yn y cyfarfod cychwynol nos Lun eymerir y gadair gan Syr Stafford Howard, a chynnwys y siaradwyr Mrs. Crawford, dynes weithgar mewn materion cymdeith- asol ymhlith y Pabyddion, a'r Parch. J. M. Lloyd Thomas, yr Undodwr enwog io Bir- mingham. Bore Mawrth oeir eisteddiad Athronyddol, pan y darlithir gan Miss E. E. Constance Jones o Goleg Girton. Bore Mercher cysegrir pisteddiad i arbrofion cym- deithasol yng Nghymru er profi fod yr ysgol allan i wneuthur yn ogystal c,siarad Cymerir y gadair yn yr eisteddiad hwn gan Mr. [F. E. Hamer, Manchester, Llyw- ydd y National Union of Journalists. Nos Fercher cynhelir cyfarfod cyhoeddus o dan lywyddiaeth Mr. Lleufer Thomas, Ynad Taledig Pontypridd i ymdrin a chwestiwn y Cyflog Cynnal. Trafodir y cwestiwn o "GyfIog Cynnal a'r Cyflogwr gan gyllog- wr adnabyddtus, a'r cwestiwn o gyflog cyn- nal a'r GweithiwT" gan Miner's Agent en- wog. Bore Iau darlithia Mr. T. Glynn Jones, Coleg Aberystwyth, ar "Y broblem gymdeithasol a Llenyddiaeth Gymreig." Nos Wener cymerir y gadair gan Mr. John Hinds, A.S., a chymerir rhan gan y siar- adwyr canlynol: Parch. M. H. Jones, B.A., Pentre, ar Yr Eglwysi iac Efrydiaeth Gymdeithasol." Y Parch. Gwynfryn Jones Fflint, ar "Y gwas fferm a chyflog byw," a'r Prifathro T. Rees, M.A., Bangor, ar "Cristionogaeth a Rhyfel." CYFAILL.

Colofn yr ftwen

Colofn yr ftwen. Er iserchog gofTadwriaetli ami Mrs. Morris, (anwyl briod Mr. Charles Morris, diacon yng Nghapel Penuel), Porkington Terrace, Croesoswiallt, yr :hwn a fu farw ar yr lleg o Fawrth, 1914, yn 74 mlwydd oed, ac a fu yn aelod dicjhlynaidd li,el'o'r onwad am lawer o flynyddoedd, ac o wasanaeth mawr i'r enwad yn y dref, pan oedd y Bedydd- wyr ond gwan iawn ar y pryd. Dilynodd yr Iesu yn ffyddlawin hyd y diwedd. Yn symud mae'r gweledig, Y corff diflannol yw; Y ddaear guddia'r marw, Ond nis gall guddio'r hyw. Bydd yn y cof yn aros, Bydd yn y serch o. hyd, Yn mynu ail argraffu Cymdeithas isydd yn fud. Mae undeb corff --ae maid Yn dryllio wrth y Ibedd; Ond ym myd ysbryd cedwir Yr undeb; !ar ei sodd, Fel modrwy y cyfamod Mae cof yn rhwymo'r fron, A serch yn mynu cadwr Yn loyw'r fodrwy hon. Ehangu mae oylch bywyd Wrth groesi'r iafon iddu; Aeth Mrs. Morris hawdidgar I gylch ysbrydol lu. Cylch cudd, ond eto amlwg, Yw hwnnw iddi hi; Ac amlwg yw ei bywyd Sy'n aros gyda ni. Mae'r hadau yma'n tyfu; 0, na, nid (marw hon; A'r ffrwyth yn hulio'r bynldau Yr oclir idraw i'r don. Bydd oof jam ei sirioldeb Gan la wer eenad hedd Yn tynnu dagraju galar I ddisgyn ar ei betid. Y bywyd mawr wrth gilio Wna adwy fawr i'r mur; Mae'r eglwys a chyfeillion A theulu dan y cur. Fel mam ibydid cof am dani Yn aros flwyddi maith; Ac ar ei hoi bydd priod Yn oerdded dan y graith. Llansilin. R. PRICE.

GWCW Y FLWYDDYN 1914

GWCW Y FLWYDDYN 1914. Y Gog lawen oleni-a hedodd O'r wlad hon, heb imi Ei chlywed, hoffed yw hi 0 Aiphtaidd liin, wfit iddi. AFANWY.

YMGOM AR FRIALLEN

YMGOM A'R FRIALLEN." Dlos Friallen felen fad,-haf a mel Gaf ym myw dy lygad; Ac O! siriol, iillyg siarad- Wnei dan Iwyn fod Duw'u y wlad. Hyrwyddo hoen a gruddiau iacll-oil waith I wely corff afiach Yw dy iiod,a chodi'n hach, I gysegr Duw'n agosach. Oly nderwen. R. OWEN.

HEOL Y CASTELL LLUNDAIN

HEOL Y CASTELL, LLUNDAIN. Y Sul diweddaf oedd gwyl y blodau yr eglwys hon. Cynhelir yr ,wyl er cynoith- wyo y gwaith cenhadol, yn arbennig y Zen- ana. Gwasanaeth iSaesneg gafwyd yn y bore a'r prynhawin a. Chymraeg yn yr hwyr. Yr oedd y cynulleidfaoedd yn y prynhawn a'r hwyr yn anferth; a naturioL hynny, canys nid yw Mr. Lloyd George yn fwy poblogaidd yn unman nag yn Castle St. Cadeirydd y cwrdd prynhawn oedd Mr. Llewelyn Williams, AelodSenedclol y pre- gethwr ddigwyddiai -wasanaethu yno y !8ab- bath. Darllenwydianerchiadgalluog gan Mr. Hunt £ tr "Neges yr Eglwys i'r oes hon," a dilynwyd ef1 gan Mr. Llewelyn Williams, yr hwn ia roddodd anerchiad grymuB ar "Werth ei hiaith i grefydd Cymru." Nid oedd heddwch i Mr. George hob iddo siar- ad, ond cynnygiodd bleidlais o ddiolchgar- wch ac lalddawodd ddweud gair yn y gyf- eillach yn yr hwyr. Ar ol oedfa yr hwyr cymerodd bregeth yr ymwelwr yn destyn, a gellid gwelel rhai oedd drwm en l'ygaid pan y pregethai y gwr dieithr, yn gwrando ar flaenau leu tnaed pan y siaradai Mr. Lloyd George. Rhoddwyd datganiad o an- themau gan y cor, a chanwyd unawdiau gan Misses Rees a Sollt. Dydd llwyddianns yn mhob ystyr fu.

Hanesion Crefyddol

Hanesion Crefyddol. Trelettert.Cynh,aliod,d yr eglwys uchod ei chyfarfod blynyddol Sulgwyn. Pregethodd y Parchn. John Lewis, Caersalem, Llanelli, a R. IS. Morris, Penuel, Cwmafon. Blaenycwim, Rhonddia.Mehefiii 14 a'r 15fed, cynhaliwyd cwrdd blynyddol yr eg- lwys hon, pryd y gwasauaethwydgan y Parchn. 0. M. Prichard, cyn-weii-iiclog yr eglwys, a Dan Davies, Abergwaen. Cafwyd oedfaon grynms o inos Sadwrn hyd nos Lun a chynulliadau da. Deri.—Mehefin yr 21 a'r 22, cafwyd gwledd a hwyl imewn gwyl bregethu flyn- yddol yn y Tabernacl, Deri, pryd y gwas- anaethwyd gan y gweinidogion J. Gwili Jenkins, M.A., (a W. S. Jones, Llwynpia. Cafwyd y llym a'r lion, y bygythiol a'r addawol, y wedd ddynol a'r Ddwyfol, ar drefn yr iachawdwriaeth, a chynulliadau gwell nag arerol i wrando.

V BEOYDOIADAU

V/"— BEOYDOIADAU. Tabernacl, Cwmrhydyoeirw, Tref orris. Sul, Mehefin 14eg, dwy chw:aer ieuanc, deiliaid yr Ysgol Sul, gan y gweinidog, y Parch. H. D. Clement, Mus. |Bac., G. & L. Capel Rhondda.N os SuI, Mehefiu 7fed, un brawd gan y Pawh. W. E. Davies, Ilford, Llundain. Eliai Park, ger Caerfyrddin. -Bore Sul, Mehefin 14eg, 4 brawd ieuanc, gan ein gweinidog, Parch. B. D. Harries. Felinganol. Bore Sul, Mai 17eg, yn ngwydd torf fawr o edrychwyr, dwy chwaer. Yr oedd un ohonynt wedi bod yn aelod gyda'r Annibynwyr am flynyddau; eto, bore Sul, Meh. 7, dau jfrawd ieuanc, yr oil gan ein parchus weinidog, Parch. J. Jubilee Young.