Collection Title: Seren Cymru

Institution: The National Library of Wales

Rights: This resource is copyright of Baptist Union of Wales.

View full details

First Previous Image 4 of 16 Next Last
Full Screen
1 article on this page
u Pulpud y Seren

uwchnaturiol, eto yn iiatui-iol, mor ddymunol yr agwedda, nid mellt a tharannau, i beri aeth a dychryn, ond tyner a naturiol, llaw." Dyma nordd Dmv o roddi meddyl- iau ei galon-eu dynoli fel y gallwn ell derbyn. Hyn roddodd fodolaeth i r iswydd Archoffeiriadaeth ymhlith y genedl. Pan hyspysodd Duw trwy Moses ei fwriad i drigo ymhlith. y genedl, dychrynasant, ac y mae Duw trwy Moses yn apwyntio Archoff- eiri,aid,-yit rhoddi ei ddatguddiad trwy ddyn; "Duw Avedi iddo lefaru lawer gwaith a Ilawer mocld gynt wrth y tadau trwy y prophwydi, yn y cTyddiau diweddaf hyn a lefarodd wrthym ni yn ei Fab;" a'r Gair a Avnaethpwyd yn gnawd," &c. Datguddiad Duw yn naturiol a thyner iawn. 2. Gwelir yr avvdlwr yn datguddio ei hun yn y llyfr.—Ac efe a'i datblygodd o'm blaen i." Y llaw estynodd y llyfr sydd yn abl i agor y llyfrn-llaw a datguddiad. Ys es- boniwr goreu ,ar lyfr Duw yw yspryd Duw, gweddia yr apoistol ar ran yr Ephesiaid am i Dduw Todldi iddynt, "Yspryd doethineb a datguddiad,yr yspryd roddodd y llyfr i esbonio y llyfr, ac yn ddiau pe buasai fwy o yspryd Duw yn üincalon y gallem fod ar lai o esboniadau, yr yidyin broii gwneud Bibl ein hunain wrth esbonio Bibl Duw. Pe elem yn sym), unplyg, a gweddi yn ein calon i lyfr Duw, gallem fforddio losgi Ilawer o lyfrau treuliwn cymaint iO amser i'w darllen. Llyfr agored yw Bibl Duw i rai ag Yspryd Duw yn eu calonnau. Teimlant afonydd o fywyd yn rhedeg trwy- ddo, fyidd yn iachawdwriaeth i'r enaid. RUls- kin ddywte(d.ai, "llyfr dwfr yw'r Bibl, hyny yw, pan y mae dyfnder yn angenrheidiol- i ddynion dw'fn, ond ni fwriadwyd ef yn fwyaf neillduol i ddynion dwfn, ac y mae ei neges yn gorwedd ar y wyneb, y p3th mawr eisieu er ei iddeall yw sylwi- bod mewn yspryd i wranido ar Dduw yn siarad a'r enaid yn y llyt'r-llyfr agored ydyw i rai sydd yn yr yspryd. Gweddi anwyl yely", hono o eidldo ein G wared wr, "I Ti yr wyf yn diolch, 0! Dad, Arghvydd nef a daear, am itiguclldio y pethaii hyn rhag y doethion a rliai deallus, a'u jdat- guddio o honot i rai bychain," p8 ond i'r doethion yn unig, buasai yn anobeithiol i rai bychain, ond am ei fod yn ddatguddiad i rai bychain gall fod yn ddatguddiad cyr- raeddadwy i bawb. Y mae Duw wedi agoi* ei lyfr ar gyfer pawb. Ac fe fedr ef agor ei lyfrau, dyna wna yn y gwanwyn, daw'r gwianwy Ii o'r coed a llond col o flodau a u llygaid hanner cau, taena hwynt dros fryn a dol, a daw'r haul allan i agor eu llygaid fel meddyliau DuANr, deffry y nodau gysgant ynghalon yr aderyn lies gweddnewidir pob llwyn a pherth gan fiwsig, cyfeiria yr awel i'r cae gwenith .a'i try yn delyn, gwna ei gorsenau yn dannau, plyga'r tywysenau eu penau i wrando ar yr awel yn ctmareu anthem y cyiihaeaf, fe fedr Duw, agor ei lyfrau yn brydfertli. A phan y mae Duw yn agor y llyfr—llyfr y llyfrau,-nid pan mae esbonwyr, ond pan y mae efe yn ei agor, y mae peehod yn cael ei ddangos yn ei liw priodol, y maie croes Crist yn allu Duw er iachawdwriaeth, y mae afon goch yr haeddiannau dwyfol yn rhedeg o'i ddechreu i'w ddiAvedd-o'i Genesis i'w Datguddiad. Bates y naturiaethwr, yn ei lyfr ar Amazon, Avedi idldo deithio ar hyd glannau yr afou fawr i'w tharddle, am ryw1 chwe chant o filltiroedd, ac yno gAvelai y d wfr yn codi ac yn goistw,iig yn barhaus, a gwaeddai allan iiieAvn asbri, The sea, the sea, thou pulse of the deep," gwelai guriadau y mor yng ngenau'r afon wedi rhedeg i fyny ar hyd gwely'r afon i'w tharddle. Felly y mae euriadau mor y cariad dwyfol yn nharddle afon yr haeddiannau dwyfol, Efe a ysiga dy ben di." y mae gwerth y groes yn sylwedd y llyfr i gyd. Yr ydym yn bofli lleoliad y llyfr, "o'm blaen." Nid oes un llyfr i gymeryd He hwn, —nid oes un llyfr ddigon mawi- i gymeryd lie hwn, ac nid yw hwn yn ei le priodol ois na fydd Avedi ei ddatblygu o'n blaen ni.' Annoo-wn y dynion ieuainc i brynu a dar- llen y 1 lyfrau goreu posibl, ond darllenir liwynt a hwn yn agored o'u hlaeu; bernir pob llyfr yng ngoleuni h wn. Dyma ei le yn yr addoldy, yn agored o flaen y pregeth- wr a'r gynulleidfa. Dyma ei le yn y tottlit,- nid oes dim prydferthach yn hanes y teulu, na bod hWill yn yr oriau hamddleno1 yn agor- ed o'u blaen; ofnir nad yw hwn yn cael y syhv ddylai, ac a gafodid gan deuluoedd a fu. Bum ar yniAveliacl a chartre fy maboed, yr oedd Iswyn yn yr hen lwybrau, ymAvelais a'r ffynllon darddai o dan foncyff y daraenen ddu, fu fel bron trugaredd yn disychedu'r teulu, plygais ar fy neulin, cusanais ei mill, diolchais iddi am ei charedigrwydcl yn y blynyddau fu, a dywedais Avrthi,- Loyw, iach a dilycliwin-liynawis dardd, Hon yw 'sten y Averin, 0 law lor yn loyw win,—- Yfa'n hael ar fy neulin. Troais oddiynio i'r fan lie bu y bAvthyn y'rn rnagwyd, yno gwelais yr eidion yn pori lie bu'r aelwyd chwareais o amgylch arffed fy mam, ond er hynny cysegredig iawn oedd i'm calon, yno. gyda'r cyfnos o amgylch y ford gron, a'r Bibl yn agored arni, yr ymgasglem, a'n nhacl yn darllen ac yn eis- bonio, y,spryd Duw a gweddi'r galoai oedd ei oleuni a'i nerth, y llyfr yn agored. Gael y llyfr yn agored o'n blaen cilia pob drwg, cilia'r OOisau tywyll, fel y nos o flaen y wawr. Dyna wnaeth diwygwyr y bymtheg- fed ganrif, y Bibl yn agored a daeth ag egwyddorion rhyddid a (;ljyiiawnrler y mwyn heir gennym ni. Datguddiad Ilawii iawn ydyw,' "Wedi ei ysgrifennu wyneb acliefn,' llyfr plyg yw, neu fuajsai'r ochrau wedi en hyisgrifennu hefyd. Y mae ami i lyfr wedi ei dclwyn allan o'r wasg', gr,osyii ber- chenog fynd yn awdAvr, yr oedd yn dal yn dda ym rn.1d y meddwl hyd nes iddo wneud llyfr, esgorodd' ar garreg fedd iddo ei hun yn ei lyfr; y mae llyfrau yn dyfod allan o'r wasg y dyddiau hyn, f,e,(t ().Clwltl yn "light books." Nid y meddyliau, ef- allai (?) ond y papur sy'n ysgafn a dig-on o margin' ar y dalennau, fel p8 Ivuasai'r nwdwr yn tafiu aAvgrym i'r darllemiydd i orifen y llyfr; ond dyma lyfr gorffenedig, cyflaAvn ydyw hwn, Avedi ei ysgrifennu "wyneb a chefn -dim nialitais lyciiivaii- egu, datguddirud hyd yr eithaf, ac yn llawn; awgryma y gallai ddatgudtlio yohwaneg pe ang'en, ond y liiae'r hyn sydd eisiau er ia(;hawd wriaetli enaid yn eglur a chyilawn; ond awgrA'inir fod mwy, Ac y mae hefyd lawer o bethau eraill a wnaeth yr lesu, y rhai ped ysgrifeiiid liwy bob yn iii) ac un, nid wyf yn tybied y oynliAvysai'r bycl y llyfrau a ysgrifenid." Meddyliais yn nechreu fy ngAveinidOgaeth, y buasAvn wedi preg,ethu y Bibl i gyd mewn ychydig o flynyddau, ond nid oeddem wedi g we led llyfr Duw yr adeg honno, ond be11- ach gwyddom beth yw yspryd Duw,, yitagoi- adnod, a gwawl tragy wyddoldeb ar «i gAvyn- eb, ac er gwledda & gwledda ar wyneb yr aclnod nid yw llai ei chyfoetli, ac er amryw- iaetli try yr yspryd yr adnod i Aveled ei ohefn, .ac yno yn ei liagor a gAvawl. tragy- wyddoldeb arni, ac er gwledda a gwledda nid yw ei chyfoeth yn llai. Oes y mae i lyfr Duw ei 'wyneb a'i gefn,' gwyneb glan gloyw a gwawl tragy wyddoldeb arno, a chefn ddigon cryf i dclal holl ymosodiadau yr oesau. EdrychAVch ar y Bibl o gyfeiriad. y mynoeh y mae yn dd wyfol. 3. Llyfr a'i ddylanwadf yn rhyfedd yw. Y mae gvverth llyfr yn ei ddylanwad daionus. Ymgais llawer awdWir yw astudio, ac arlwyo ar gyfer cliAvaeth yr oes, y gofyn- iad gyfyd yn ei fedklwl, pa beth sy'n cym- ryd "? Os bydd elfenau "mynd" ynddo, nid oes fawr o bwys am didim arall. Nid astudio eliwaeth yr oes y mae y llyfr hwn, ond astudio cyflwr yr oes, nid, a oes 'mynd' ond a yw'n gwneud lies. Sonir Ilawer iawn y dyddiau liyn am 'modern minds,—1 mod- ern Relig-ion,' os .am newydd-deb dyma y llyfr, byw y llyfr hwn yw alleudio pob petli hen o'r cyfaiusoddiad a'i lanw a ieJuengrwydd Y mae ei gynhwysiad yn chwerw ar adegau ond bendith yw gwrando ar ei genadwri, y mae ynddo gala.r,' 'griddfan,' a g m,,ae a rhaid iddo ddechreu yn y fan hon oherwydd pechod y byd. Cenad wri chwerw oedd gaii Eseciel oherwydd peohod y genedl, llyfr plaen iawn y AN, ,r llyfr hwn, nid yw yn cuddio dim, nid oes dau wyneb ganddo, ond wyneb a chefn," y mae yn wirionedd i gyd, y mae yn dangos yn eglur natur pechod a'i ganlyniadau, ac yn onest yn dangos ei hagrAvch, nid yw yn "treulio amser i'w elfenu na'i athronyddu, ond dangos ei allu ofnadwy a dinistriol,—darnio cymer- iad, pydri cymdeithas, creu ulfern yn yr enaid, nid oes wyilgalchu dim, ond pobpeth y 11 ic, Ililv ei hun, !Y ilyl:lle,r llyfr hwn yn cyn- yrchu galar,' griddfan,' a rhaid eOlspi pechod, medd y llyfr h wn, Beth yw ystyr geiriau fel hyn? "Gwae di Chorazim, gwae di Bethsaida, eithr meddaf i chwi, esmwythach fydd i Tyrus a ISidoll yn nydd y farn nag i cliwi." "Nid adwaen chwi o ba Ie yr yd- yell, eAvch yi-liaitti ocldiwrtliyf chwi holl Aveithredwyr anwiredd," &c. Y mae cynwysiad y llyfr hwn yn alar, yn wylofain, yn Avae i'r annuwiolion; ac onid yn y wedtl hon y mae yn dylanwadu ym mhrofiad yr eclifeiriol, y mae yn dyfod fel ystorm ysgubol i lanhau y galon o'r holl afiechyd sydd yncldi, dyma'r modd gwelodd Esaias y Aveledigaetli, "Gwae fi canys darfu am dianaf," yr un in odd Petr, "Dos ymaith oddiwrrthyf, canys dyn peehaclurus wyf ii," felly y tair mil, "Ha! wir frodyr pa beth a wnawn ni." Llyfr fel hivi) sydd eisieu ar bechadur, nis gwn, a oes gan angylion eu Bibl, ond credaf nad oes galar, griddfan, a gwae ynddo, ond y mae eisieu un felly ar bechadur, yn dechreu yn y galar yn gorphen mewn salm. II. Y p-offwyd yn ei berthyna? a'rllyfr. 1. Rhaid i'r proffwyd bron y genadwri cyn ei chenadu. Ac efe a ddywedodd wrthyf, mab. dyn bwytta yr hyn geffycli," &c. Y ffordd oreu i wneud a'r llyfr hwn yw ei "hvytta." General Gordon yn arfer dywend, "Wedi'r cyfan, y prawf goreu fod y Bibl yn fwyd yw ei fwytta." Gellir treulio amser i geisio elfenu y dorth er cael gwybod y maeth sydd ynddi, ond yffordd oreu a sicraf yw ei bwyta. Y ffordd oreu i Avybod gAvertlv y Ilyfr hwn yw ei wneud yn rhan oboiijom. I gael proffwyd cryf, meddwl hoyw, wyneb yn disgleirio gan waivi y weledigaeth, en- aid gloyw, a chalon bur, rhaid bwyta-y llyfr -ritaid ei gael yn rhan olionom. Y mae y llyfr a ninau yn rhy bell oddiwrth ein gilydd yn ami, rhaid cael y llyfr yn rhan ohoiloin. Pieser yw cyindeithasu a dynion sy'n bwyta y llyfr. Cwympia y gelynion Avrtli mr traed, gwywa cyfeiliornad yn eu presenoMeb, blodeua ad nodau ar eu gwefus- au, ffrwythlona pennodau yn eu byAvvd, y mae graen hyw yn Ichla iar eu heneidiau, ac y mae gwirioneddalr dwyfol yn egino yneu calonnau. Credaf fod llawer o fwyta ar y llyfr, carem weled mwy, ond credem p8 llosgid y Bibl, fod ei gynwysiad ar gael ym meddwl a chalounau llawer. Hiraeth Erasmus yn ei ddydd oedd, am wolüd y dydd pan clywid yr amaetlnvr yn caiiu salmau rliAvng cyrn yr aradr, y gAA'ehydd yji inurmui' ei salm Avrth hediad y wenoi, a'r teithiwx blin yn agor y llyfr a chael gwledd i'w enaid yn unigedd ei fywyd. Nid ooseisiau i neb farw o newyn yma, y mae y llopas- gedig wedi ei ladd, y ford wedi ei harlwyo, ac awdur y wlodd yn dweud, "bwytta y llyfr IIAVU." Rhaid i'r proflAvyd gael y genadwri yn brofiad ynddo cyn ol chenad wri i arall, rhaid iddi fyiied yn ddyfnach na'r pen, ond i'r galon, bwyda dy fol, a 11anw dy berfedd, Fab dyn a'r llyfr hwn yr ydwyf li yn ei roddi i (ti," dyna orchymyn Duw i Eseeiel. Yr oedd yn rhaid i'r genadwri i fyned yn rhan oliono, fyned i lawr yn rhan o'i brofiad, rhaid i ni bregethu y genadwri i ni ein hunain cyn ei phregethu i arall, rhaid iddi fod yn fendith i ni cyn y bydd o fawr bendith i arall, y genadwri sydd yn fenditli i'r proffwyd sydd yn fendith i arall. Dyma'r proffwyd sydd eisiau lieddyw; y proffwyd sydd yn bwyta y llyfr. A melys gennym feddwl eu bod yn lluosog ac yn lluosogi. Bu proffAvydi gau a llwm iawn yn hanes ein cenedl ni, y werin yn newynu eisieu bwyd, dyna'r hanes ar grefydd pan ymddangosoCLd Vavasor Powell, John Penry,